Cyberpedia
Praktische fiches over cyberveiligheid, onderbouwd met officiële waarschuwingen (CERT-FR, ANSSI, CISA, MITRE ATT&CK).
1. Aanvallen en technieken
-
AiTM-aanval en diefstal van een MFA-token
Een nepinlogsite geeft uw wachtwoord en MFA-code live door, waarna de aanvaller de sessie steelt. Hoe het werkt en hoe u zich beschermt.
-
Akoestische en optische aanvallen (TEMPEST)
Het geluid van toetsen, het geluid van een voeding of een open microfoon kan verraden wat u typt of zegt, zonder dat er iets op het scherm verschijnt.
-
Brute-force-aanvallen en rekenkracht
Hoe een aanvaller duizenden wachtwoorden test, online of op een gestolen database, en wat u als medewerker ziet en kunt doen.
-
ClickFix en valse captcha's
Een valse controle „Ik ben geen robot” laat u een opdracht plakken in Windows+R. Hoe ClickFix werkt en wat u moet doen.
-
Compromittering van zakelijke e-mail (BEC)
Hoe een aanvaller een zakelijke mailbox overneemt of een bekende afzender nabootst, en hoe u een betaalverzoek controleert.
-
Credential stuffing
Wachtwoorden die bij een datalek zijn buitgemaakt, worden door bots op andere diensten geprobeerd. Hoe de aanval werkt en hoe u zich beschermt.
-
CSRF: de actie die buiten u om wordt afgedwongen
Een besmette site of een bericht kan uw browser namens u laten handelen bij een dienst waar u bent ingelogd. Zo werkt het, en dit helpt ertegen.
-
Gedistribueerde denial-of-service (DDoS)
Hoe duizenden gekaapte machines een dienst overbelasten, wat medewerkers op het scherm merken en welke reflexen de organisatie hanteert.
-
Diefstal van sessiecookies en bearer-tokens
Met een gestolen sessiecookie kan iemand zich als medewerker voordoen, zonder wachtwoord of tweede factor. Werking, een echt geval en reflexen.
-
Evil Maid: de laptop die in het hotel achterblijft
Hoe iemand die enkele minuten alleen is met een laptop in een hotelkamer het toestel kan compromitteren, en wat u eraan doet.
-
IMSI-catcher: de valse zendmast
Een nep-basisstation kan zich tussen uw telefoon en het netwerk plaatsen. Wat de bronnen over dit risico zeggen en wat u kunt doen.
-
Juice jacking: gemanipuleerde USB-laadpunten
Een gemanipuleerd USB-apparaat of USB-poort kan een telefoon of computer infecteren. Wat het slachtoffer ziet en welke reflexen helpen.
-
Klonen van NFC- en RFID-toegangsbadges
Een contactloze toegangsbadge kan worden gekopieerd of doorgestuurd zonder dat de houder het merkt. Wat bekend is, wat u ziet en wat u doet.
-
Pretexting, of de kunst van het valse voorwendsel
Een nep-helpdesk die belt of schrijft om een wachtwoord los te krijgen: hoe pretexting werkt en hoe u het ontmantelt.
-
Quishing: de valkuil van de QR-code
Een valse QR-code verbergt het adres in een afbeelding en leidt naar een nepinlogpagina. Zo herkent u hem en dit doet u vóór het scannen.
-
Rowhammer, de aanval die bits in het geheugen omklapt
Rowhammer wijzigt het DRAM-geheugen van een apparaat zonder het direct aan te raken. Wat een medewerker ziet, hoe het werkt en wat u kunt doen.
-
Sideloading op mobiele apparaten
Een app die buiten de officiële stores is geïnstalleerd, kan wachtwoorden en sms-berichten stelen. Wat u ziet, hoe het werkt, wat u doet.
-
Spearphishing: gerichte phishing
Spearphishing is een e-mail die is afgestemd op u en uw bedrijf met openbare informatie. Zo herkent u hem.
-
Tailgating en piggybacking: binenkomen zonder pas
Een beleefde onbekende loopt achter u aan naar binnen of met uw toestemming. Wat medewerkers zien, hoe fysieke toegang faalt en welke reflexen helpen.
-
Typosquatting en combosquatting
Hoe een aanvaller een domein registreert dat lijkt op dat van een merk om uw inloggegevens te stelen, en hoe u het valse adres herkent.
