Cyberpediaod Brain

Porównanie czynników MFA

Kod SMS, kod z aplikacji, powiadomienie lub klucz FIDO2: co chroni każdy czynnik MFA, co go osłabia i jaką kolejność wybierać.

Na tej stronie
  1. 1W 30 sekund
  2. 2O co chodzi
  3. 3Pytania wprost
  4. 4Jak to działa
  5. 5Co robić
  6. 6Pułapki
  7. 7Źródła
  8. 8Zacytuj ten artykuł

W 30 sekund

Gdzie to się zdarza
Przy logowaniu do poczty, sieci lub narzędzi firmy, gdy do hasła dochodzi drugi czynnik.
Czego chce atakujący
Zdobyć drugi czynnik, albo nakłaniając do wpisania kodu na fałszywej stronie, albo wysyłając powiadomienia, aż ofiara zaakceptuje jedno z nich[1].
Odruch
Akceptować tylko te prośby o logowanie, które samemu się zainicjowało, a prośby podejrzane lub niezamówione zgłaszać[2].

O co chodzi

Pracownik spotyka się w praktyce z czterema czynnikami uwierzytelniania wieloskładnikowego (MFA): kodem otrzymanym SMS-em, kodem z aplikacji (TOTP), powiadomieniem do zatwierdzenia i kluczem bezpieczeństwa FIDO2. Chronią one w różny sposób. CISA pisze, że każda forma MFA jest lepsza niż brak MFA, ale niektóre formy są podatne na phishing, push bombing, wykorzystanie protokołu SS7 lub SIM swap[1].

Ten artykuł omawia czynniki po kolei: co widzi użytkownik, co go chroni, co sprawia, że czynnik zawodzi. Podaje następnie kolejność preferencji oraz odruch, jaki należy mieć wobec powiadomienia, o które nikt nie prosił.

Pytania wprost

Czy te cztery czynniki są równie dobre?

Nie. CISA porządkuje formy MFA od najsilniejszej do najsłabszej. Na czele są FIDO/WebAuthn i rozwiązania oparte na infrastrukturze klucza publicznego (PKI), określane jako odporne na phishing. Dalej idą kody z aplikacji, powiadomienie z number matching (wpisanie w aplikacji numerów wyświetlanych przez platformę) i tokeny z kodem. Następnie powiadomienie bez number matching. Listę zamyka SMS lub połączenie głosowe[1].

Który czynnik jest odporny na phishing?

Spośród tych czterech klucz FIDO2. CISA wskazuje, że jedynym powszechnie dostępnym uwierzytelnianiem odpornym na phishing jest FIDO/WebAuthn[1]. NIST wyjaśnia, dlaczego inne czynniki zawodzą: gdy użytkownik wpisuje ręcznie wartość (kod z aplikacji, kod otrzymany innym kanałem), to wpisanie nie wiąże tej wartości z trwającą sesją, a fałszywa strona może przekazać ją prawdziwej[3]. WebAuthn natomiast wybiera sekret uwierzytelniający na podstawie uwierzytelnionej nazwy domeny strony, co NIST nazywa powiązaniem z nazwą weryfikatora[3].

Co może wykraść fałszywa strona?

CISA opisuje częsty przypadek: e-mail prowadzi ofiarę na stronę imitującą firmowy portal logowania, a ofiara wpisuje tam swój identyfikator, hasło i 6-cyfrowy kod ze swojej aplikacji[1]. Microsoft opisuje wariant, atakującego w środku: sesję uwierzytelniania powiązaną ze złośliwym odwrotnym serwerem proxy, przez który atakujący może przechwycić dane logowania, w tym tokeny[4].

Co zrobić z powiadomieniem, o które nikt nie prosił?

Odrzucić je. MITRE ATT&CK zaleca szkolenie użytkowników, by akceptowali tylko prośby wynikające z logowania, które rozpoczęli, sprawdzali miejsce, z którego pochodzi próba, i zgłaszali prośby podejrzane lub niezamówione[2]. Microsoft zauważa, że prośba o uwierzytelnienie, której użytkownik nie wywołał, może wskazywać, że jego dane logowania zostały przejęte[4].

Czy należy zrezygnować z SMS-a?

CISA umieszcza go na końcu, jako ostateczność, przyznając jednocześnie, że może posłużyć jako rozwiązanie tymczasowe na czas przejścia na mocniejszy czynnik[1]. CNIL przypomina, że wysyłanie kodu SMS-em jest odradzane przez właściwe organy, ale kod SMS połączony z innym czynnikiem z odrębnej kategorii zapewnia wyższy poziom bezpieczeństwa niż proste uwierzytelnianie[5]. NIST zalicza korzystanie z sieci telefonicznej do uwierzytelniania poza pasmem do ograniczonych uwierzytelniaczy i w dniu publikacji wymieniał tylko jeden[3].

