Cyberpediadoor Brain

Scareware: valse antiviruswaarschuwingen

Een pagina gaat naar volledig scherm en meldt een virus, een aftelling of een supportnummer: waarom dat vals is en hoe u reageert.

Op deze pagina
  1. 1In 30 seconden
  2. 2Waar gaat het over
  3. 3Directe vragen
  4. 4In de huid van de aanvaller
  5. 5Wat u op het scherm ziet
  6. 6Onder de motorkap
  7. 7Incidentanalyses
  8. 8Bronnen
  9. 9Dit artikel citeren

In 30 seconden

Waar het voorkomt
Door te klikken op een gesponsord zoekresultaat, een advertentie, een vals persartikel, een gehackte website of een link in een e-mail[1].
Wat de aanvaller wil
U laten bellen, software laten installeren of laten betalen, om geld of gegevens te bemachtigen[2].
De reflex
Niets aanklikken in het venster (niet “OK”, niet “Annuleren”, niet het kruisje), het tabblad of de browser sluiten en het getoonde nummer nooit bellen[2].
Als het al gebeurd is
De IT-afdeling van het bedrijf onmiddellijk waarschuwen[1].

Waar gaat het over

U surft en plotseling gaat de pagina naar volledig scherm. Een bericht meldt dat uw computer geïnfecteerd is, een aftelling loopt, een telefoonnummer verschijnt en een knop stelt voor de machine “schoon te maken”. Volgens Cybermalveillance.gouv.fr “is dit bericht geen waarschuwing van het systeem of van de antivirus van het slachtoffer, maar een agressieve frauduleuze webpagina”[1].

Deze opzet heet scareware. ESET benadrukt dat zulke waarschuwingen niet bewijzen dat een apparaat geïnfecteerd is: ze zetten de persoon ertoe aan software te downloaden, persoonlijke gegevens af te staan, een nutteloos product te kopen of een valse supportdienst te bellen[2].

Directe vragen

Is mijn computer geïnfecteerd omdat deze waarschuwing verschijnt?

Nee, in het algemeen niet. Volgens ESET infecteert het zien of zelfs aanklikken van zo’n venster het apparaat doorgaans niet. Het risico neemt toe als u een bestand downloadt of opent, een toepassing of extensie installeert, inloggegevens invoert of toegang op afstand geeft[2].

Hoe weet ik of de waarschuwing echt is?

Echte waarschuwingen komen van het besturingssysteem of van een geïnstalleerde antivirus, niet van een website. Een waarschuwing die in een tabblad verschijnt, een apparaat “voor 100 % geïnfecteerd” noemt, een aftelling start of vraagt een nummer te bellen, is vals[2]. Microsoft voegt toe dat zijn echte foutmeldingen nooit een telefoonnummer bevatten[5], en Cybermalveillance.gouv.fr dat geen enkele officiële technische support u zal benaderen of u zal vragen contact op te nemen na een zogenaamde beveiligingswaarschuwing[1].

Hoe sluit ik het venster zonder erop te klikken?

ESET raadt af te klikken op “OK”, “Annuleren” of op het kruisje, wat andere omleidingen kan activeren. Het adviseert het tabblad of de browser te sluiten[2]. Onder Windows geeft ESET ook aan Ctrl + Alt + Delete te gebruiken, Taakbeheer te kiezen en de taak van de browser te beëindigen[4]. Cybermalveillance.gouv.fr stelt de toets Esc of F11 voor om het volledig scherm te verlaten, en daarna opnieuw opstarten als dat mislukt[1]. Microsoft suggereert Alt + F4 en daarna opnieuw opstarten[5].

Ik heb toegang op afstand gegeven of betaald: wat nu?

