Gevonden usb-stick: het aas dat infecteert
Een gevonden of toegestuurde usb-stick kan gemanipuleerd zijn: wat er bij het aansluiten gebeurt, drie gedateerde campagnes en de aan te nemen reflex.
Op deze pagina
In 30 seconden
- Waar het voorkomt
- Op plaatsen waar veel mensen langskomen, zoals Microsoft zegt[1]. In de campagne SOGU (Campaign 22-054) heeft Mandiant drukkerijen en hotels aangewezen als mogelijke infectiepunten[2].
- Wat de aanvaller wil
- Informatie stelen in de spionagecampagnes die Mandiant in 2023 beschreef[2], of geld in de campagne UNC4990, die waarschijnlijk een financieel doel heeft[3].
- De reflex
- Sluit geen usb-apparaat aan dat niet van u is. Een gevonden stick geeft u af bij de receptie of bij gevonden voorwerpen[1].
- Als het al gebeurd is
- Start meteen een beveiligingsscan van het apparaat[1].
Waar gaat het over
Baiting (het aas) bestaat eruit een gemanipuleerd apparaat, meestal een usb-stick, achter te laten op een plek waar iemand het zal vinden. Microsoft schrijft dat aanvallers bewust geïnfecteerde usb-apparaten achterlaten op drukbezochte plaatsen, in de hoop dat iemand ze vindt en op de eigen computer aansluit[1]. Microsoft noemt dit een “USB drop attack”[1].
Dit artikel beschrijft wat er bij het aansluiten gebeurt en wat het slachtoffer ziet, en daarna drie gedateerde gevallen.
Directe vragen
Wat is een “USB drop attack”?
Zo noemt Microsoft de praktijk om geïnfecteerde usb-apparaten achter te laten op zeer drukbezochte plaatsen, zodat iemand ze vindt en aansluit[1].
Wat riskeert u als u een gevonden stick aansluit?
Microsoft geeft aan dat veel wormen zich verspreiden door verwisselbare media te infecteren, en dat de kwaadaardige software zich automatisch kan installeren zodra het geïnfecteerde medium wordt aangesloten[1]. In de campagne SOGU die Mandiant beschrijft, laadt het starten van een legitiem uitvoerbaar bestand op de stick een kwaadaardige DLL[2]. Bij UNC4990 begint de infectie wanneer het slachtoffer dubbelklikt op een kwaadaardige LNK-snelkoppeling op de stick[3].
Wat doet u met een gevonden stick?
Sluit hem niet aan. Volgens Microsoft kan een apparaat dat niet wordt aangesloten de computer niet infecteren[1]. Lijkt de stick verloren, dan raadt Microsoft aan hem af te geven bij iemand van de receptie of bij gevonden voorwerpen[1]. Microsoft beveelt ook aan wantrouwig te zijn tegenover elk usb-apparaat dat u niet bezit[1].
En als de stick al is aangesloten?
Microsoft geeft aan meteen een beveiligingsscan van het apparaat te starten[1].
Kan de val ook per post komen?
Ja. Volgens MITRE ATT&CK hebben actoren van de groep FIN7 per post usb-sticks met kwaadaardige software naar mogelijke slachtoffers gestuurd. Die software installeerde achterdeuren, in sommige gevallen ook voor ransomware-operaties[4].
Kunnen een telefoon of een kabel als aas dienen?
MITRE ATT&CK geeft aan dat mobiele apparaten een via usb aangesloten pc kunnen infecteren, en dat in sommige gevallen usb-laadkabels daarvoor kunnen dienen[4].
Wat kan het bedrijf doen?
Mandiant geeft aan dat organisaties bij voorrang de toegang tot externe apparaten zoals usb-sticks zouden moeten beperken. Is dat niet mogelijk, dan zouden ze die apparaten minstens moeten scannen voordat ze op het interne netwerk worden aangesloten[2]. MITRE ATT&CK noemt nog andere maatregelen: onder Windows 10 de regels voor het verkleinen van het aanvalsoppervlak (ASR) activeren om het uitvoeren van niet-ondertekende of niet-goedgekeurde bestanden vanaf usb-sticks te blokkeren; Autorun uitschakelen als het niet nodig is; verwisselbare media verbieden of beperken via het beleid van de organisatie als ze niet vereist zijn voor de activiteit; het gebruik van usb-apparaten op het netwerk beperken[4].
In de huid van de aanvaller
De val berust op een eenvoudige veronderstelling: uiteindelijk sluit iemand het voorwerp wel aan. De motieven verschillen per actor. Mandiant schat in dat TEMP.Hex, een aan China gelieerde actor, zijn aanvallen via usb-sticks waarschijnlijk heeft uitgevoerd om informatie te verzamelen ten dienste van Chinese belangen op het gebied van nationale veiligheid en economie[2]. UNC4990 acht Mandiant daarentegen waarschijnlijk financieel gemotiveerd[3].
