Oszustwo na zmianę danych rachunku bankowego
Oszust podszywa się pod dostawcę i przesyła nowe dane rachunku bankowego. Jak rozpoznać oszustwo i sprawdzić je przed zapłatą.
Na tej stronie
W 30 sekund
- Gdzie to się zdarza
- Zazwyczaj przez telefon, przez wiadomości elektroniczne, a nawet jednym i drugim kanałem, w każdym rodzaju organizacji[2].
- Czego chce atakujący
- Przekierować przelew, podszywając się pod wierzyciela ofiary[1].
- Odruch
- W przypadku każdych nowych danych rachunku bankowego otrzymanych w wiadomości zadzwonić do wierzyciela pod jego zwykły numer, aby potwierdził wiadomość i dane[1].
O co chodzi
Oszustwo na zmianę danych rachunku bankowego ma na celu skłonienie osoby do wykonania przelewu na rachunek bankowy należący do oszusta. Według Cybermalveillance.gouv.fr[1] oszust podszywa się pod wierzyciela, z którym ofiara jest w kontakcie (rzemieślnik, notariusz, adwokat, właściciel lub wynajmujący). To oszustwo często następuje po włamaniu na konto poczty elektronicznej, wierzyciela albo ofiary[1].
Schemat ma warianty. Cybermalveillance.gouv.fr[2] opisuje oszustwo na fałszywe polecenia przelewu (FOVI), w którym oszust może wystąpić jako członek kierownictwa (oszustwo „na prezesa”), jako dostawca przekazujący nowe dane bankowe albo jako pracownik prosiący o zmianę rachunku, na który wypłacane jest jego wynagrodzenie[2].
Pytania wprost
Czym dokładnie są fałszywe dane rachunku bankowego?
Zazwyczaj oszust dołącza do wiadomości fakturę ze sfałszowanymi danymi rachunku bankowego, czyli danymi rachunku należącego do niego[1]. Wypatrzył bliską lub cykliczną transakcję między wierzycielem a ofiarą, a następnie żąda zapłaty przelewem[1].
Dlaczego wiadomość może wydawać się autentyczna?
Proofpoint[4] zaobserwował, że wiele ataków tego rodzaju wychodzi z prawdziwego konta poczty, które zostało przejęte. Wiadomość wysłana z takiego konta przechodzi kontrole uwierzytelniania poczty (DKIM, SPF, DMARC), ponieważ pochodzi z prawdziwego konta[4]. Według Proofpoint[4] fałszywe maile z analizowanego przez niego przykładu nie zawierały ani załącznika, ani linku.
Co zrobić przed zapłatą na nowy rachunek?
Cybermalveillance.gouv.fr[1] wskazuje, by zadzwonić do wierzyciela pod jego zwykły numer. Dla organizacji Cybermalveillance.gouv.fr[2] zaleca wewnętrzną procedurę weryfikacji i zatwierdzania przez przełożonych, od której nie ma wyjątków, w przypadku nieoczekiwanych poleceń przelewu lub zmian danych bankowych oraz jasne procedury dla upoważnionych współpracowników[2]. Proofpoint[5] wymienia też weryfikację przez oddzwonienie na dane kontaktowe, które są już znane[5].
A jeśli przelew już wyszedł?
Cybermalveillance.gouv.fr[1] wymienia kolejne kroki: powiadomić bank, powiadomić wierzyciela, pod którego podszył się oszust, zachować dowody, sprawdzić ustawienia poczty (przekierowania, reguły filtrowania), zmienić hasło, a następnie złożyć zawiadomienie[1]. W przypadku organizacji karta informacyjna zaleca też ustalić wszystkie przelewy wykonane, oczekujące lub zaplanowane na fałszywe dane, poinformować kierownictwo i dział księgowości oraz zażądać zablokowania tych danych w aplikacjach biznesowych[2].
Co mówi prawo?
Cybermalveillance.gouv.fr[1] przypomina, że oszustwo (artykuł 313-1 Kodeksu karnego) jest zagrożone karą pięciu lat pozbawienia wolności i grzywną w wysokości 375 000 euro. Jeśli poczta ofiary została zhakowana, nieuprawniony dostęp do zautomatyzowanego systemu przetwarzania danych (artykuł 323-1) jest zagrożony karą trzech lat pozbawienia wolności i grzywną w wysokości 100 000 euro[1].