-
Valstrikkabels en usb-sticks die zich als toetsenbord voordoen
Een usb-kabel of usb-stick kan zich voordoen als toetsenbord en in uw plaats commando's intypen. Zo beschermt u zich ertegen.
-
Vishing, oplichting per telefoon
Een nep-helpdesk of een nepbankmedewerker belt u en uw scherm toont een bekend nummer: zo herkent u vishing en weet u wat u doet.
-
Watering hole-aanval
Een site die u elke week bezoekt, kan besmet zijn. Hoe een watering hole-aanval werkt, wat u kunt zien en welke gewoonten u beschermen.
-
Webcamafpersing en sextortion
Dreigbericht, genoemd wachtwoord, dreiging met verspreiding: wat de bronnen zeggen over phishing en social engineering, en de reflexen.
-
Zijkanaalaanvallen
Spectre en Meltdown: hoe kwaadaardige code via de processor geheimen leest, zonder iets op het scherm te tonen, en hoe u zich beschermt.
2. Malware en incidentanalyses
-
De deepfake-videovergadering
Wat de bronnen zeggen over het zich met AI voordoen als leidinggevende via een oproep of bericht: wat de medewerker ziet, het mechanisme, de controles.
-
De XZ Utils-backdoor
In maart 2024 wordt kwaadaardige code ontdekt in XZ Utils 5.6.0 en 5.6.1. Wat de CISA-waarschuwing zegt en wat een medewerker kan doen.
-
Equifax-autopsie 2017
De Apache Struts-kwetsbaarheid van maart 2017 (CVE-2017-5638): hoe een bereikbare server met een verouderd onderdeel kan worden overgenomen en wat u doet.
-
Pegasus en FORCEDENTRY op de iPhone
Wat de bronnen zeggen over Pegasus op de iPhone: misbruikte kwetsbaarheden, Apple-updates van september 2021 en eenvoudige reflexen voor medewerkers.
3. Protocollen en verdediging
-
Active Directory en Entra ID
De bedrijfsmap bepaalt wie wie is en wie waartoe toegang heeft. Wat de medewerker doet, wat de beheerder doet en waar de valkuilen zitten.
-
Beheerdersaccounts beschermen (PAM)
Een beheerdersaccount opent alle deuren. Zo beschermt PAM zo'n account en dit doen medewerkers en hun leidinggevenden dagelijks.
-
BGP en RPKI: de routes van het internet beveiligen
BGP bepaalt langs welke netwerken verkeer loopt. Over de zwakke plekken (kaping, lekken) en de RPKI-bescherming, uitgelegd voor medewerkers.
-
DNS, het telefoonboek van internet
DNS koppelt de naam van een site aan het adres, zonder dat iemand het ziet. Waarom aanvallers het viseren en wat een medewerker doet.
-
Honeypots en honeytokens: vallen om indringers te betrappen
Nepserver, vals document, valse toegangssleutel: wat beveiligingslokazen zijn en wat u als medewerker moet doen als u er een tegenkomt.
-
IP-adres, IPv4 en IPv6
Wat een IP-adres over een organisatie verraadt en wat niet, IPv4 en IPv6, en wat u als medewerker kunt doen.
-
JSON Web Token (JWT)
Een JWT is het bewijs dat een applicatie u geeft na het inloggen. Wat de handtekening controleert, de valkuilen en de gewoonten die u het best aanhoudt.
-
Minimale rechten en Just-In-Time-toegang
Minimale rechten beperken toegang tot het strikt noodzakelijke, Just-In-Time-toegang verleent die voor beperkte tijd. Wat u als medewerker doet.
-
Netwerksegmentatie en VLAN tegen ransomware
Het netwerk opdelen in zones (VLAN, interne firewalls, microsegmentatie) beperkt ransomware. Wat medewerkers doen om dat te laten werken.
-
OAuth 2.0 en toegangstokens
Hoe OAuth 2.0 een applicatie beperkte toegang tot uw account geeft zonder uw wachtwoord, en hoe u het toestemmingsscherm leest.
-
Pentest, Red Team, Blue Team en Purple Team
Penetratietest, gesimuleerde aanval, verdedigingsteams: wat deze termen betekenen en wat u doet als u verdacht gedrag ziet.