Bij toegang op afstand geeft ESET aan de sessie te beëindigen en de instructies voor incidentrespons te volgen[2]. Cybermalveillance.gouv.fr vraagt het programma voor overname op afstand (AnyDesk, TeamViewer, ConnectWise…) te verwijderen, alle wachtwoorden te wijzigen en een grondige scan met de antivirus te starten[1]. Als u een kaartnummer hebt gegeven, moet u de kaart onmiddellijk bij de bank laten blokkeren. Bij een overschrijving vraagt u de annulering ervan. Bewaar het bewijsmateriaal en doe aangifte[1]. In een bedrijf waarschuwt u onmiddellijk de IT-afdeling[1].

In de huid van de aanvaller

Het doel is geld te verkrijgen door het slachtoffer ertoe te brengen de controle over de eigen machine te laten overnemen, onder het mom van hulp bij een probleem[1]. ESET beschrijft valse technici die zich voordoen als Microsoft of een ander vertrouwd bedrijf, een legitiem hulpmiddel voor toegang op afstand installeren en cadeaubonnen van Amazon kunnen eisen als betaling[2].

Het scenario dat Cybermalveillance.gouv.fr beschrijft, volgt meestal dezelfde stappen. De weergegeven pagina blokkeert de browser en toont een nummer. Aan de telefoon laat de oplichter een programma voor overname op afstand downloaden, simuleert een “schoonmaak” en stelt daarna andere software voor, vaak valse antivirusprogramma’s of echte software met valse licentiesleutels. Vervolgens eist de oplichter een betaling, van 100 tot enkele honderden euro’s[6]. Weigert het slachtoffer, dan kunnen de criminelen dreigen de bestanden van het slachtoffer te vernietigen of gestolen gegevens openbaar te maken[1]. De vastgestelde schade loopt uiteen van enkele honderden tot tienduizenden euro’s[1].

Volgens de FBI, aangehaald door ESET, waren oplichtingspraktijken met technische support in 2023 het op twee na meest winstgevende type cybercriminaliteit, met meer dan 924 miljoen dollar[4].

Wat u op het scherm ziet

Microsoft beschrijft pagina’s op volledig scherm met valse waarschuwingen voor malware, harde geluiden of valse systeemmeldingen, een toetsenbord of muis die geblokkeerd lijken, en een oproep om contact op te nemen met een valse supportdienst of toegang op afstand te geven[3]. Opgenomen stemmen kunnen daar nog bij komen[5].

ESET noemt andere middelen: rood knipperende beelden, tekst in hoofdletters, valse schermafbeeldingen van geïnfecteerde bestanden, de voortgangsbalk van een scan[4], en namen die beveiligingsleveranciers nabootsen, zoals “DriveCleaner” of “PC Protector”[4]. Cybermalveillance.gouv.fr wijst op schreeuwerige kleuren en berichten die bedoeld zijn om angst aan te jagen[6].

Deze waarschuwingen komen in verschillende vormen: webmelding, venster in de pagina, omleiding of kwaadaardige advertentie[2]. Alle zetten aan tot handelen zonder na te denken, bijvoorbeeld met een bericht dat gebiedt onmiddellijk te handelen, op straffe van voorgoed beschadigde bestanden en foto’s[4].

Onder de motorkapIT-teams

ESET wijst erop dat legitieme waarschuwingen worden weergegeven vanuit lokale toepassingen, nooit in een tabblad[2]. Een melding van dit type verschijnt buiten de browser zodra de website toestemming heeft gekregen om meldingen te sturen, een toestemming die u kunt intrekken in de meldingsinstellingen van de browser (kwaadaardige toepassingen kunnen er ook tonen)[2].

