Een sterke wachtzin maken die u gemakkelijk onthoudt
Een wachtzin maken van meerdere willekeurig gekozen woorden, waarom lengte zwaarder weegt dan symbolen en wanneer u de wachtwoordbeheerder laat genereren.
Op deze pagina
In 30 seconden
- Waar het gebeurt
- Bij elke aanmaak van een wachtwoord, en vooral voor het hoofdwachtwoord van de wachtwoordbeheerder[3].
- Wat de aanvaller wil
- Het wachtwoord raden op basis van gangbare woorden, persoonlijke gegevens die op sociale netwerken te vinden zijn en klassieke varianten[2][4].
- De reflex
- Minstens vier woorden kiezen zonder onderling verband (de CISA raadde 4 tot 7 woorden aan[3]), zonder gangbare uitdrukking, datum of naam van een naaste, en de wachtzin niet hergebruiken voor een ander account[3][2].
- Als het al gebeurd is
- Als uw wachtwoord een datum of de naam van een naaste is, vermijd het dan, en verander zonder te wachten elk wachtwoord waaraan u twijfelt[5].
Waar gaat het over
Een wachtzin is een wachtwoord dat uit meerdere woorden bestaat. NIST definieert hem als een reeks woorden of andere tekst die dient om zijn identiteit te bewijzen, vergelijkbaar met een wachtwoord maar doorgaans langer voor meer veiligheid[1]. Het Britse NCSC raadt aan er een te maken door drie willekeurige woorden te combineren, bijvoorbeeld "applenemobiro"[2]. De Amerikaanse CISA stelde 4 tot 7 woorden zonder onderling verband voor[3].
Dit artikel legt uit hoe u deze woorden kiest, waarom deze werkwijze beter standhoudt dan symbolen die aan een bekend woord worden toegevoegd, en in welke gevallen u een wachtwoordbeheerder een willekeurig wachtwoord laat genereren in uw plaats.
Directe vragen
Waarom meerdere woorden in plaats van één ingewikkeld woord?
Complexiteitsregels sturen aan op voorspelbare gewoonten: men vervangt een "o" door een nul, men voegt aan het eind een uitroepteken toe[6]. Aanvallers kennen deze gewoonten en maken er gebruik van[6]. De CNIL geeft het voorbeeld van het woord "kangourou", waarvan woordenboekaanvallen meteen "k4ng0urou", "kangourou01" of "KaNgOuRoU" proberen[4]. Meerdere woorden maken het wachtwoord langer zonder deze voorspelbare patronen te gebruiken[6].
Waarom telt de lengte zwaarder dan de symbolen?
Het NCSC beveelt strategieën aan, zoals drie willekeurige woorden, die de gewenste sterkte halen via de lengte in plaats van via de tekenset[6]. OWASP gaat in dezelfde richting: er zou geen enkele samenstellingsregel (hoofdletter, cijfer, speciaal teken) opgelegd moeten worden, en de maximaal toegestane lengte zou minstens 64 tekens moeten bedragen om wachtzinnen mogelijk te maken[7]. Microsoft stelt vast dat bijna elke regel die aan gebruikers wordt opgelegd de kwaliteit van wachtwoorden verzwakt, omdat hij leidt tot genormaliseerde wachtwoorden die gemakkelijker te raden zijn[8].
Hoeveel woorden, en hoe lang?
De CISA vroeg om minstens 16 tekens en een wachtzin van 4 tot 7 woorden zonder onderling verband, met drie oplopende voorbeelden: "HorsePurpleHatRun" ("Good"), "HorsePurpleHatRunBay" ("Great") en "Horse Purple Hat Run Bay Lifting" ("Amazing")[3]. Spaties zijn toegestaan[3]. Het NCSC presenteert drie willekeurige woorden als lang en sterk genoeg voor de meeste toepassingen[2]. Voor een wachtwoord op zichzelf, zonder beschermingsmaatregel rond het account, noemt de CNIL als voorbeeld een wachtzin van minstens 7 woorden, wat overeenkomt met haar minimumniveau van 80 bits entropie[4]. Voor een bedrijfsaccount of een webmail die beschermd is door een mechanisme voor toegangsbeperking is het aangegeven minimumniveau 50 bits[4].
