Cyberpediaod Brain

EBIOS Risk Manager: jak analizować ryzyka cyfrowe

EBIOS Risk Manager, metoda ANSSI do oceny ryzyk cyfrowych: pięć warsztatów, rola działów merytorycznych i porównanie z NIST.

Na tej stronie
  1. 1W 30 sekund
  2. 2O co chodzi
  3. 3Pytania wprost
  4. 4Co się zmienia dla pracowników
  5. 5Co się zmienia dla zarządu
  6. 6Co mówi tekst
  7. 7Stan wdrożenia
  8. 8Źródła
  9. 9Zacytuj ten artykuł

W 30 sekund

Gdzie to się zdarza
W warsztatach, w przedsiębiorstwie, administracji lub projekcie cyfrowym, niezależnie od ich wielkości[2].
Czego chce metoda
Wskazać ryzyka cyfrowe, dobrać środki bezpieczeństwa i uzyskać zatwierdzenie akceptowalnego poziomu ryzyka[2].
Odruch
Jeśli Pana/Pani kierownictwo lub RSSI zaprasza na warsztat analizy ryzyka, warto przyjść ze znajomością swojej działalności, ponieważ to ona pozwala powiedzieć, co należy chronić.
Jeśli już to zrobiono
Analiza nie jest zamrożona, podlega rewizji w cyklach[1].

O co chodzi

EBIOS Risk Manager (EBIOS RM) to metoda oceny i postępowania z ryzykiem cyfrowym, opublikowana przez ANSSI przy wsparciu Club EBIOS[1]. Służy do odpowiedzi na proste pytanie: spośród wszystkiego, co może pójść źle w organizacji, które ryzyka naprawdę się liczą i co należy przeciw nim zrobić?

Metoda nie przebiega w gabinecie działu informatyki. W warsztatach uczestniczą kierownictwo, działy merytoryczne, osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo systemów informacyjnych (RSSI) i dyrekcja systemów informacyjnych (DSI)[2]. Na warsztat może więc zostać zaproszony pracownik działu merytorycznego.

Pytania wprost

Do czego służy EBIOS RM?

Metoda pozwala ocenić ryzyka cyfrowe i wskazać środki bezpieczeństwa, które trzeba wdrożyć, aby je opanować. Pomaga też zatwierdzić akceptowalny poziom ryzyka i wpisać się w proces ciągłego doskonalenia[2]. ANSSI opisuje trzy typowe zastosowania: wdrożenie lub wzmocnienie procesu zarządzania ryzykiem cyfrowym, zajęcie się ryzykami projektu cyfrowego w celu homologacji bezpieczeństwa oraz określenie poziomu bezpieczeństwa wymaganego dla produktu lub usługi[1].

Kto uczestniczy w warsztatach?

Podstawowe profile to kierownictwo (lub decydenci z odpowiednim poziomem upoważnienia), działy merytoryczne, RSSI i DSI[1]. W zależności od warsztatu dołączają inne osoby: specjalista od analizy zagrożeń cyfrowych w warsztacie 2, osoby znające zobowiązania umowne wobec partnerów (zazwyczaj dział zakupów lub dział prawny), architekci funkcjonalni i specjalista od cyberbezpieczeństwa w warsztacie 3 oraz specjalista od cyberbezpieczeństwa w warsztacie 4[1].

Co wnoszą zespoły działów merytorycznych?

Wiedzą, co się liczy w działalności. Już na pierwszym warsztacie grupa spisuje informacje lub procesy uznane za ważne i wymagające ochrony, które metoda nazywa „wartościami biznesowymi”[1]. W przykładzie z przewodnika wartości te mają właścicieli: farmaceutę dla badań i rozwoju, kierownika produkcji i kierownika jakości dla wytwarzania oraz dla identyfikowalności i kontroli[2]. Metoda jest pomyślana tak, by prowadzić dialog między poziomami decyzyjnymi a operacyjnymi[1].

Czy trzeba być technikiem, by brać w tym udział?

Nie. Według ANSSI metoda zamienia złożone zagrożenia w konkretne i zrozumiałe scenariusze, angażując do wspólnej pracy działy merytoryczne, informatykę, bezpieczeństwo i kierownictwo[1]. MooC „Wprowadzenie do metody EBIOS Risk Manager”, opracowany z Club EBIOS, nie wymaga żadnych technicznych warunków wstępnych i pozostaje dostępny dla zmotywowanych początkujących[3].

Kto decyduje na końcu?

Przewodnik prosi o wskazanie już na warsztacie 1 osobę odpowiedzialną za zaakceptowanie ryzyk szczątkowych po zakończeniu analizy[2]. ANSSI podsumowuje: nie narzędzia techniczne decydują, lecz kierujący organizacją, wspierany wspólną pracą swoich zespołów[1].

Jak EBIOS RM wypada w porównaniu z podejściem NIST?

