Wachtwoordmanager en Zero-Knowledge-versleuteling

Het hoofdwachtwoord gaat door een afleidingsfunctie om de versleutelingssleutel te maken². Voor het opslaan van wachtwoorden aan de serverkant beveelt OWASP trage algoritmen aan zoals Argon2id, bcrypt of PBKDF2, en acht het snelle algoritmen zoals SHA-256 ongeschikt, omdat die de aanvaller een zeer groot aantal combinaties per seconde laten testen³. Een traag algoritme dat veel geheugen vraagt, maakt brute force moeilijker, duurder en langduriger³.

De instelling gebeurt met een werkfactor, dat wil zeggen het aantal iteraties van het algoritme voor elk wachtwoord³. OWASP geeft meerdere gelijkwaardige minimale configuraties voor Argon2id, waarvan er één 19 MiB geheugen, 2 iteraties en 1 graad van parallellisme is, en voor PBKDF2 met een FIPS-140-eis een factor van 600.000 of meer met HMAC-SHA-256³. Deze cijfers beschrijven het opslaan van wachtwoorden aan de serverkant. De hier aangehaalde bronnen vermelden niet welke parameters elke wachtwoordmanager voor zijn kluis kiest.

In het gebruik vult de wachtwoordmanager ook formulieren in. Hij mag de inloggegevens alleen aanbieden voor de site waarvoor ze zijn opgeslagen, nooit de hele kluis aan een bezochte site¹. Het NCSC voegt eraan toe dat een wachtwoordmanager nepsites beter kan herkennen dan een mens¹.

Kies als hoofdwachtwoord een lange wachtzin. CISA stelt een reeks van 4 tot 7 woorden voor die niets met elkaar te maken hebben⁵. Het NCSC adviseert drie willekeurige woorden, bijvoorbeeld "applenemobiro", en raadt geboortedata, sportteams en namen van naasten of huisdieren af, die sociale media vaak onthullen⁶. Een "o" vervangen door een nul voegt nauwelijks kracht toe, want cybercriminelen kennen deze truc⁶. De CNIL noemt als voorbeeld een wachtwoord van minstens 12 tekens van 4 typen, en merkt op dat het korter mag zijn als het account extra beveiligingen heeft⁴.

Gebruik dit hoofdwachtwoord nooit opnieuw. De CNIL vraagt om een eigen, uniek wachtwoord voor elk gevoelig account, om kettingreacties van gehackte accounts te voorkomen⁴.

Schakel multifactorauthenticatie in op de wachtwoordmanager. Dan moet de aanvaller het hoofdwachtwoord kennen en ook de tweede factor bezitten¹. Het NCSC vraagt om multifactorauthenticatie te gebruiken bij alle wachtwoordmanagers met synchronisatie in de cloud, en voor accounts met bijzondere rechten, zoals beheerdersaccounts¹. OWASP haalt een analyse van Microsoft aan volgens welke multifactorauthenticatie 99,9 % van de gekaapte accounts zou hebben tegengehouden⁷.

Beslis of u een herstelmogelijkheid wilt, door de risico's af te wegen tegen de kosten van een verloren kluis, en weet wie die zou kunnen starten¹. Als uw bedrijf een beleid heeft, volg dat dan. Het NCSC raadt verantwoordelijken aan om een duidelijke regel vast te stellen over het exporteren van de kluis in leesbare vorm, want eenmaal geëxporteerd zijn de wachtwoorden niet meer beschermd¹.

Laat de wachtwoordmanager de wachtwoorden voor uw andere accounts genereren: dat maakt het gemakkelijker om unieke, lange en willekeurige wachtwoorden te gebruiken¹. Het NIST merkt op dat plakken in invoervelden het gebruik van wachtwoordmanagers vergemakkelijkt⁸. Deze versie van NIST SP 800-63 is sinds 1 augustus 2025 vervangen door SP 800-63-4⁸.

• Een zwak hoofdwachtwoord. De aanvaller kan het met brute force proberen te raden¹⁰. Voor het beleid rond het hoofdwachtwoord verwijst MITRE naar de aanbevelingen van het NIST¹⁰.
• Phishing. MITRE raadt aan gebruikers te trainen om phishingpogingen te herkennen die sessiecookies of inloggegevens stelen¹⁰.
• De kluis die open in het geheugen staat. Zodra de database is ontgrendeld, kunnen de inloggegevens in het geheugen worden gekopieerd, en aanvallers halen daar het hoofdwachtwoord of de leesbare inloggegevens uit¹⁰. MITRE raadt aan de wachtwoordmanager na een korte tijd opnieuw te vergrendelen¹⁰.
• Software die niet is bijgewerkt. MITRE beveelt aan browsers, wachtwoordmanagers en bijbehorende software regelmatig bij te werken¹⁰, en het NCSC om te controleren of de leverancier zijn kwetsbaarheden snel verhelpt¹.
• Extensies en de browser. De wachtwoordmanager steunt vaak op een browserextensie om formulieren in te vullen¹. MITRE noemt de gegevens van browserextensies en wachtwoordmanagers onder de doelwitten van sommige schadelijke code¹⁰. Op een gedeelde computer raadt Cybermalveillance.gouv.fr af om wachtwoorden in de browser op te slaan⁹.
• Gestolen kluisdatabases. MITRE noemt actoren en schadelijke software die het op die databases gemunt hadden: Threat Group-3390 kreeg een KeePass-database in handen op een gecompromitteerde machine, en Indrik Spider exporteerde wachtwoorden uit wachtwoordmanagers¹⁰.
• Het verlies van het geheim zonder herstel. Als de sleutel verloren gaat en er geen herstel bestaat, blijft de kluis onleesbaar¹.
• Notities in leesbare vorm. Post-its, tekstbestanden, berichtenapps of telefoons zijn niet gemaakt om wachtwoorden te bewaren⁴.