EBIOS Risk Manager: digitale risico's analyseren
EBIOS Risk Manager, de ANSSI-methode voor het beoordelen van digitale risico's: vijf workshops, rol van de vakafdelingen en vergelijking met NIST.
Op deze pagina
In 30 seconden
- Waar het gebeurt
- In werkworkshops, binnen een bedrijf, een overheidsdienst of een digitaal project, ongeacht de omvang[2].
- Wat de methode beoogt
- Digitale risico's opsporen, beveiligingsmaatregelen kiezen en het aanvaardbare risiconiveau laten goedkeuren[2].
- De reflex
- Als uw directie of uw RSSI u uitnodigt voor een workshop over risicoanalyse, kom dan met uw kennis van het vak, want daarmee kan men zeggen wat er beschermd moet worden.
- Als het al gedaan is
- De analyse staat niet vast, ze wordt per cyclus herzien[1].
Waar gaat het over
EBIOS Risk Manager (EBIOS RM) is de methode voor het beoordelen en behandelen van digitale risico's die de ANSSI publiceert, met steun van de Club EBIOS[1]. De methode beantwoordt een eenvoudige vraag: welke van alles wat er in een organisatie mis kan gaan, zijn de risico's die echt tellen, en wat moet men ertegen doen?
De methode speelt zich niet af op de IT-afdeling. De workshops brengen de directie, de vakafdelingen, de verantwoordelijke voor de beveiliging van informatiesystemen (RSSI) en de directie informatiesystemen (DSI) samen[2]. Een medewerker van een vakafdeling kan dus worden uitgenodigd.
Directe vragen
Waarvoor dient EBIOS RM?
De methode maakt het mogelijk digitale risico's te beoordelen en de beveiligingsmaatregelen vast te stellen die nodig zijn om ze te beheersen. Ze helpt ook om het aanvaardbare risiconiveau goed te keuren en zich in te schrijven in een aanpak van continue verbetering[2]. De ANSSI beschrijft drie typische toepassingen: een proces voor het beheer van digitale risico's invoeren of versterken, de risico's van een digitaal project behandelen met het oog op een beveiligingshomologatie, en het vereiste beveiligingsniveau van een product of een dienst bepalen[1].
Wie neemt deel aan de workshops?
De basisprofielen zijn de directie (of beslissers met het juiste niveau van delegatie), de vakafdelingen, de RSSI en de DSI[1]. Afhankelijk van de workshop komen daar anderen bij: een specialist in de analyse van de digitale dreiging bij workshop 2, mensen die de contractuele verplichtingen jegens partners kennen (meestal Inkoop of de juridische dienst), functionele architecten en een specialist in cyberbeveiliging bij workshop 3, een specialist in cyberbeveiliging bij workshop 4[1].
Wat brengen de vakafdelingen in?
Zij weten wat er in de activiteit telt. Vanaf de eerste workshop inventariseert de groep de informatie of processen die belangrijk worden geacht en beschermd moeten worden, door de methode “bedrijfswaarden” genoemd[1]. In het voorbeeld van de gids hebben die waarden eigenaars: een apotheker voor onderzoek en ontwikkeling, een productieverantwoordelijke en een kwaliteitsverantwoordelijke voor de fabricage en voor de traceerbaarheid en de controle[2]. De methode is ontworpen om de beslissingsniveaus en de operationele niveaus met elkaar in gesprek te brengen[1].
Moet men technicus zijn om te kunnen volgen?
Nee. Volgens de ANSSI verandert de methode complexe dreigingen in concrete en begrijpelijke scenario's, door vakafdelingen, IT, beveiliging en directie samen te laten werken[1]. De MooC “Introduction à la méthode EBIOS Risk Manager”, ontworpen met de Club EBIOS, vraagt geen technische voorkennis en blijft toegankelijk voor gemotiveerde beginners[3].
Wie beslist er aan het eind?
De gids vraagt om vanaf workshop 1 de persoon aan te wijzen die verantwoordelijk is voor het aanvaarden van de restrisico's na afloop van de studie[2]. De ANSSI vat het samen: niet de technische hulpmiddelen beslissen, maar de bedrijfsleider, voorgelicht door het gezamenlijke werk van zijn teams[1].
Hoe verhoudt EBIOS RM zich tot de aanpak van het NIST?
EBIOS RM zegt compatibel te zijn met de risicobeheernormen van de ISO 31000:2018-reeks en met die van de ISO/IEC 27000-reeks, met name ISO/IEC 27005:2022[1]. De methode is van toepassing op publieke en private organisaties[2]. Het NIST publiceert van zijn kant de Special Publication 800-30 Rev 1, “Guide for Conducting Risk Assessments”, verschenen op 17 september 2012. Die geeft richtlijnen voor het uitvoeren van risicobeoordelingen van federale informatiesystemen en organisaties, in drie stappen: de beoordeling voorbereiden, uitvoeren en bijhouden[4].
