Cyberpediaod Brain

Oszustwo na zmianę danych rachunku bankowego

Oszust podszywa się pod dostawcę i przesyła nowe dane rachunku bankowego. Jak rozpoznać oszustwo i sprawdzić je przed zapłatą.

Na tej stronie
  1. 1W 30 sekund
  2. 2O co chodzi
  3. 3Pytania wprost
  4. 4W skórze atakującego
  5. 5Co widać na ekranie
  6. 6Pod maską
  7. 7Analizy incydentów
  8. 8Źródła
  9. 9Zacytuj ten artykuł

W 30 sekund

Gdzie to się zdarza
Zazwyczaj przez telefon, przez wiadomości elektroniczne, a nawet jednym i drugim kanałem, w każdym rodzaju organizacji[2].
Czego chce atakujący
Przekierować przelew, podszywając się pod wierzyciela ofiary[1].
Odruch
W przypadku każdych nowych danych rachunku bankowego otrzymanych w wiadomości zadzwonić do wierzyciela pod jego zwykły numer, aby potwierdził wiadomość i dane[1].
Jeśli już się stało
Natychmiast powiadomić bank, aby spróbować wstrzymać przelew, lub zażądać zwrotu środków[1]. NCSC (Wielka Brytania) radzi też jak najszybciej poinformować dział IT[3].

O co chodzi

Oszustwo na zmianę danych rachunku bankowego ma na celu skłonienie osoby do wykonania przelewu na rachunek bankowy należący do oszusta. Według Cybermalveillance.gouv.fr[1] oszust podszywa się pod wierzyciela, z którym ofiara jest w kontakcie (rzemieślnik, notariusz, adwokat, właściciel lub wynajmujący). To oszustwo często następuje po włamaniu na konto poczty elektronicznej, wierzyciela albo ofiary[1].

Schemat ma warianty. Cybermalveillance.gouv.fr[2] opisuje oszustwo na fałszywe polecenia przelewu (FOVI), w którym oszust może wystąpić jako członek kierownictwa (oszustwo „na prezesa”), jako dostawca przekazujący nowe dane bankowe albo jako pracownik prosiący o zmianę rachunku, na który wypłacane jest jego wynagrodzenie[2].

Pytania wprost

Czym dokładnie są fałszywe dane rachunku bankowego?

Zazwyczaj oszust dołącza do wiadomości fakturę ze sfałszowanymi danymi rachunku bankowego, czyli danymi rachunku należącego do niego[1]. Wypatrzył bliską lub cykliczną transakcję między wierzycielem a ofiarą, a następnie żąda zapłaty przelewem[1].

Dlaczego wiadomość może wydawać się autentyczna?

Proofpoint[4] zaobserwował, że wiele ataków tego rodzaju wychodzi z prawdziwego konta poczty, które zostało przejęte. Wiadomość wysłana z takiego konta przechodzi kontrole uwierzytelniania poczty (DKIM, SPF, DMARC), ponieważ pochodzi z prawdziwego konta[4]. Według Proofpoint[4] fałszywe maile z analizowanego przez niego przykładu nie zawierały ani załącznika, ani linku.

Co zrobić przed zapłatą na nowy rachunek?

Cybermalveillance.gouv.fr[1] wskazuje, by zadzwonić do wierzyciela pod jego zwykły numer. Dla organizacji Cybermalveillance.gouv.fr[2] zaleca wewnętrzną procedurę weryfikacji i zatwierdzania przez przełożonych, od której nie ma wyjątków, w przypadku nieoczekiwanych poleceń przelewu lub zmian danych bankowych oraz jasne procedury dla upoważnionych współpracowników[2]. Proofpoint[5] wymienia też weryfikację przez oddzwonienie na dane kontaktowe, które są już znane[5].

A jeśli przelew już wyszedł?

Cybermalveillance.gouv.fr[1] wymienia kolejne kroki: powiadomić bank, powiadomić wierzyciela, pod którego podszył się oszust, zachować dowody, sprawdzić ustawienia poczty (przekierowania, reguły filtrowania), zmienić hasło, a następnie złożyć zawiadomienie[1]. W przypadku organizacji karta informacyjna zaleca też ustalić wszystkie przelewy wykonane, oczekujące lub zaplanowane na fałszywe dane, poinformować kierownictwo i dział księgowości oraz zażądać zablokowania tych danych w aplikacjach biznesowych[2].