-
SCIM en automatische provisioning van accounts
Hoe SCIM accounts in applicaties aanmaakt, wijzigt en uitschakelt als u in dienst komt, van functie wisselt of vertrekt, en wat u zelf doet.
-
SSO: SAML en OpenID Connect eenvoudig uitgelegd
Eén account opent meerdere applicaties dankzij een token. Wat SAML en OpenID Connect doen en wat medewerkers kunnen doen tegen de valkuilen.
-
Tor, Deep Web en Dark Web
Hoe Tor en onion routing werken, en waarom een medewerker Tor niet op een werkcomputer installeert zonder toestemming van de IT-afdeling.
-
Beveiligde tijdsynchronisatie
Waarom bedrijfscomputers dezelfde tijd moeten delen, wat u als medewerker doet en welke valkuilen een verkeerd ingestelde tijdserver heeft.
-
Wachtwoordmanager en Zero-Knowledge-versleuteling
Hoe een wachtwoordmanager uw kluis versleutelt vanuit het hoofdwachtwoord, en wat u doet zodat hij uw accounts echt beschermt.
4. Kunstmatige intelligentie
-
De advocaat en de verzonnen uitspraken van ChatGPT
Een AI-assistent kan geloofwaardige rechterlijke uitspraken verzinnen. Waarom dat gebeurt en hoe u een verwijzing op het werk controleert.
-
AI-agents, tools en het MCP-protocol
Een AI-agent roept in uw plaats tools aan: mail, bestanden, API's. Wat er mis kan gaan en hoe u de rechten van de agent beperkt.
-
AI-hallucinatie: wanneer het model iets verzint
Een taalmodel voorspelt het waarschijnlijke woord zonder te controleren of het waar is: het kan feiten, bronnen en codepakketten verzinnen.
-
Algoritmische vooroordelen en stereotypen in data
Een AI neemt de stereotypen uit haar trainingsdata over en lijkt toch neutraal. Wat u als medewerker controleert en wat de AI Act bepaalt.
-
Automatische vertaling met AI en vertrouwelijke contracten
Een contract in een online AI-vertaler plakken stelt de inhoud bloot. Wat CNIL, OWASP en NIST zeggen en wat u doet.
-
Bronnen van een AI-zoekmachine controleren
Een AI-zoekmachine toont links naast haar antwoord. Zo opent u ze, vergelijkt u ze met de bewering en weet u wanneer u er niet op moet vertrouwen.
-
De herkomst van media aantonen met C2PA
Hoe C2PA en Content Credentials een ondertekende geschiedenis aan een beeld, video of geluid koppelen, en wat die handtekening wel en niet bewijst.
-
Directe prompt injection
Een instructie in de chat is soms genoeg om een AI-assistent buiten zijn regels te laten treden: werking, signalen op het scherm, cases, preventie.
-
Het Eliza-effect en antropomorfisme bij AI
Een AI-assistent voorspelt tekst, hij begrijpt en voelt niets. Wat medewerkers hieruit afleiden voor hun gegevens, controles en voorzichtigheid.
-
Een AI voorbeelden geven en een taak opdelen
Hoe u een AI-assistent stuurt met twee of drie voorbeelden en een taak opdeelt in stappen die u één voor één controleert, zonder gegevens bloot te geven.
-
Fine-tuning of RAG in het bedrijf
Een model opnieuw trainen (fine-tuning, LoRA) of het documenten laten raadplegen (RAG): het verschil, de risico's en uw reflexen.
-
Goede prompts schrijven op het werk
Een opdracht aan een generatieve AI opbouwen met de ACTIF-methode, bedrijfsgegevens beschermen en elk antwoord controleren voordat u het gebruikt.
-
Indirecte prompt injection
Een e-mail, webpagina of pdf kan instructies verbergen die een AI in uw plaats uitvoert. Hoe de aanval werkt en hoe u zich ertegen beschermt.
-
Een AI-antwoord controleren met drie bronnen
Generatieve AI kan met overtuiging onjuiste feiten beweren. Zo herkent u wat u moet controleren en toetst u het aan drie onafhankelijke bronnen.
-
Lokale AI op de pc of AI in de cloud
AI op de pc (NPU-chip) en AI in de cloud roepen verschillende vragen op: een goedgekeurde tool kiezen, wat u invoert, wie u inlicht.
