Cyberpediadoor Brain
NLDEENESFRIT

Akoestische en optische aanvallen (TEMPEST)

Het geluid van toetsen, het geluid van een voeding of een open microfoon kan verraden wat u typt of zegt, zonder dat er iets op het scherm verschijnt.

In 30 seconden

Waar het gebeurt
Vlak bij uw toetsenbord, tijdens een videovergadering, of op een computer waarop schadelijke software de microfoon of de camera inschakelt.
Wat de aanvaller wil
Reconstrueren wat u typt, waaronder wachtwoorden, of gevoelige gesprekken afluisteren.
De reflex
Houd gevoelige invoer en gesprekken uit de buurt van microfoons en blikken, en laat de IT-afdeling de beveiligingsrichtlijnen voor apparaten toepassen.
Als het al gebeurd is
Waarschuw de IT-helpdesk als een microfoon of camera zich onverwacht gedraagt.

Waar gaat het over

Een aanval via een zijkanaal bespioneert een apparaat zonder erin binnen te dringen. In plaats van de computer open te breken, luistert de aanvaller naar wat het apparaat prijsgeeft: het geluid van de toetsen, het geluid van een onderdeel, soms een microfoon die al openstaat voor een videovergadering. Onderzoekers lieten in 2023 zien dat een model voor machinaal leren de toetsen van een laptop herkent aan hun geluid1.

De medewerker merkt niets: de aanval is passief, er opent geen venster en er verschijnt geen melding. Dit artikel maakt onderscheid tussen wat de bronnen in het dossier in het laboratorium aantonen en wat zij beschrijven als een echte inbraaktechniek, en geeft eenvoudige handelingen om de blootstelling te beperken.

Directe vragen

Kan iemand raden wat ik typ door alleen te luisteren?

Onderzoekers hebben dat in het laboratorium gedaan. Zij namen de toetsaanslagen van een laptop op met de microfoon van een telefoon in de buurt en trainden daarna een classificatiemodel: het herkent de toetsen met een nauwkeurigheid van 95%1. Zij merken op dat dit het hoogste resultaat is dat zonder taalmodel is behaald1.

Is een videovergadering voldoende?

In dezelfde studie werden toetsaanslagen die via de videovergadersoftware Zoom waren opgenomen met een nauwkeurigheid van 93% herkend, volgens de auteurs een record voor deze manier van opnemen1. De auteurs schrijven dat hun resultaten aantonen dat deze aanvallen praktisch uitvoerbaar zijn met gangbare apparatuur en algoritmen1.

Is een computer zonder luidspreker veilig?

Niet noodzakelijk. Een onderzoeker beschreef in 2020 een schadelijk programma dat de voeding van de computer geluiden laat afspelen, zonder geluidskaart of luidspreker2. Gegevens kunnen in die geluiden worden gemoduleerd en worden opgevangen door een ontvanger in de buurt, zoals een smartphone2.

Is dit een gangbaar risico voor een medewerker?

De bronnen in het dossier beschrijven onderzoeksdemonstraties, geen incidenten bij medewerkers. De inbraaktechnieken die zij documenteren zijn van een andere aard: software die op de computer is geïnstalleerd en de microfoon, de camera of de toetsaanslagen opneemt345. Die raken de medewerker het eerst.

Wie moet zich hier als eerste mee bezighouden?

De organisaties. Het Britse NCSC publiceert richtlijnen voor het veilig kiezen, configureren en gebruiken van apparaten, vooral bedoeld voor zakelijke gebruikers en voor beheerders van grote IT-parken6.

1In de huid van de aanvaller1 min

De aanvaller heeft twee wegen. De eerste ligt op fysieke afstand: hij plaatst een microfoon bij het doelwit of rekent op een gesprek dat al openstaat, en laat de opname analyseren. De studie van 2023 steunt op een telefoon naast een laptop en op het geluid dat Zoom doorgeeft1. Zij vereist alleen gangbare apparatuur en bekende algoritmen1.

De tweede weg loopt via schadelijke software. MITRE beschrijft aanvallers die de microfoons en camera's van een computer of apps voor spraak- en videogesprekken gebruiken om gevoelige gesprekken af te luisteren3. De audiobestanden kunnen op schijf worden geschreven en later worden weggesluisd3. Bij video is de techniek vergelijkbaar: ingebouwde camera's of webcams, met beelden die met door de aanvaller gekozen tussenpozen worden genomen4.

Het meest directe doel is het wachtwoord. MITRE merkt op dat het vastleggen van toetsaanslagen dient om inloggegevens te onderscheppen op het moment dat de gebruiker ze invoert5.

2Wat u op het scherm ziet1 min

Niets. Bij de akoestische aanval wordt de computer niet aangeraakt: alles gebeurt in de lucht, tussen uw toetsenbord en een microfoon. Bij de aanval via de voeding draait de schadelijke code in een gewoon gebruikersproces, zonder bijzondere rechten of toegang tot de hardware2.

Voor het vastleggen van audio of video gebruikt het programma een interface (API) van het systeem of van een toepassing34. De bronnen noemen geen zichtbaar teken op het scherm. Een aanwijzing kan van elders komen: een microfoon of camera die aangaat terwijl u geen gesprek hebt gestart, is reden om dit bij de helpdesk te melden.