Co mówi prawo?

Cybermalveillance.gouv.fr[1] przypomina, że oszustwo (artykuł 313-1 Kodeksu karnego) jest zagrożone karą pięciu lat pozbawienia wolności i grzywną w wysokości 375 000 euro. Jeśli poczta ofiary została zhakowana, nieuprawniony dostęp do zautomatyzowanego systemu przetwarzania danych (artykuł 323-1) jest zagrożony karą trzech lat pozbawienia wolności i grzywną w wysokości 100 000 euro[1].

W skórze atakującego

Oszust zaczyna od poszukiwania transakcji, którą można przekierować. Według Cybermalveillance.gouv.fr[1] oszust ustala bliską lub cykliczną płatność między wierzycielem a ofiarą. Proofpoint[5] opisuje pierwsze etapy ataku BEC: sporządzenie listy celów (profile na LinkedIn, bazy służbowych adresów, strony internetowe), a następnie wysłanie pierwszych wiadomości z podszywaniem się pod nazwy lub zbliżone domeny[5].

Zhakowane prawdziwe konto jest bardzo poszukiwane. Proofpoint[4] wyjaśnia, że pozwala ono przeprowadzić dogłębne rozpoznanie. W przypadku zhakowanego konta pracownika Proofpoint[5] pisze, że atakujący zwykle pozostają tam przez tygodnie, aby poznać wymianę wiadomości i wewnętrzne procesy, zanim zaczną działać[5].

Gdy transakcja zostanie wypatrzona, atakujący wchodzi w toczący się wątek rozmowy (Proofpoint mówi o „thread hijacking”), co zwiększa wiarygodność jego wiadomości[4]. Może następnie dodać w odpowiedzi lub w kopii imitujące konto o zbliżonej domenie (Proofpoint podaje supp1ier.com zamiast supplier.com). Pozwala mu to kontynuować rozmowę, nawet jeśli przejęte konto zostanie oczyszczone[4]. Rachunek bankowy oszusta często znajduje się za granicą[2].

Co widać na ekranie

W przykładzie analizowanym przez Proofpoint[4] atakujący przejmuje istniejący wątek rozmowy: wiadomość trafia do wymiany, która już trwa[4]. Proofpoint[4] podaje przykład próśb o zmianę rachunku bankowego uzasadnianych audytem lub COVID-19, które w toczącym się wątku wyglądają wiarygodnie[4]. Dołączona faktura zazwyczaj zawiera sfałszowane dane rachunku bankowego[1].

W przykładzie, który analizuje, Proofpoint[4] wskazuje wiadomość łączącą autorytet i pilność, dwa klasyczne mechanizmy tych ataków[4]. Proofpoint[5] wymienia sygnały, na które warto zwracać uwagę:

  • prośba omijająca zwykłe procedury: większość organizacji ma system księgowy, przez który muszą przechodzić faktury i płatności, nawet w pilnych przypadkach[5];
  • prośba o zachowanie sprawy w tajemnicy lub o kontakt z nadawcą wyłącznie przez mail[5];
  • domena lub adres odpowiedzi, który nie zgadza się z nadawcą, na przykład yourc0mpany.com zamiast yourcompany.com[5].

Te sygnały nie zawsze wystarczają, ponieważ wiadomość wysłana z naprawdę zhakowanego konta jest dla użytkownika bardzo trudna do wychwycenia[4]. Stąd odruch zadzwonienia pod znany numer.

Pod maskąZespoły IT

Ataki na dostawców za pomocą faktur opierają się głównie na podszywaniu się i przejęciu konta, czyli technikach, które według Proofpoint[4] nie są zaawansowane technicznie. Podszywanie się może dotyczyć samego konta lub domeny (domeny imitujące)[4]. Na zhakowanym koncie atakujący często tworzą reguły poczty, aby ukryć swoje działania i zachować trwały dostęp[5]. Dlatego Cybermalveillance.gouv.fr[1] zaleca sprawdzić brak przekierowań i reguł filtrowania oraz sfotografować je przed usunięciem[1].

Według Proofpoint[5] ataki BEC trudno wykryć, ponieważ nie używają ani złośliwego oprogramowania, ani złośliwego adresu internetowego[5]. Aby zmniejszyć ryzyko, Cybermalveillance.gouv.fr[2] zaleca też ograniczyć publikowanie informacji pozwalających zidentyfikować i skontaktować się ze współpracownikami uprawnionymi do zlecania przelewów lub zmian danych bankowych, używać silnych haseł i włączyć uwierzytelnianie dwuskładnikowe w poczcie[2].