Wat er verandert voor medewerkers
Als u voor een workshop wordt uitgenodigd, hangt uw rol af van de stap.
- Zeg bij workshop 1 wat er in uw activiteit ernstig zou zijn als het verloren ging, werd gewijzigd, openbaar werd gemaakt of niet beschikbaar was. De gids rangschikt deze aantastingen naar beschikbaarheid, integriteit, vertrouwelijkheid en traceerbaarheid[2]. Geef ook aan vanaf wanneer onbeschikbaarheid ernstig wordt: de gids beveelt aan te preciseren boven welk dienstverlies het ernstniveau wordt bereikt, met als voorbeeld een onbeschikbaarheid van meer dan 2 uur[2].
- Wijs bij de volgende workshops op de dienstverleners en partners die toegang hebben tot uw hulpmiddelen of uw gegevens, want de belanghebbenden van het ecosysteem worden bij workshop 3 onderzocht[1].
- Accepteer na de studie de opvolging: elke maatregel heeft een verantwoordelijke en een uiterste datum, en de opvolging in de tijd voedt de continue verbetering[1].
Twee voorzorgen voorkomen dat men het doel mist. Bij workshop 1 gaat het er niet om alles op te sommen: het doel is niet volledigheid, maar het behouden van de essentiële of gevoelige bedrijfswaarden, zodat de studie wendbaar blijft[2]. En ter voorbereiding biedt de ANSSI gratis[1] een MooC aan die de basis uiteenzet: de te beschermen waarden identificeren, de dreigingen definiëren, de gevaarlijkheid van het ecosysteem beoordelen, realistische scenario's opbouwen en passende maatregelen voorstellen. Hij komt niet in de plaats van een opleiding in de methode[3].
Wat er verandert voor de directieDirectie
De directie zit samen met de vakafdelingen, de RSSI en de DSI aan tafel bij de workshops[1]. Zij moet ook op bepaalde momenten beslissingen nemen.
- Vanaf de eerste workshop worden de duur van de strategische cyclus en van de operationele cyclus vastgelegd[1]. Voor een homologatie van een informatiesysteem noemt de gids gewoonlijk drie jaar voor de strategische cyclus en een jaar voor de operationele cyclus[2].
- Bij workshop 3 legt het team beveiligingsmaatregelen vast voor het ecosysteem (leveranciers, dienstverleners, partners). Daarvoor kunnen afwegingen van de directie nodig zijn[1].
- Bij workshop 5 worden de risico's in drie niveaus ingedeeld: laag (aanvaardbaar zoals het is), gemiddeld (tolereerbaar onder controle) en hoog (corrigerende maatregelen die op korte termijn moeten worden genomen)[1]. Elke maatregel van het actieplan krijgt een verantwoordelijke, een uiterste datum en een schatting van kosten of complexiteit[1].
- Na afloop van de studie aanvaardt de persoon die verantwoordelijk is voor het aanvaarden van de restrisico's, aangewezen bij workshop 1, die risico's[2].
Wat de tekst zegtOfficiële tekst
De gids van de ANSSI vertrekt van het hoogste niveau, de grote opdrachten van wat men bestudeert, en daalt geleidelijk af naar de vakmatige en technische functies door risicoscenario's te onderzoeken[2]. Hij combineert twee benaderingen. De naleving behandelt de meest voorkomende risico's, ook die welke met toevallige gebeurtenissen en omgevingsgebeurtenissen te maken hebben. De scenario's dienen om de geavanceerde risico's met opzet op te sporen, met name zeer gerichte of verfijnde aanvallen[2].
Het werk gebeurt in vijf workshops, gegroepeerd in twee cycli. De strategische cyclus herziet de hele studie. De operationele cyclus komt terug op de operationele scenario's in het licht van de voorgevallen incidenten, de nieuwe kwetsbaarheden en de veranderende werkwijzen[2].
Om de workshops te volgen nemen we het fictieve bedrijf uit de gids, een biotechnologiebedrijf dat vaccins maakt[2].
- Workshop 1, afbakening en beveiligingsbasis: men legt de reikwijdte vast, maakt een lijst van de bedrijfswaarden en de gevreesde gebeurtenissen, en meet de afstand tot de beveiligingsbasis, dat wil zeggen de basismaatregelen en de verplichte regels[1]. De gids beveelt aan het bij 5 tot 10 bedrijfswaarden te houden[1]. In het voorbeeld is onderzoek en ontwikkeling er een, en “Interruption de la production ou de la distribution de vaccins pendant plus d’une semaine pendant un pic d’épidémie” staat tussen de gevreesde gebeurtenissen[2]. De ernst ervan wordt gescoord op een schaal van G1 (gering) tot G4 (kritiek, het voortbestaan van het bedrijf wordt bedreigd)[2].