EBIOS RM deklaruje zgodność z normami zarządzania ryzykiem z serii ISO 31000:2018 i z normami z serii ISO/IEC 27000, w szczególności z ISO/IEC 27005:2022[1]. Stosuje się ją w organizacjach publicznych i prywatnych[2]. NIST publikuje ze swojej strony Special Publication 800-30 Rev 1, „Guide for Conducting Risk Assessments”, opublikowaną 17 września 2012 r. Zawiera ona wskazówki do przeprowadzania ocen ryzyka dla federalnych systemów informacyjnych i organizacji, w trzech etapach: przygotowanie oceny, jej przeprowadzenie, jej utrzymanie[4].

Co się zmienia dla pracowników

W przypadku zaproszenia na warsztat Pana/Pani rola zależy od etapu.

  • Na warsztacie 1 należy powiedzieć, co w Pana/Pani działalności byłoby poważne, gdyby zostało utracone, zmienione, ujawnione lub niedostępne. Przewodnik klasyfikuje te naruszenia według dostępności, integralności, poufności i identyfikowalności[2]. Trzeba też doprecyzować, od kiedy niedostępność staje się poważna: przewodnik zaleca określić, po przekroczeniu jakiej utraty usługi osiąga się dany poziom powagi, podając jako przykład niedostępność trwającą ponad 2 godziny[2].
  • Na kolejnych warsztatach należy wskazywać dostawców usług i partnerów, którzy mają dostęp do Pana/Pani narzędzi lub danych, ponieważ interesariusze ekosystemu są badani na warsztacie 3[1].
  • Po zakończeniu analizy warto zaakceptować monitorowanie: każdy środek ma osobę odpowiedzialną i termin, a monitorowanie w czasie zasila ciągłe doskonalenie[1].

Dwie ostrożności pozwalają nie pomylić celu. Na warsztacie 1 nie chodzi o wypisanie wszystkiego: celem nie jest wyczerpujący wykaz, lecz zachowanie istotnych lub wrażliwych wartości biznesowych, by analiza pozostała zwinna[2]. A na przygotowanie ANSSI oferuje bezpłatnie[1] MooC przedstawiający podstawy: wskazywanie wartości do ochrony, określanie zagrożeń, ocenę niebezpieczeństwa ekosystemu, budowanie realistycznych scenariuszy i proponowanie odpowiednich środków. Nie zastępuje on szkolenia z metody[3].

Co się zmienia dla zarząduZarząd

Kierownictwo zasiada w warsztatach razem z działami merytorycznymi, RSSI i DSI[1]. Ma też decyzje do podjęcia w ściśle określonych momentach.

  • Już na pierwszym warsztacie ustala się czas trwania cyklu strategicznego i cyklu operacyjnego[1]. W przypadku homologacji systemu informacyjnego przewodnik wskazuje powszechnie trzy lata dla cyklu strategicznego i rok dla cyklu operacyjnego[2].
  • Na warsztacie 3 zespół określa środki bezpieczeństwa dotyczące ekosystemu (dostawcy, usługodawcy, partnerzy). Mogą one wymagać rozstrzygnięć kierownictwa[1].
  • Na warsztacie 5 ryzyka dzieli się na trzy poziomy: niskie (akceptowalne w obecnym stanie), średnie (tolerowane pod kontrolą) i wysokie (środki naprawcze do podjęcia w krótkim terminie)[1]. Każdy środek planu działania otrzymuje osobę odpowiedzialną, termin i oszacowanie kosztu lub złożoności[1].
  • Po zakończeniu analizy osoba odpowiedzialna za zaakceptowanie ryzyk szczątkowych, wskazana na warsztacie 1, je akceptuje[2].

Co mówi tekstTekst urzędowy

Przewodnik ANSSI wychodzi z najwyższego poziomu, czyli z głównych misji badanego przedmiotu, i stopniowo schodzi do funkcji merytorycznych i technicznych, badając scenariusze ryzyka[2]. Łączy dwa podejścia. Zgodność dotyczy ryzyk najpowszechniejszych, w tym związanych ze zdarzeniami przypadkowymi i środowiskowymi. Scenariusze służą wskazaniu ryzyk zaawansowanych o celowym pochodzeniu, w szczególności ataków bardzo ukierunkowanych lub wyrafinowanych[2].

Praca odbywa się w pięciu warsztatach, zgrupowanych w dwa cykle. Cykl strategiczny przegląda na nowo całość analizy. Cykl operacyjny wraca do scenariuszy operacyjnych w świetle zaistniałych incydentów, nowych podatności i zmian sposobów działania[2].

Do prześledzenia warsztatów posłuży fikcyjne przedsiębiorstwo z przewodnika, firma biotechnologiczna produkująca szczepionki[2].

