Przejęcie schowka
Jak złośliwe oprogramowanie odczytuje lub podmienia kopiowane dane: od clipperów kryptowalut po fałszywe weryfikacje ClickFix.
Na tej stronie
W 30 sekund
- Gdzie to się zdarza
- W systemach Windows, macOS i Linux polecenia systemowe pozwalają odczytać schowek[1]. W systemie Android może go monitorować złośliwa aplikacja[2].
- Czego chce atakujący
- Zastąpić skopiowany adres portfela kryptowalut adresem, który kontroluje[2]. W ClickFix strona kopiuje polecenie bez Pana/Pani wiedzy i prosi o jego wklejenie oraz samodzielne uruchomienie[3].
- Odruch
- Sprawdzić to, co zostało właśnie wklejone, zanim zostanie zatwierdzone, ponieważ ESET zaleca upewnić się, że wklejona treść jest tą, którą miało się zamiar wprowadzić[4]. Nie wklejać w oknie poleceń tego, co strona kazała skopiować: na tym polega ClickFix[3].
- Jeśli już się stało
- Jeśli istnieje podejrzenie, że zainstalowano zmodyfikowaną wersję Telegrama lub WhatsAppa, ESET radzi usunąć ją ręcznie, a następnie pobrać aplikację z Google Play lub z legalnej strony[5].
O co chodzi
Schowek to miejsce, przez które przechodzi wszystko, co jest kopiowane, z jednej aplikacji do drugiej lub w obrębie tej samej. Złośliwe oprogramowanie może odczytywać z niego dane albo zmieniać jego zawartość. MITRE ATT&CK opisuje przeciwników, którzy zbierają dane ze schowka, a także mogą go monitorować, a następnie zastąpić własnymi danymi[1].
Pytania wprost
Czym jest clipper?
ESET nazywa „clipperem” złośliwe oprogramowanie, które przechwytuje zawartość schowka i po cichu zastępuje ją tym, czego chce atakujący[4]. Adresy portfeli kryptowalut to długie ciągi znaków, które użytkownicy kopiują i wklejają zamiast je wpisywać: clipper podsuwa adres złodziei w miejsce właściwego[4][5].
Czy do odczytu schowka potrzebne są szczególne uprawnienia?
W systemie Android, według MITRE ATT&CK, odczyt, podsłuchiwanie i modyfikowanie schowka nie wymaga żadnego wyraźnego uprawnienia i może odbywać się w tle, ale to zachowanie zmieniło się w Androidzie 10[2]. Od tej wersji aplikacja nie ma już do niego dostępu, chyba że działa na pierwszym planie lub jest ustawiona jako domyślna metoda wprowadzania danych[2]. ESET zwraca uwagę, że to ograniczenie nie sprawiło, że problem zniknął: w 2023 roku znalazła clippery w fałszywych aplikacjach do komunikacji[5].
W systemie Windows MITRE ATT&CK wymienia clip.exe i Get-Clipboard; w systemach macOS i Linux polecenia takie jak pbpaste[1]. Według MITRE ATT&CK tej techniki nie da się łatwo zwalczać kontrolami zapobiegawczymi, ponieważ opiera się na nadużywaniu funkcji systemu[1].
Czy podmieniony adres widać?
Nie zawsze. W przypadku fałszywej aplikacji Telegram na Androida nadawca widzi pierwotny adres aż do ponownego uruchomienia aplikacji, a potem adres atakującego[5]. W przypadku fałszywej aplikacji WhatsApp nadawca widzi własny adres, podczas gdy odbiorca otrzymuje adres atakującego[5]. W zmodyfikowanej wersji Telegrama na Windows nadawca widzi zawsze oryginał, także po ponownym uruchomieniu[5].
Co zrobić z frazami odzyskiwania portfela?
ESET zaleca nie przechowywać na urządzeniu niezaszyfrowanych obrazów ani zrzutów ekranu zawierających informacje wrażliwe, takie jak frazy mnemoniczne, hasła lub klucze prywatne[5].
W skórze atakującego
Clipper nie musi nikogo przekonywać, by wysłał pieniądze na zły adres: czeka, aż ofiara wyśle[5] lub skopiuje[4] adres, a potem go podmienia[4][5].
Najpierw musi zainstalować oprogramowanie. KryptoCibule rozpowszechniał się przez torrenty oferujące fałszywe instalatory oprogramowania i pirackich gier[6]. Fałszywe aplikacje do komunikacji docierały przez reklamy Google prowadzące do oszukańczych kanałów YouTube, a potem do fałszywych stron Telegrama i WhatsAppa[5]. W przypadku zmodyfikowanych pakietów Pythona ESET uważa, że główną drogą nie jest literówka w nazwie pakietu, lecz inżynieria społeczna: ofiara jest prowadzona do tego, by samodzielnie uruchomiła pip install[7].