W skórze atakującego
Oszust zaczyna od poszukiwania transakcji, którą można przekierować. Według Cybermalveillance.gouv.fr[1] oszust ustala bliską lub cykliczną płatność między wierzycielem a ofiarą. Proofpoint[5] opisuje pierwsze etapy ataku BEC: sporządzenie listy celów (profile na LinkedIn, bazy służbowych adresów, strony internetowe), a następnie wysłanie pierwszych wiadomości z podszywaniem się pod nazwy lub zbliżone domeny[5].
Zhakowane prawdziwe konto jest bardzo poszukiwane. Proofpoint[4] wyjaśnia, że pozwala ono przeprowadzić dogłębne rozpoznanie. W przypadku zhakowanego konta pracownika Proofpoint[5] pisze, że atakujący zwykle pozostają tam przez tygodnie, aby poznać wymianę wiadomości i wewnętrzne procesy, zanim zaczną działać[5].
Gdy transakcja zostanie wypatrzona, atakujący wchodzi w toczący się wątek rozmowy (Proofpoint mówi o „thread hijacking”), co zwiększa wiarygodność jego wiadomości[4]. Może następnie dodać w odpowiedzi lub w kopii imitujące konto o zbliżonej domenie (Proofpoint podaje supp1ier.com zamiast supplier.com). Pozwala mu to kontynuować rozmowę, nawet jeśli przejęte konto zostanie oczyszczone[4]. Rachunek bankowy oszusta często znajduje się za granicą[2].
Co widać na ekranie
W przykładzie analizowanym przez Proofpoint[4] atakujący przejmuje istniejący wątek rozmowy: wiadomość trafia do wymiany, która już trwa[4]. Proofpoint[4] podaje przykład próśb o zmianę rachunku bankowego uzasadnianych audytem lub COVID-19, które w toczącym się wątku wyglądają wiarygodnie[4]. Dołączona faktura zazwyczaj zawiera sfałszowane dane rachunku bankowego[1].
W przykładzie, który analizuje, Proofpoint[4] wskazuje wiadomość łączącą autorytet i pilność, dwa klasyczne mechanizmy tych ataków[4]. Proofpoint[5] wymienia sygnały, na które warto zwracać uwagę:
- prośba omijająca zwykłe procedury: większość organizacji ma system księgowy, przez który muszą przechodzić faktury i płatności, nawet w pilnych przypadkach[5];
- prośba o zachowanie sprawy w tajemnicy lub o kontakt z nadawcą wyłącznie przez mail[5];
- domena lub adres odpowiedzi, który nie zgadza się z nadawcą, na przykład yourc0mpany.com zamiast yourcompany.com[5].
Te sygnały nie zawsze wystarczają, ponieważ wiadomość wysłana z naprawdę zhakowanego konta jest dla użytkownika bardzo trudna do wychwycenia[4]. Stąd odruch zadzwonienia pod znany numer.
Pod maskąZespoły IT
Ataki na dostawców za pomocą faktur opierają się głównie na podszywaniu się i przejęciu konta, czyli technikach, które według Proofpoint[4] nie są zaawansowane technicznie. Podszywanie się może dotyczyć samego konta lub domeny (domeny imitujące)[4]. Na zhakowanym koncie atakujący często tworzą reguły poczty, aby ukryć swoje działania i zachować trwały dostęp[5]. Dlatego Cybermalveillance.gouv.fr[1] zaleca sprawdzić brak przekierowań i reguł filtrowania oraz sfotografować je przed usunięciem[1].
Według Proofpoint[5] ataki BEC trudno wykryć, ponieważ nie używają ani złośliwego oprogramowania, ani złośliwego adresu internetowego[5]. Aby zmniejszyć ryzyko, Cybermalveillance.gouv.fr[2] zaleca też ograniczyć publikowanie informacji pozwalających zidentyfikować i skontaktować się ze współpracownikami uprawnionymi do zlecania przelewów lub zmian danych bankowych, używać silnych haseł i włączyć uwierzytelnianie dwuskładnikowe w poczcie[2].