De nuttige handelingen zijn eenvoudig. Houd wachtwoorden en gevoelige gegevens buiten het bereik van een microfoon, vooral tijdens een gesprek, en zet de microfoon uit als u typt. Voer gevoelige gesprekken op een discrete plek. Draai het scherm zo dat het van buiten niet te zien is. Pas de configuratieregels van uw IT-afdeling toe: het NCSC biedt richtlijnen voor beheerders en voor gebruikers6. Een computer zonder netwerkverbinding of zonder luidspreker is daarom nog niet veilig: de studie van 2020 toont dat aan voor het akoestische kanaal2. Overheidsdiensten en bedrijven die zeer gevoelige informatie verwerken, hebben eigen beschermingsnormen, die de bronnen in het dossier niet beschrijven: het beveiligingsteam van de organisatie kent ze.

3Onder de motorkapIT-teams1 min

Een toetsenbord maakt per toets een ander geluid. Het in 2023 bestudeerde model leert dat verschil aan de hand van opgenomen toetsaanslagen en classificeert daarna nieuwe toetsaanslagen1. De auteurs bespreken ook een reeks beschermingsmethoden voor gebruikers1.

De aanval via de voeding berust op een ander verschijnsel. Het programma wijzigt de interne schakelfrequentie van de voedingseenheid en de vorm van de geluidsgolven die haar condensatoren en transformatoren voortbrengen2. De methode levert tonen op in de band van 0 tot 24 kHz2. De beperkingen noemt de auteur zelf: een afstand van vijf meter en een maximale snelheid van 50 bits per seconde2. Met die snelheid kunnen kleine hoeveelheden gegevens worden verzonden, zoals versleutelingssleutels of toetsaanslagen2.

De bronnen in het dossier beschrijven noch de elektromagnetische straling van een scherm, noch het licht van een led. Dit artikel behandelt die dus niet verder dan deze vaststelling.

4IncidentanalysesEchte gevallen1 min

1 mei 2020: een computer zonder luidspreker die praat

De onderzoeker Mordechai Guri publiceert POWER-SUPPLaY. Systemen die van het netwerk zijn afgesloten (air-gapped) verbieden soms audiohardware, en men dacht dat ze daardoor veilig waren voor verborgen akoestische kanalen2. Zijn programma kaapt de voedingseenheid om geluiden uit te zenden en werkt op werkstations, servers en verbonden apparaten zonder audiohardware2. Het is een onderzoeksdemonstratie: de bron meldt geen echte aanval.

2 augustus 2023: toetsaanslagen herkend via een telefoon en via Zoom

Drie onderzoekers, Joshua Harrison, Ehsan Toreini en Maryam Mehrnezhad, dienen hun artikel in, dat al is geaccepteerd op een workshop van het IEEE European Symposium on Security and Privacy1. Nauwkeurigheid van 95% met een telefoon in de buurt en van 93% met de opname van Zoom1. Ook hier gaat het om een laboratoriumresultaat.

Fiche

Identificatie
CP-095
Vleugel
1. Aanvallen en technieken
Brain-competentie
Apparaten beveiligen (secure_devices)
Brain-reflex
cr-073
Schema
G3 · Anatomische doorsnede
Talen
de, en, es, fr, it, nl
Bronnen
6 bronnen gecontroleerd op 3 november 2026
Bronnen6 bronnen
  1. arXiv, “A Practical Deep Learning-Based Acoustic Side Channel Attack on Keyboards”, 2 augustus 2023. https://arxiv.org/abs/2308.01074 (geraadpleegd op 3 november 2026)
  2. arXiv, “POWER-SUPPLaY: Leaking Data from Air-Gapped Systems by Turning the Power-Supplies Into Speakers”, 1 mei 2020. https://arxiv.org/abs/2005.00395 (geraadpleegd op 3 november 2026)
  3. MITRE ATT&CK, “Audio Capture, Technique T1123 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1123/ (geraadpleegd op 3 november 2026)
  4. MITRE ATT&CK, “Video Capture, Technique T1125 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1125/ (geraadpleegd op 3 november 2026)
  5. MITRE ATT&CK, “Input Capture: Keylogging, Sub-technique T1056.001 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1056/001/ (geraadpleegd op 3 november 2026)
  6. NCSC (Royaume-Uni), “Device security guidance”, 29 juni 2021. https://www.ncsc.gov.uk/collection/device-security-guidance (geraadpleegd op 3 november 2026)

Dit artikel citeren

Brain, “Akoestische en optische aanvallen (TEMPEST)”, Cyberpedia, 2026. https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/akoestische-optische-aanvallen-tempest/

BibTeX 
@misc{brain_cp095_nl_2026,
  author = {Brain},
  title = {Akoestische en optische aanvallen (TEMPEST)},
  year = {2026},
  howpublished = {Cyberpedia},
  url = {https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/akoestische-optische-aanvallen-tempest/},
  note = {CC BY 4.0}
}
Licentie CC BY 4.0