ClickFix przenosi ten gest: atakujący nakłania Pana/Panią do wklejenia swojego polecenia. Według Proofpoint technika żeruje na chęci ludzi, by być pomocnymi i samodzielnymi: czują się w stanie sami naprawić problem, bez uprzedzania działu IT, a osoba sama się zakaża[8]. Microsoft zauważa, że kampania oparta na działaniu człowieka może prześlizgnąć się przez automatyczne rozwiązania bezpieczeństwa[3]. Microsoft zaobserwował też od końca 2024 roku sprzedawców generatorów ClickFix na forach, z abonamentem, który może kosztować od 200 do 1 500 dolarów amerykańskich miesięcznie[3].
Co widać na ekranie
W przypadku clippera prawie nic. KryptoCibule uruchamiał oczekiwany instalator na pierwszym planie, a złośliwe oprogramowanie w tle, bez widocznego znaku[6]. Przejęcie wychodzi na jaw dopiero przy porównaniu adresów, jak opisano wyżej[5].
W ClickFix to ekran prowadzi ofiarę. Według Proofpoint okno dialogowe sugeruje, że przy otwieraniu dokumentu lub strony wystąpił błąd, i podaje instrukcje jego naprawy[8]. Jeden z wariantów imituje weryfikację „Verify You Are Human” (CAPTCHA)[8]. Microsoft widział strony, które imitują reCAPTCHA Google, Turnstile Cloudflare lub serwer Discord[3]. W jednej z kampanii fałszywy komunikat weryfikacyjny umieszczono na końcu skopiowanego polecenia, aby ofiara nie widziała prawdziwego polecenia po wklejeniu go do okna[8].
Ilustracja zneutralizowana, żadne prawdziwe polecenie.
[Pole „Nie jestem robotem”]
Krok 1: [otworzyć okno „Uruchamianie” w Windows]
Krok 2: [wkleić to, co zostało skopiowane w tle]
Krok 3: [zatwierdzić]W przypadku opisanym przez Microsoft kliknięcie przycisku „How to fix” kopiowało złośliwy kod do schowka w tle, podczas gdy okno dialogowe wyjaśniało, jak otworzyć Windows Terminal i wkleić do niego ten kod[3].
Pod maskąZespoły IT
W systemie Android aplikacja może zasubskrybować zmiany w schowku dzięki interfejsowi ClipboardManager.OnPrimaryClipChangedListener[2].
KryptoCibule używał funkcji AddClipboardFormatListener do monitorowania schowka i stosował reguły pobrane ze swojego serwera sterowania, w postaci <wyrażenie regularne>!<portfel>[6]. Te reguły rozpoznają format adresów portfeli i zastępują je adresami operatora[6].
Ilustracja: [adres portfela skopiowany przez ofiarę]
zmienia się w: [adres portfela kontrolowanego przez atakującego]W fałszywych aplikacjach do komunikacji adresy atakującego były zapisane na stałe w kodzie lub pobierane z serwera[5]. Niektóre warianty na Androida używały dodatkowo rozpoznawania tekstu (OCR) na obrazach .jpg i .png z urządzenia, aby szukać w nich słów takich jak „mnemonic” i wysyłać tekst oraz obraz atakującemu[5]. W pakietach Pythona monitor schowka opiera się na legalnym pakiecie pyperclip i jest wymierzony w Bitcoin, Ethereum, Monero i Litecoin[7].
W przypadku ClickFix Microsoft opisuje kopiowanie metodą navigator.clipboard.writeText, uruchamiane kliknięciem „Verify”[3]. Okno „Uruchamianie” zostawia ślad w kluczu rejestru RunMRU, który przechowuje historię tego, co w nim uruchomiono[3].
Microsoft zaleca między innymi upewnić się, że użytkownicy wiedzą, co kopiują i wklejają[3]. Jeśli te funkcje nie są potrzebne, Microsoft proponuje wyłączyć okno „Uruchamianie” za pomocą zasad grupy i skonfigurować Windows Terminal tak, by ostrzegał, gdy wklejony tekst zawiera kilka wierszy[3].
Analizy incydentówPrawdziwe przypadki
KryptoCibule (wrzesień 2020)
ESET opublikowała swoją analizę 2 września 2020 roku[6]. Koń trojański rozpowszechniał się przez torrenty z fałszywymi instalatorami, głównie na popularnej w Czechach i na Słowacji stronie wymiany plików; ponad 85 % wykryć ESET przypadało na te dwa kraje[6]. Wydobywał kryptowaluty, wykradał pliki związane z kryptowalutami i podmieniał adresy portfeli w schowku[6]. W chwili pisania portfele modułu przejmującego otrzymały nieco ponad 1 800 dolarów amerykańskich w Bitcoinie i Ethereum, co według ESET nie wydaje się samo w sobie uzasadniać wysiłku włożonego w rozwój[6].