  • Warsztat 1, ramy i podstawa bezpieczeństwa: ustala się zakres, wypisuje wartości biznesowe i zdarzenia niepożądane oraz mierzy odległość od podstawy bezpieczeństwa, czyli od środków podstawowych i obowiązkowych reguł[1]. Przewodnik zaleca poprzestać na 5 do 10 wartościach biznesowych[1]. W przykładzie jedną z nich są badania i rozwój, a wśród zdarzeń niepożądanych figuruje „Przerwanie produkcji lub dystrybucji szczepionek na ponad tydzień w szczycie epidemii”[2]. Ich powagę ocenia się w skali od G1 (niewielka) do G4 (krytyczna, przetrwanie firmy jest zagrożone)[2].
  • Warsztat 2, źródła ryzyka: kto mógłby uderzyć w te wartości i w jakim celu? Wybiera się pary „źródło ryzyka / cel” (cyberprzestępcy, konkurenci, aktywiści), oceniane według motywacji, zasobów i aktywności. Zazwyczaj wystarczającą podstawę tworzą od trzech do sześciu par[1].
  • Warsztat 3, scenariusze strategiczne: sporządza się mapę ekosystemu. Niektórzy interesariusze mogą posłużyć za furtkę, nie ze złej woli, lecz z powodu uprzywilejowanego dostępu. Przewodnik zaleca od jednej do trzech ścieżek ataku na parę[1].
  • Warsztat 4, scenariusze operacyjne: ścieżki zamieniają się w konkretne sposoby działania na krytycznych zasobach wspierających. Udany atak często łączy kilka słabości, informatycznych, organizacyjnych lub fizycznych[1]. Karta metody dla warsztatu 4 proponuje sekwencję w czterech fazach: poznać, wejść, znaleźć, wykorzystać[5].
  • Warsztat 5, postępowanie z ryzykiem: ryzyka umieszcza się na mapie powaga/prawdopodobieństwo i otrzymują one plan działania[1].

Przewodnik podkreśla jedną rzecz: metoda jest dostosowywalnym zestawem narzędzi, którego poziom szczegółowości i kolejność zmieniają się zależnie od tematu, produktów końcowych, znajomości zakresu i sektora[2]. Nie jest to więc sztywny przepis.

Stan wdrożenia

Przewodnik EBIOS RM jest publikowany przez ANSSI. Jego internetowa strona prezentacyjna nosi datę 18 listopada 2019, a karty metody, które pomagają prowadzić każdy warsztat, są regularnie aktualizowane[6]. Strona ANSSI przedstawiająca metodę wskazuje aktualizację z 6 października 2026[1].

Metodę stosuje się w organizacjach publicznych i prywatnych, niezależnie od ich wielkości i sektora, zarówno gdy ich systemy informacyjne już istnieją, jak i gdy są w trakcie opracowywania[1]. Przewodnik proponuje siatkę zastosowań, która łączy warsztaty do przeprowadzenia w pierwszej kolejności z celem analizy: określenie podstawy bezpieczeństwa, doprowadzenie do zgodności, ocena poziomu zagrożenia ekosystemu, przeprowadzenie pełnej analizy w celu homologacji, ukierunkowanie audytu lub testu penetracyjnego albo ukierunkowanie mechanizmów wykrywania i reagowania SOC[1].

Karty metody mają ograniczenia. Służą do wskazania punktów uwagi i nie mają zastępować przewodników technicznych ANSSI, polityk bezpieczeństwa ani obowiązujących przepisów[5].

Źródła

  1. ANSSI, „EBIOS Risk Manager : méthode, ateliers et formations”. https://aide.messervices.cyber.gouv.fr/fr/article/ebios-risk-manager-realiser-une-analyse-de-risques-cyber-15p6xo1/ (dostęp 14 listopada 2026)
  2. ANSSI, „Guide EBIOS Risk Manager (collection Gestion des risques cyber)”. https://messervices.cyber.gouv.fr/documents-guides/250129_np_anssi_guide_ebios_fr_final_collection_WEB.pdf (dostęp 14 listopada 2026)
  3. ANSSI, „MooC EBIOS RM”. https://messervices.cyber.gouv.fr/services/mooc-ebios-rm (dostęp 14 listopada 2026)
  4. NIST, „Guide for Conducting Risk Assessments”, 17 września 2012. https://www.nist.gov/publications/guide-conducting-risk-assessments (dostęp 14 listopada 2026)
  5. ANSSI, „Fiche méthode Atelier 4 : construire la cartographie de menace numérique de l'écosystème”. https://messervices.cyber.gouv.fr/documents-guides/Fiche_methode-Elaborer_des_graphes_d_attaque-atelier_4.pdf (dostęp 14 listopada 2026)
  6. ANSSI, „EBIOS Risk Manager: The method”, 18 listopada 2019. https://messervices.cyber.gouv.fr/guides/en-ebios-risk-manager-method (dostęp 14 listopada 2026)