- Workshop 2, risicobronnen: wie zou deze waarden kunnen aanvallen, en met welk doel? Men houdt koppels “risicobron / beoogd doel” aan (cybercriminelen, concurrenten, activisten), beoordeeld op hun motivatie, hun middelen en hun activiteit. Drie tot zes koppels vormen doorgaans een voldoende basis[1].
- Workshop 3, strategische scenario's: men brengt het ecosysteem in kaart. Sommige belanghebbenden kunnen als toegangspoort dienen, niet uit kwaadwilligheid, maar vanwege hun bevoorrechte toegang. De gids beveelt een tot drie aanvalspaden per koppel aan[1].
- Workshop 4, operationele scenario's: de paden worden concrete werkwijzen op de kritieke ondersteunende middelen. Een geslaagde aanval combineert vaak meerdere zwakke plekken, informatietechnische, organisatorische of fysieke[1]. Het informatieblad over workshop 4 stelt een reeks in vier fasen voor: kennen, binnenkomen, vinden, misbruiken[5].
- Workshop 5, risicobehandeling: de risico's worden op een kaart van ernst en waarschijnlijkheid geplaatst en krijgen een actieplan[1].
De gids benadrukt één punt: de methode is een aanpasbare gereedschapskist, waarvan het detailniveau en de volgorde verschillen naargelang het onderwerp, de op te leveren resultaten, de kennis van de reikwijdte en de sector[2]. Het is dus geen vast recept.
Hoe ver de toepassing staat
De gids EBIOS RM wordt gepubliceerd door de ANSSI. De online presentatiepagina draagt de datum van 18 november 2019, en de informatiebladen die helpen bij het uitvoeren van elke workshop worden regelmatig bijgewerkt[6]. De pagina van de ANSSI die de methode presenteert, vermeldt een update van 6 oktober 2026[1].
De methode is van toepassing op publieke en private organisaties, ongeacht hun omvang of sector, of hun informatiesystemen nu al bestaan of nog worden ontwikkeld[1]. De gids stelt een raster van toepassingen voor dat de workshops die bij voorrang moeten worden uitgevoerd, kruist met het doel van de studie: de beveiligingsbasis vaststellen, naleving realiseren, het dreigingsniveau van het ecosysteem beoordelen, een volledige studie uitvoeren met het oog op een homologatie, een audit of een penetratietest sturen, of de detectie- en reactiemaatregelen van een SOC sturen[1].
De informatiebladen hebben beperkingen. Ze dienen om aandachtspunten vast te stellen en zijn niet bedoeld om de technische gidsen van de ANSSI, het beveiligingsbeleid of de geldende regelgeving te vervangen[5].
Bronnen
- ANSSI, “EBIOS Risk Manager : méthode, ateliers et formations”. https://aide.messervices.cyber.gouv.fr/fr/article/ebios-risk-manager-realiser-une-analyse-de-risques-cyber-15p6xo1/ (geraadpleegd op 14 november 2026)
- ANSSI, “Guide EBIOS Risk Manager (collection Gestion des risques cyber)”. https://messervices.cyber.gouv.fr/documents-guides/250129_np_anssi_guide_ebios_fr_final_collection_WEB.pdf (geraadpleegd op 14 november 2026)
- ANSSI, “MooC EBIOS RM”. https://messervices.cyber.gouv.fr/services/mooc-ebios-rm (geraadpleegd op 14 november 2026)
- NIST, “Guide for Conducting Risk Assessments”, 17 september 2012. https://www.nist.gov/publications/guide-conducting-risk-assessments (geraadpleegd op 14 november 2026)
- ANSSI, “Fiche méthode Atelier 4 : construire la cartographie de menace numérique de l'écosystème”. https://messervices.cyber.gouv.fr/documents-guides/Fiche_methode-Elaborer_des_graphes_d_attaque-atelier_4.pdf (geraadpleegd op 14 november 2026)
- ANSSI, “EBIOS Risk Manager: The method”, 18 november 2019. https://messervices.cyber.gouv.fr/guides/en-ebios-risk-manager-method (geraadpleegd op 14 november 2026)
Dit artikel citeren
Brain, “EBIOS Risk Manager: digitale risico's analyseren”, Cyberpedia, 2026. https:/
BibTeX
@misc{brain_cp381_nl_2026,
author = {Brain},
title = {EBIOS Risk Manager: digitale risico's analyseren},
year = {2026},
howpublished = {Cyberpedia},
url = {https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/ebios-risk-manager-risicoanalyse-anssi/},
note = {CC BY 4.0}
}