Analizy incydentówPrawdziwe przypadki
Luty 2020: uniknięta strata blisko 400 000 dolarów
Według Proofpoint[4] amerykańska osobistość omal nie straciła blisko 400 000 dolarów amerykańskich w ataku na dostawców za pomocą faktur w lutym 2020 roku. Środki odzyskano, zanim atakujący do nich dotarli[4]. Proofpoint[4] zaznacza, że taki finał jest rzadki: te oszustwa rzadko kończą się odzyskaniem środków.
Od 2013 do 2015: 121 milionów dolarów w Facebooku i Google
Proofpoint[5] podaje, że oszustwo wymierzone w Facebooka i Google spowodowało straty w wysokości 121 milionów dolarów od 2013 do 2015 roku. Evaldas Rimasauskas założył fikcyjną firmę imitującą dostawcę sprzętu i użył fałszywych umów oraz pism od adwokatów, aby banki zaakceptowały oszukańcze przelewy[5].
Od 3 do 5 sierpnia 2026: kampania wykryta przez Microsoft
We wpisie opublikowanym 10 września 2026 roku Microsoft[6] opisuje kampanię wykrytą od 3 do 5 sierpnia, obejmującą ponad milion wiadomości e-mail wymierzonych w użytkowników w firmach, z czego 87,7 % w Stanach Zjednoczonych[6]. Atakujący podawał się za prezesów i próbował przekonać działy rozrachunków z dostawcami do zrealizowania płatności ACH w kwocie blisko 50 000 dolarów[6]. Aby uwiarygodnić wiadomość, dołączał wątek przedstawiany jako przekazany dalej oraz fałszywą fakturę ServiceNow, w której sposobem płatności był przelew na rachunki kontrolowane przez atakującego[6]. Microsoft[6] nie znalazł żadnego dowodu na to, że ServiceNow został przejęty lub był w to zaangażowany.
Microsoft[6] wskazuje oznaki fałszu: brakowało nagłówków wątku przedstawianego jako przekazany dalej, wyświetlana nazwa nie zgadzała się z adresem nadawcy, a wcześniejsze wiadomości były wyrównane do lewej, podczas gdy w prawdziwych wątkach są zwykle wcięte lub wizualnie zgrupowane[6]. Domena imitująca ServiceNow została zarejestrowana 31 lipca, krótko przed kampanią[6].
Źródła
- Cybermalveillance.gouv.fr, „Que faire en cas de fraude au virement ou au « faux RIB » ?”, 25 maja 2023. https://www.cybermalveillance.gouv.fr/tous-nos-contenus/fiches-reflexes/que-faire-en-cas-de-fraude-au-virement-ou-au-faux-rib (dostęp 14 listopada 2026)
- Cybermalveillance.gouv.fr, „La fraude au virement bancaire (FOVI) ou au faux ordre de virement”, 27 stycznia 2021. https://www.cybermalveillance.gouv.fr/tous-nos-contenus/fiches-reflexes/escroquerie-faux-ordres-virement-fovi (dostęp 14 listopada 2026)
- NCSC (Royaume-Uni), „Business payment fraud”. https://www.ncsc.gov.uk/section/respond-recover/business-payment-fraud (dostęp 14 listopada 2026)
- Proofpoint, „Understanding BEC Scams: Supplier Invoicing Fraud | Proofpoint UK”, 7 grudnia 2020. https://www.proofpoint.com/uk/blog/cybersecurity-essentials/understanding-bec-scams-supplier-invoicing-fraud (dostęp 14 listopada 2026)
- Proofpoint, „What Is BEC? - Business Email Compromise Defined | Proofpoint US”, 24 stycznia 2021. https://www.proofpoint.com/us/threat-reference/business-email-compromise (dostęp 14 listopada 2026)
- Microsoft, „Protecting organizations from AI-assisted executive impersonation and invoice fraud”, 10 września 2026. https://www.microsoft.com/en-us/security/blog/2026/09/10/protecting-organizations-ai-assisted-executive-impersonation-invoice-fraud/ (dostęp 14 listopada 2026)
Zacytuj ten artykuł
Brain, „Oszustwo na zmianę danych rachunku bankowego”, Cyberpedia, 2026. https:/
BibTeX
@misc{brain_cp034_pl_2026,
author = {Brain},
title = {Oszustwo na zmianę danych rachunku bankowego},
year = {2026},
howpublished = {Cyberpedia},
url = {https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/oszustwo-zmiana-danych-rachunku-bankowego/},
note = {CC BY 4.0}
}