De stick dient ook om netwerken zonder internettoegang te bereiken. MITRE ATT&CK beschrijft actoren die kwaadaardige software op een verwisselbaar medium kopiëren om te komen op systemen die soms op geïsoleerde, zogeheten “air-gapped” netwerken staan[4]. Over de software USBStealer schrijft MITRE dat APT28 die al minstens sinds 2005 gebruikt om informatie uit geïsoleerde netwerken te halen[5].
Bij UNC4990 is na het begin van de campagne een unieke identificatie per infectie toegevoegd, om de geïnfecteerde machines te volgen[3].
Wat u op het scherm ziet
In alle gevallen van UNC4990 waarop Mandiant heeft gereageerd, begon de infectie toen het slachtoffer dubbelklikte op een kwaadaardige LNK-snelkoppeling op een usb-stick[3]. De naam van de snelkoppeling bevatte meestal het merk van de stick en de capaciteit tussen haakjes, bijvoorbeeld “KINGSTON (32GB).lnk”, of anders de naam van het station, bijvoorbeeld “D (32GB).lnk”[3]. Het pictogram was dat wat Windows standaard voor een station toont, waarschijnlijk om aan te zetten tot dubbelklikken[3]. De snelkoppeling start een PowerShell-script met een verborgen venster[3].
De software QUIETBOARD, die bij deze campagne hoort, bereidt de sticks voor die ze infecteert. Ze maakt op de stick een verborgen map aan, verplaatst de bestaande gegevens daarheen en voegt een nepsnelkoppeling toe die het stationspictogram van Windows nabootst[3]. De map draagt een Unicode-teken (“Hangul Filler”) dat als spatie wordt weergegeven, zodat het pad eruitziet als “D:\”[3].
In de campagne SNOWYDRIVE wordt het slachtoffer ertoe gebracht te klikken op een kwaadaardig bestand dat is vermomd als legitiem uitvoerbaar bestand[2].
Een andere enscenering is de stick die zich voordoet als toetsenbord. MITRE ATT&CK noteert dat FIN7 kwaadaardige usb-sticks heeft gebruikt die zich gedroegen als virtuele toetsenborden om kwaadaardige software te installeren[4].
Onder de motorkapIT-teams
Een klassiek mechanisme is automatische uitvoering: MITRE ATT&CK beschrijft actoren die kwaadaardige software op een verwisselbaar medium kopiëren en gebruikmaken van de Autorun-functies wanneer het medium wordt aangesloten[4]. De software Agent.btz bijvoorbeeld kopieert zichzelf naar verwisselbare media en maakt een bestand autorun.inf aan dat opdracht geeft dat bestand te starten[4]. Varianten van Conficker hebben de AUTORUN-functie van Windows gebruikt om zich via usb te verspreiden[4]. MITRE beschrijft ook een ander procedé: de kwaadaardige software kopiëren en hernoemen zodat ze op een legitiem bestand lijkt, om de gebruiker ertoe te brengen haar op een ander systeem uit te voeren[4].
In de campagne SOGU bestaat de keten die Mandiant heeft waargenomen meestal uit drie bestanden: een legitiem uitvoerbaar bestand, een kwaadaardige DLL-bibliotheek en een versleutelde lading[2]. De legitieme uitvoerbare bestanden zijn vaak beveiligingssoftware (Avast, Smadav of Symantec)[2]. Wanneer het uitvoerbare bestand wordt gestart, laadt het de kwaadaardige DLL, die de lading in het geheugen uitvoert[2]. De software kan zich ook kopiëren naar nieuwe verwisselbare media die op de geïnfecteerde machine worden aangesloten, waardoor ze zich kan verspreiden en mogelijk gegevens kan verzamelen op geïsoleerde systemen[2].
USBStealer kopieert zichzelf naar het medium en rekent erop dat Autorun het kwaadaardige bestand uitvoert wanneer de gebruiker het medium op een ander systeem opent[5]. Het bootst een legitiem Russisch programma na met de naam USB Disk Security[5].
In 2014 hebben onderzoekers een ander risico aangekondigd. Volgens ESET heeft Karsten Nohl van SR Labs uitgelegd dat de controllerchips van usb-apparaten kunnen worden vervalst, en dat usb-sticks kunnen worden herprogrammeerd om zich voor te doen als andere soorten apparaten om een computer over te nemen[6]. Ten tijde van dat artikel benadrukte David Harley van ESET dat er geen enkel apparaat van dit type “in the wild” bekend was[6].