Android/Clipper.C w Google Play (luty 2019)
W lutym 2019 roku ESET odkryła w Google Play clippera, wykrywanego pod nazwą Android/Clipper.C, który podawał się za usługę MetaMask[4]. Był wymierzony głównie w dane logowania i klucze prywatne ofiary, ale mógł też podmienić skopiowany adres Bitcoin lub Ethereum[4]. Opublikowany 1 lutego 2019 roku, został zgłoszony Google, które go usunęło[4].
Fałszywe aplikacje WhatsApp i Telegram (marzec 2023)
16 marca 2023 roku ESET opisała dziesiątki fałszywych stron Telegrama i WhatsAppa, które oferowały zmodyfikowane wersje na Androida i Windows[5]. Po raz pierwszy ESET zobaczyła clippery na Androida wymierzone w komunikatory i po raz pierwszy złośliwe oprogramowanie na Androida użyło OCR[5]. Operatorzy celowali głównie w użytkowników języka chińskiego, dla których te usługi są zablokowane w Chinach[5]. ESET zgłosiła reklamy i kanały YouTube do Google, które je zamknęło[5].
Zmodyfikowane pakiety Pythona (grudzień 2023)
12 grudnia 2023 roku ESET opisała 116 złośliwych pakietów z oficjalnego repozytorium PyPI, należących do 53 projektów i pobranych ponad 10 000 razy[7]. Ostatecznym ładunkiem była najczęściej tylna furtka, czasem złodziej W4SP Stealer albo zwykły monitor schowka, który kradnie kryptowaluty[7]. Większość pakietów została już usunięta przez PyPI, a wszystkie znane pakiety są offline[7].
ClickFix (2024 i 2025)
18 września 2024 roku Proofpoint wykryła kampanię powiadomień GitHub imitujących ostrzeżenie o bezpieczeństwie; fałszywa strona używała ClickFix, by skłonić do uruchomienia polecenia PowerShell, które prowadziło do instalacji Lumma Stealer, z co najmniej 300 organizacjami dotkniętymi na świecie[8]. W sierpniu 2025 roku Microsoft wskazywał, że kampanie ClickFix były wymierzone codziennie w tysiące urządzeń firmowych i prywatnych na świecie[3].
Źródła
- MITRE ATT&CK, „Clipboard Data”. https://attack.mitre.org/techniques/T1115/ (dostęp 14 listopada 2026)
- MITRE ATT&CK, „Data Manipulation: Transmitted Data Manipulation”. https://attack.mitre.org/techniques/T1641/001/ (dostęp 14 listopada 2026)
- Microsoft, „Think before you Click(Fix): Analyzing the ClickFix social engineering technique”, 21 sierpnia 2025. https://www.microsoft.com/en-us/security/blog/2025/08/21/think-before-you-clickfix-analyzing-the-clickfix-social-engineering-technique/ (dostęp 14 listopada 2026)
- ESET, „First clipper malware discovered on Google Play”, 11 lutego 2019. https://www.eset.com/gr-en/about/newsroom/press-releases-1/first-clipper-malware-discovered-on-google-play/ (dostęp 14 listopada 2026)
- ESET, „Not-so-private messaging: Trojanized WhatsApp and Telegram apps go after cryptocurrency wallets”, 16 marca 2023. https://www.welivesecurity.com/2023/03/16/not-so-private-messaging-trojanized-whatsapp-telegram-cryptocurrency-wallets/ (dostęp 14 listopada 2026)
- ESET, „KryptoCibule: The multitasking multicurrency cryptostealer”, 2 września 2020. https://www.welivesecurity.com/2020/09/02/kryptocibule-multitasking-multicurrency-cryptostealer/ (dostęp 14 listopada 2026)
- ESET, „A pernicious potpourri of Python packages in PyPI”, 12 grudnia 2023. https://www.welivesecurity.com/en/eset-research/pernicious-potpourri-python-packages-pypi/ (dostęp 14 listopada 2026)
- Proofpoint, „Security Brief: ClickFix Social Engineering Technique Floods Threat Landscape”, 18 listopada 2024. https://www.proofpoint.com/us/blog/threat-insight/security-brief-clickfix-social-engineering-technique-floods-threat-landscape (dostęp 14 listopada 2026)
Zacytuj ten artykuł
Brain, „Przejęcie schowka”, Cyberpedia, 2026. https:/
BibTeX
@misc{brain_cp094_pl_2026,
author = {Brain},
title = {Przejęcie schowka},
year = {2026},
howpublished = {Cyberpedia},
url = {https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/przejecie-schowka-clipper/},
note = {CC BY 4.0}
}