-
Menselijke goedkeuring van AI-agents
Een AI-agent kan een actie voorbereiden, maar sommige acties moet een persoon goedkeuren. Wat de medewerker leest, accepteert of weigert.
-
Modeldrift en vervuiling van het web door AI
Hoe AI getraind op door AI geschreven teksten diversiteit verliest, en hoe u gegenereerde inhoud op het werk controleert voordat u haar gebruikt.
-
Open en propriëtaire AI-modellen
Model met gepubliceerde gewichten of onlinedienst: wat dat betekent voor bedrijfsgegevens, en wat medewerkers wel of niet doen.
-
RAG: een AI koppelen aan de documenten van het bedrijf
Hoe een AI antwoordt op basis van interne documenten, hoe u citaten controleert en welke valkuilen er zijn: lekken, valse documenten, fouten.
-
Realtime deepfake in videovergaderingen
Een fraudeur kan in een videovergadering het gezicht en de stem van een leidinggevende aannemen. Wat de bronnen zeggen en welke controle beschermt.
-
Redeneermodellen
Hoe AI-modellen werken die stap voor stap redeneren, wanneer u ze op het werk inzet en waarom hun antwoorden altijd gecontroleerd moeten worden.
-
Spraaksynthese en spraakherkenning op het werk
Een vergadering of gesprek laten transcriberen door AI: wat de tool met uw stem doet, wat u vooraf controleert en wat de AVG en de CNIL zeggen.
-
Sycofantie van AI
Waarom een AI-assistent u naar de mond praat, hoe dat zijn antwoorden vertekent en met welke gewoonten u zijn instemming niet voor bewijs aanziet.
-
Waarom AI nooit twee keer hetzelfde antwoord geeft
Een taalmodel kan op dezelfde vraag anders antwoorden. Wat temperatuur, Top-p en Top-k regelen, en wat u eraan doet.
-
Tokenisatie bij LLM's
Een taalmodel leest tekstfragmenten, geen zinnen. Wat dat betekent voor een medewerker, en welke veiligheidsvallen er zijn.
-
Hoe een AI-model wordt getraind en afgestemd
Pretraining, fine-tuning, RLHF en DPO: de fasen waarin een AI-assistent wordt gebouwd en wat ze betekenen voor uw gebruik op het werk.
-
De trainingsdata van een AI terugvinden
Een aanvaller die een AI bevraagt, kan raden of een document voor de training is gebruikt en soms zelfs onthouden fragmenten naar boven halen.
-
De Transformer en het aandachtsmechanisme
De Transformer, beschreven in juni 2017: wat de op aandacht gebaseerde architectuur voor een medewerker verandert, de grenzen ervan en prompt injection.
-
Hoe een groot taalmodel werkt
Een AI-assistent als ChatGPT schrijft een aannemelijke tekst die niemand heeft gecontroleerd. Wat dat betekent voor uw antwoorden, gegevens en regels.
5. Kantoorleven en reflexen
-
Bedrijfswachtwoordmanager of wachtwoordmanager van de browser
Bedrijfswachtwoordmanager en de wachtwoordmanager in de browser: wat hen onderscheidt, wat u als medewerker doet en welke valkuilen u mijdt.
-
Een bezoeker zonder badge begeleiden
Iemand zonder badge in het pand kan een inbraak voorbereiden of een besmet apparaat aansluiten. De beleefde reflex: begeleid die persoon naar de receptie.
-
Een groepsmail versturen met Bcc
Aan meerdere externe ontvangers schrijven zonder hun adressen bloot te geven: de Bcc-reflex, veelvoorkomende valkuilen en wat u na een fout doet.
-
Dringende update: waarom u hem zo snel mogelijk installeert
Een dringende beveiligingsupdate beschermt pas als hij is geïnstalleerd. Wat u doet bij de melding en hoe u nepupdates herkent.
-
Toegangspassen, bezoekers en brandwerende deuren
Een onbekende in technicuskleding, een deur die uit beleefdheid openblijft: zo komt social engineering binnen in het pand en dit kunt u doen.
-
Geolocatie en metadata van gepubliceerde foto's
Wat een bericht op sociale media onthult over de werkplek en de gewoonten van een medewerker, en welke stappen die blootstelling beperken.