Mag men zijn wachtzin noteren?
Het NCSC antwoordt dat dit aanvaardbaar is op voorwaarde dat men hem op een veilige plek bewaart[2]. Cybermalveillance.gouv.fr raadt daarentegen het geheugensteuntje af dat bij de apparatuur is achtergelaten, de e-mail, een onbeschermd bestand op de computer of de telefoon[5].
Volstaat een wachtzin op zichzelf?
Nee. Het NCSC preciseert dat drie willekeurige woorden op zichzelf de moeilijkheid om veel wachtwoorden te onthouden niet oplossen en worden gebruikt als aanvulling op veilige opslag[6]. De CISA raadde aan tweefactorauthenticatie in te schakelen, bij voorrang voor e-mail, sociale netwerken en financiële accounts[3].
Hoe het werkt
Een aanvaller die wachtwoorden probeert, test ze niet allemaal willekeurig. Hij steunt op woordenboeken met woorden, voornamen en klassieke afleidingen[4], en op lijsten van gangbare wachtwoorden[5]. De verleiding om een wachtwoord te kiezen dat "gemakkelijk te onthouden" is, vergemakkelijkt deze woordenboekaanvallen[4].
Het NCSC erkent dat er zoekalgoritmen bestaan voor wachtwoorden van drie woorden, zoals die er ook bestaan voor "complexe" wachtwoorden die mensen bedenken[6]. Om daarvan te profiteren moet de aanvaller weten welk algoritme hij moet gebruiken. Wanneer ieder zijn wachtwoord anders opbouwt, moet hij er meerdere proberen, wat langer duurt[6].
Het NCSC merkt ook op dat de willekeurige wachtwoorden die een wachtwoordbeheerder maakt sterker zijn dan die van drie woorden[6]. De wachtzin dient dus waar men het geheim zelf moet onthouden.
Wat u doet
- Kies minstens vier woorden zonder onderling verband. De CISA raadde 4 tot 7 woorden aan en beschreef de wachtzin als een reeks woorden "zonder verband"[3]. Als u liever niet zelf kiest, kan een wachtwoordbeheerder een sterk wachtwoord voor u maken[2].
- Schrijf ze achter elkaar, met of zonder spaties[3]. Vervang geen letters door cijfers en voeg uit gewoonte geen "!" aan het eind toe[6].
- Als u hem noteert, bewaar hem dan op een veilige plek[2].
- Gebruik hem voor het hoofdwachtwoord van de wachtwoordbeheerder. De CISA stelde dit gebruik voor: een lange wachtzin die goed te onthouden is voor de wachtwoordbeheerder, die dan het enige geheim is dat men moet onthouden[3]. De CNIL beschrijft de wachtwoordbeheerder als een database die met één enkel "meesterwachtwoord" is versleuteld[9], en noemt als voorbeeld een wachtzin van minstens 7 woorden om 80 bits entropie te halen[4].
- Laat de wachtwoordbeheerder voor alle andere accounts een willekeurig en voor elke dienst verschillend wachtwoord genereren[3][5]. KeePassXC, door de ANSSI gecertificeerd in versie 2.7.9, biedt deze functie[5].
- Schakel tweefactorauthenticatie overal in waar die wordt aangeboden[5].
- Besteed bijzondere zorg aan het wachtwoord van de e-mail: het ontvangt de links voor het opnieuw instellen van de andere accounts, ook van bankaccounts[5].
De valkuilen
- Gangbare uitdrukkingen en bekende zinnen. Microsoft raadt een gangbare uitdrukking als "Iloveyou" af, evenals de zinnen die men graag gebruikt[8].