Wat de bescherming betreft, bevat Microsoft Edge een scarewareblokkering. Die vergelijkt pagina’s op volledig scherm met duizenden bekende voorbeelden en zoekt naar verdacht gedrag, alles op het apparaat[3]. Vermoedt de blokkering een dreiging, dan verlaat Edge het volledig scherm, zet het geluid uit en toont een waarschuwing met de keuze om door te gaan of de pagina te sluiten[3]. Volgens Microsoft is de blokkering standaard ingeschakeld op apparaten met meer dan 2 GB geheugen en ten minste 5 kernen. Met 2 GB geheugen of minder, of minder dan 5 kernen, schakelt u haar handmatig in via de instellingen. Ze wordt niet ondersteund met minder dan 1 GB geheugen of minder dan 2 kernen, en de optie verschijnt dan niet in de instellingen[3]. Microsoft legt uit dat ze SmartScreen aanvult, omdat veel scareware-websites binnen enkele uren verdwijnen of veranderen[3].

Het referentiekader MITRE ATT&CK behandelt scareware in de browser niet als zodanig. Het noemt oplichting met technische support onder de gevallen van uitvoering door de gebruiker (T1204), waarbij de aanvaller bereikt dat een gebruiker zelf een hulpmiddel voor toegang op afstand activeert of code uitvoert, en de groep Scattered Spider omdat die de IT-afdeling nabootste om hulpmiddelen voor toegang op afstand te laten starten[7].

IncidentanalysesEchte gevallen

Een campagne met frauduleuze advertenties, februari tot april 2025

In 2025 heeft ESET een scarewarecampagne opgespoord die in meer dan 250 advertenties valse antiviruswaarschuwingen en waarschuwingen voor technische problemen verspreidde, tussen februari en april 2025, tot de sluiting ervan door Meta[2]. Een van de advertenties bootste een virusmelding na[2].

Het informatieblad met reflexen van Cybermalveillance.gouv.fr, juni 2023

Cybermalveillance.gouv.fr heeft op 26 juni 2023 een informatieblad met reflexen over valse technische support gepubliceerd[1]. De pagina die het presenteert, geeft het getuigenis van een slachtoffer weer: een sirene loeit, een venster meldt een virus en vraagt een nummer terug te bellen, de computer is geblokkeerd. De “technicus” krijgt toegang op afstand en eist 350 € voor een reparatie en een contract van een jaar. Het slachtoffer liet de kaart blokkeren en deed aangifte, zonder hoop het geld terug te krijgen[1].

Bronnen

  1. Cybermalveillance.gouv.fr, “Comment faire face à l’arnaque au faux support technique ?”, 20 december 2019. https://www.cybermalveillance.gouv.fr/tous-nos-contenus/fiches-reflexes/arnaques-au-faux-support-technique (geraadpleegd op 14 november 2026)
  2. ESET, “Fake virus alert: How to spot and remove browser notification scams”, 10 september 2026. https://www.eset.com/blog/en/home-topics/cybersecurity-protection/fake-virus-alerts/ (geraadpleegd op 14 november 2026)
  3. Microsoft, “Prevent online scams with the scareware blocker in Microsoft Edge”. https://support.microsoft.com/en-us/edge/prevent-online-scams-with-the-scareware-blocker-in-microsoft-edge (geraadpleegd op 14 november 2026)
  4. ESET, “Don’t panic and other tips for staying safe from scareware”, 25 september 2024. https://www.welivesecurity.com/en/cybersecurity/dont-panic-tips-staying-safe-scareware/ (geraadpleegd op 14 november 2026)
  5. Microsoft, “Protect yourself from online scams and attacks”. https://support.microsoft.com/en-us/support/protect-yourself-from-online-scams-and-attacks (geraadpleegd op 14 november 2026)
  6. Cybermalveillance.gouv.fr, “Comment se prémunir d’une arnaque au faux support technique ?”, 24 mei 2019. https://www.cybermalveillance.gouv.fr/tous-nos-contenus/actualites/comment-se-premunir-dune-arnaque-au-faux-support-technique (geraadpleegd op 14 november 2026)
  7. MITRE ATT&CK, “User Execution, Technique T1204 - Enterprise”. https://attack.mitre.org/techniques/T1204/ (geraadpleegd op 14 november 2026)