Analizy incydentówPrawdziwe przypadki

Luty 2020: uniknięta strata blisko 400 000 dolarów

Według Proofpoint[4] amerykańska osobistość omal nie straciła blisko 400 000 dolarów amerykańskich w ataku na dostawców za pomocą faktur w lutym 2020 roku. Środki odzyskano, zanim atakujący do nich dotarli[4]. Proofpoint[4] zaznacza, że taki finał jest rzadki: te oszustwa rzadko kończą się odzyskaniem środków.

Od 2013 do 2015: 121 milionów dolarów w Facebooku i Google

Proofpoint[5] podaje, że oszustwo wymierzone w Facebooka i Google spowodowało straty w wysokości 121 milionów dolarów od 2013 do 2015 roku. Evaldas Rimasauskas założył fikcyjną firmę imitującą dostawcę sprzętu i użył fałszywych umów oraz pism od adwokatów, aby banki zaakceptowały oszukańcze przelewy[5].

Od 3 do 5 sierpnia 2026: kampania wykryta przez Microsoft

We wpisie opublikowanym 10 września 2026 roku Microsoft[6] opisuje kampanię wykrytą od 3 do 5 sierpnia, obejmującą ponad milion wiadomości e-mail wymierzonych w użytkowników w firmach, z czego 87,7 % w Stanach Zjednoczonych[6]. Atakujący podawał się za prezesów i próbował przekonać działy rozrachunków z dostawcami do zrealizowania płatności ACH w kwocie blisko 50 000 dolarów[6]. Aby uwiarygodnić wiadomość, dołączał wątek przedstawiany jako przekazany dalej oraz fałszywą fakturę ServiceNow, w której sposobem płatności był przelew na rachunki kontrolowane przez atakującego[6]. Microsoft[6] nie znalazł żadnego dowodu na to, że ServiceNow został przejęty lub był w to zaangażowany.

Microsoft[6] wskazuje oznaki fałszu: brakowało nagłówków wątku przedstawianego jako przekazany dalej, wyświetlana nazwa nie zgadzała się z adresem nadawcy, a wcześniejsze wiadomości były wyrównane do lewej, podczas gdy w prawdziwych wątkach są zwykle wcięte lub wizualnie zgrupowane[6]. Domena imitująca ServiceNow została zarejestrowana 31 lipca, krótko przed kampanią[6].

Źródła

  1. Cybermalveillance.gouv.fr, „Que faire en cas de fraude au virement ou au « faux RIB » ?”, 25 maja 2023. https://www.cybermalveillance.gouv.fr/tous-nos-contenus/fiches-reflexes/que-faire-en-cas-de-fraude-au-virement-ou-au-faux-rib (dostęp 14 listopada 2026)
  2. Cybermalveillance.gouv.fr, „La fraude au virement bancaire (FOVI) ou au faux ordre de virement”, 27 stycznia 2021. https://www.cybermalveillance.gouv.fr/tous-nos-contenus/fiches-reflexes/escroquerie-faux-ordres-virement-fovi (dostęp 14 listopada 2026)
  3. NCSC (Royaume-Uni), „Business payment fraud”. https://www.ncsc.gov.uk/section/respond-recover/business-payment-fraud (dostęp 14 listopada 2026)
  4. Proofpoint, „Understanding BEC Scams: Supplier Invoicing Fraud | Proofpoint UK”, 7 grudnia 2020. https://www.proofpoint.com/uk/blog/cybersecurity-essentials/understanding-bec-scams-supplier-invoicing-fraud (dostęp 14 listopada 2026)
  5. Proofpoint, „What Is BEC? - Business Email Compromise Defined | Proofpoint US”, 24 stycznia 2021. https://www.proofpoint.com/us/threat-reference/business-email-compromise (dostęp 14 listopada 2026)
  6. Microsoft, „Protecting organizations from AI-assisted executive impersonation and invoice fraud”, 10 września 2026. https://www.microsoft.com/en-us/security/blog/2026/09/10/protecting-organizations-ai-assisted-executive-impersonation-invoice-fraud/ (dostęp 14 listopada 2026)