- Data en namen van naasten. Het NCSC raadt belangrijke data af (geboorte, verjaardag van een naaste), het favoriete sportteam, de voornamen van de familie en van dieren, details die vaak zichtbaar zijn op sociale netwerken[2].
- Letters die door cijfers zijn vervangen. Volgens het NCSC kennen cybercriminelen deze trucs: het wachtwoord is er nauwelijks sterker door, maar wel moeilijker te onthouden[2].
- Hetzelfde wachtwoord op meerdere accounts. Als een daarvan wordt gestolen, kunnen alle diensten die het gebruiken worden gehackt[5]. Microsoft vraagt ook om het zakelijke wachtwoord niet te hergebruiken voor privégebruik[8].
- Zich beschermd wanen door het wachtwoord alleen. OWASP acht multifactorauthenticatie veruit de beste verdediging tegen de meeste aanvallen op wachtwoorden, en noemt een analyse van Microsoft volgens welke zij 99,9 % van de compromitteringen van accounts zou hebben tegengehouden[7].
- Zijn wachtwoord geven. Geen enkele serieuze organisatie vraagt erom per e-mail of telefoon, zelfs niet voor "onderhoud": zo'n verzoek is te behandelen als een poging tot oplichting[5].
- De gedeelde computer. Sla uw wachtwoorden nooit op in de browser van een gedeelde computer[5][9].
Bronnen
- NIST, “Passphrase - Glossary | CSRC”. https://csrc.nist.gov/glossary/term/passphrase (geraadpleegd op 14 november 2026)
- NCSC (Royaume-Uni), “Three random words”, 21 december 2021. https://www.ncsc.gov.uk/collection/top-tips-for-staying-secure-online/three-random-words (geraadpleegd op 14 november 2026)
- CISA, “Use Strong Passwords | CISA”. https://www.cisa.gov/secure-our-world/use-strong-passwords (geraadpleegd op 14 november 2026)
- CNIL, “Mots de passe : recommandations pour maîtriser sa sécurité”, 14 oktober 2022. https://www.cnil.fr/fr/mots-de-passe-recommandations-pour-maitriser-sa-securite (geraadpleegd op 14 november 2026)
- Cybermalveillance.gouv.fr, “Pourquoi et comment bien gérer ses mots de passe ?”, 23 november 2019. https://www.cybermalveillance.gouv.fr/tous-nos-contenus/bonnes-pratiques/mots-de-passe (geraadpleegd op 14 november 2026)
- NCSC (Royaume-Uni), “The logic behind three random words”, 6 augustus 2021. https://www.ncsc.gov.uk/blog-post/the-logic-behind-three-random-words (geraadpleegd op 14 november 2026)
- OWASP, “Authentication - OWASP Cheat Sheet Series”. https://cheatsheetseries.owasp.org/cheatsheets/Authentication_Cheat_Sheet.html (geraadpleegd op 14 november 2026)
- Microsoft, “Password policy recommendations - Microsoft 365 admin”. https://learn.microsoft.com/en-us/microsoft-365/admin/misc/password-policy-recommendations?view=o365-worldwide (geraadpleegd op 14 november 2026)
- CNIL, “Les conseils de la CNIL pour un bon mot de passe”, 26 januari 2017. https://www.cnil.fr/fr/les-conseils-de-la-cnil-pour-un-bon-mot-de-passe (geraadpleegd op 14 november 2026)
Dit artikel citeren
Brain, “Een sterke wachtzin maken die u gemakkelijk onthoudt”, Cyberpedia, 2026. https:/
BibTeX
@misc{brain_cp347_nl_2026,
author = {Brain},
title = {Een sterke wachtzin maken die u gemakkelijk onthoudt},
year = {2026},
howpublished = {Cyberpedia},
url = {https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/sterke-wachtzin-maken-gemakkelijk-te-onthouden/},
note = {CC BY 4.0}
}