IncidentanalysesEchte gevallen
Eerste helft van 2023: drie keer zoveel aanvallen met geïnfecteerde sticks
In een bericht van 11 juli 2023 schrijft Mandiant in de eerste helft van 2023 een verdrievoudiging te hebben waargenomen van het aantal aanvallen met geïnfecteerde usb-sticks om geheimen te stelen[2]. Volgens Mandiant kwam de meerderheid van de incidenten voort uit meerdere actieve campagnes die de publieke en de private sector wereldwijd raakten[2].
Twee campagnes worden in detail beschreven. De eerste verspreidt de software SOGU via usb-sticks in veel sectoren en landen. Mandiant schrijft haar toe aan TEMP.Hex en rekent haar tot de agressiefste campagnes gericht tegen publieke en private organisaties[2]. De tweede, SNOWYDRIVE, neemt olie- en gasbedrijven in Azië als doelwit en wordt toegeschreven aan UNC4698. De software maakt daar een achterdeur aan waarmee opdrachten op afstand kunnen worden verstuurd, en kopieert zichzelf naar andere sticks[2].
In de campagne SOGU wijst Mandiant drukkerijen en hotels aan als mogelijke infectiepunten[2]. De campagne SOGU lijkt Mandiant eerder opportunistisch[2].
Januari 2024: de campagne UNC4990
In een bericht van 30 januari 2024 beschrijft Mandiant UNC4990, een actor die veel gebruikmaakt van usb-sticks voor de eerste infectie. Die neemt vooral gebruikers in Italië als doelwit, heeft waarschijnlijk geld als motief, en de campagne loopt al minstens sinds 2020[3]. Ze betreft organisaties uit meerdere sectoren, onder meer de gezondheidszorg, het vervoer, de bouw en de logistiek[3].
Het kwaadaardige script haalt zijn onderdelen op van bekende sites: GitHub, GitLab, Vimeo en daarna Ars Technica. Een gecodeerde lading is geplaatst in de beschrijving van een Vimeo-video die op 5 maart 2023 was geüpload, en vanaf 27 november 2023 in het profiel van een Ars Technica-account dat op 23 november 2023 was aangemaakt[3].
Een van de ingezette hulpmiddelen is de software QUIETBOARD, die het klembord in de gaten houdt: ze herkent adressen van cryptoportemonnees en vervangt ze door die van de aanvaller[3]. In één infectie heeft ze na maanden van enkel signalering een miningsoftware geïnstalleerd[3].
Voorbeelden die MITRE ATT&CK opsomt
MITRE ATT&CK noemt software die zich via verwisselbare media verspreidt: Stuxnet, via een bestand autorun.inf of de LNK-kwetsbaarheid CVE-2010-2568, en Raspberry Robin, dat van oudsher geïnfecteerde usb-sticks heeft gebruikt om nieuwe slachtoffers te bereiken[4]. Onder de referenties van MITRE staat een artikel van 7 januari 2022 met de titel “FBI: FIN7 hackers target US companies with BadUSB devices to install ransomware”[4].
Bronnen
- Microsoft, “How malware can infect your PC”. https://support.microsoft.com/en-us/windows/security/how-malware-can-infect-your-pc (geraadpleegd op 14 november 2026)
- Google, “The Spies Who Loved You: Infected USB Drives to Steal Secrets”, 11 juli 2023. https://cloud.google.com/blog/topics/threat-intelligence/infected-usb-steal-secrets/ (geraadpleegd op 14 november 2026)
- Google, “Evolution of UNC4990: Uncovering USB Malware's Hidden Depths”, 30 januari 2024. https://cloud.google.com/blog/topics/threat-intelligence/unc4990-evolution-usb-malware/ (geraadpleegd op 14 november 2026)
- MITRE ATT&CK, “Replication Through Removable Media”. https://attack.mitre.org/techniques/T1091/ (geraadpleegd op 14 november 2026)
- MITRE ATT&CK, “USBStealer”. https://attack.mitre.org/software/S0136/ (geraadpleegd op 14 november 2026)
- ESET, “Malware: Every USB port is "defenseless" against new scam”, 31 juli 2014. https://www.welivesecurity.com/2014/07/31/malware/ (geraadpleegd op 14 november 2026)
Dit artikel citeren
Brain, “Gevonden usb-stick: het aas dat infecteert”, Cyberpedia, 2026. https:/
BibTeX
@misc{brain_cp025_nl_2026,
author = {Brain},
title = {Gevonden usb-stick: het aas dat infecteert},
year = {2026},
howpublished = {Cyberpedia},
url = {https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/baiting-gemanipuleerde-usb-sticks/},
note = {CC BY 4.0}
}