-
Controleren of uw e-mailadres in een datalek voorkomt
Een datalek brengt uw wachtwoord in omloop. Hoe u meteen reageert, en waarom een adres dat in een database ontbreekt niets bewijst.
-
Eén wachtwoord voor een privésite en een werkaccount
Hoe het datalek van een privésite uw werkaccount kan openen en hoe u dat voorkomt: uniek wachtwoord, wachtwoordmanager, tweestapsverificatie.
-
Nepbankmedewerker en vervalst telefoonnummer
Een nepbankmedewerker belt, spreekt over fraude en vraagt om een code. Hoe u het telefoontje herkent en wat u ter plekke en daarna doet.
-
Terugbellen vóór een wijziging van rekeningnummer
Een leverancier of directielid vraagt om een nieuw rekeningnummer of een spoedbetaling: bel terug op een nummer dat u al kent en laat de vraag goedkeuren.
-
Uw persoonlijke mailbox beschermen met tweestapsverificatie
Tweestapsverificatie instellen voor uw persoonlijke mailbox: methoden, back-upcodes, doorstuurregels om te controleren en valkuilen.
-
Verbonden apparaten en een afgescheiden netwerk
Camera's, speakers en slimme tv's kunnen een toegangspoort tot uw netwerk vormen. Zo stelt u ze in en houdt u ze gescheiden van uw werk.
-
Virtuele dataruimtes en gevoelige transacties
Overname, kapitaalronde, audit: hoe herkent u de valse links, valse overschrijvingen en valse contactpersonen die een dataruimte als doelwit hebben?
-
Werken in een coworkingruimte
Gedeelde wifi, nieuwsgierige buren, onbekenden met vragen: de risico's van een coworkingruimte en de reflexen die een medewerker nodig heeft.
6. Governance en GRC
-
De ANSSI-kwalificaties: SecNumCloud, PASSI, PRIS en PDIS
Waar de kwalificaties van de ANSSI (SecNumCloud, PASSI, PRIS, PDIS) voor dienen en wat ze veranderen voor medewerkers en directie.
-
Blijvend onthouden: gespreide herhaling en quizzen
Waarom een training die u maar één keer volgt niet volstaat, en wat NIST, ENISA en het NCSC zeggen over doorlopende bewustwording.
-
Cloud Act, FISA en gegevenssoevereiniteit
Amerikaanse wetten kunnen toegang geven tot gegevens die in Europa worden gehost. Wat de AVG zegt, wat het EU-VS-kader verandert, en SecNumCloud.
-
De Cyber Resilience Act
Verordening (EU) 2024/2847 legt fabrikanten van digitale producten cyberbeveiligingsregels op: wat dat voor u als medewerker verandert.
-
Cyberverzekering
Wat een cyberverzekering van medewerkers en directie verwacht: offline back-ups, tweestapsverificatie, eerste stappen en melding.
-
De Europese AI-verordening
De Europese AI-verordening deelt het gebruik van AI in vier risiconiveaus in en verplicht werkgevers de AI-geletterdheid van hun personeel te vergroten.
-
ISO 27001 en 27002: het managementsysteem voor informatiebeveiliging
Wat een managementsysteem voor informatiebeveiliging (ISMS) verandert voor een medewerker en voor de directie, met bronnen van NIST en NCSC.
-
ISO 42001, de managementnorm voor AI
ISO/IEC 42001 en AI in het bedrijf: wat de bronnen zeggen over de Europese verordening, het NIST-kader en aanknopingspunten voor medewerkers.
-
De LPM en de vitale operatoren (OIV)
Wat een vitale operator is, wat de Franse militaire programmeringswet van 2013 hem oplegt en wat NIS 2 verandert.
-
Het NIST CSF 2.0-raamwerk
Het NIST Cybersecurity Framework 2.0, gepubliceerd in februari 2024: de zes functies en wat het verandert voor medewerkers en directie.
-
NIS 2-richtlijn
Wat de NIS 2-richtlijn van organisaties en hun bestuurders vraagt, wat ze voor elke medewerker verandert en hoe ver de wet in Frankrijk staat.
-
De vergeetcurve van Ebbinghaus
Waarom één jaarlijkse training niet volstaat: wat ENISA, NIST, het NCSC en CISA zeggen over het ontwerpen en meten van bewustmakingsprogramma's.