Jak to działa

Każdy czynnik można rozpatrzyć w trzech aspektach: co Pan/Pani widzi, co chroni, co sprawia, że zawodzi.

  • Kod otrzymany SMS-em. Pan/Pani otrzymuje kod na telefon i wpisuje go na stronie logowania[1]. W połączeniu z innym czynnikiem chroni lepiej niż samo hasło[5]. Jest podatny na phishing, wykorzystanie protokołu SS7 i SIM swap, w którym atakujący doprowadza do przeniesienia Pana/Pani numeru na kartę SIM, którą kontroluje[1]. CNIL dodaje, że rozwiązania operatorów lub systemów operacyjnych pozwalają czytać SMS-y na innym urządzeniu niż telefon, więc unikalność urządzenia nie zawsze jest zapewniona[5].
  • Kod z aplikacji (TOTP). Pan/Pani odczytuje 6-cyfrowy kod w aplikacji i go wpisuje[1]. Ten czynnik jest odporny na push bombing, a ataki SS7 i SIM swap go nie dotyczą[1]. Pozostaje podatny na phishing[1]. W pierwszym przykładzie CNIL aplikacja sprawdza lokalnie kod PIN, zanim wygeneruje dowód posiadania, co zmniejsza ryzyko podszycia się pod tożsamość przez kradzież telefonu[5]. W czwartym przykładzie aplikację instaluje na urządzeniu pracodawca i to on ją aktywuje[5].
  • Powiadomienie do zatwierdzenia. Na telefonie wyświetla się okno i Pan/Pani naciska przycisk Zaakceptuj[1]. Przy number matching trzeba dodatkowo wpisać w aplikacji numery wyświetlone przez platformę[1]. Bez niego ten czynnik jest podatny na push bombing i na błąd użytkownika[1]. Z nim jest odporny na push bombing, ale pozostaje podatny na phishing[1]. NIST nie akceptuje już metody, w której porównuje się wartości, a potem zatwierdza, ponieważ zwiększa ona ryzyko zatwierdzenia bez porównania, ryzyko obserwowane w atakach authentication fatigue[3].
  • Klucz bezpieczeństwa FIDO2. Pan/Pani podłącza lub przykłada fizyczny klucz (USB lub NFC) albo korzysta z uwierzytelniacza wbudowanego w komputer lub telefon[1]. Do uwierzytelniania może dojść biometria lub kod PIN[1]. CISA zalicza go do form odpornych na phishing[1], a NIST opisuje mechanizm WebAuthn (sekret powiązany z nazwą domeny strony)[3]. Microsoft zaleca passkeys (FIDO2) i klucze bezpieczeństwa FIDO2, a także Windows Hello for Business i uwierzytelnianie certyfikatem, ponieważ te metody zapewniają najbezpieczniejsze logowanie[6].

Dla administratorów NCSC (Wielka Brytania) opublikowało 26 września 2024 r. poradnik o najsilniejszych formach MFA. Jego aktualizacja zaleca organizacjom techniki, które lepiej chronią przed phishingiem[7].

Co robić

  • Gdy proponowanych jest kilka czynników, kolejność CISA, od najsilniejszego do najsłabszego, jest następująca: klucz FIDO2, potem kod z aplikacji lub powiadomienie z number matching, potem zwykłe powiadomienie, a SMS na końcu[1]. Dla małych i średnich firm, które nie mogą od razu przejść na MFA odporne na phishing, CISA uznaje za najlepsze opcje kod z aplikacji, token z kodem lub powiadomienie z number matching[1].
  • Powiadomienie, które nie zostało zainicjowane przez Pana/Panią, należy odrzucić i zgłosić[2]. W Microsoft wykrycie „User reported suspicious activity” uruchamia się, gdy użytkownik odrzuca prośbę MFA i zgłasza ją jako podejrzaną aktywność, pod warunkiem że funkcja zgłaszania jest włączona[4].
  • Jeśli firma wymaga używania prywatnego telefonu, CNIL przypomina, że pracodawca powinien co do zasady zapewnić narzędzia pracy. Korzystanie ze sprzętu prywatnego jest możliwe w niektórych przypadkach, z alternatywami dla pracowników, którzy nie mają zgodnego urządzenia prywatnego lub nie chcą go używać do celów zawodowych[5].

Pułapki

  • 6-cyfrowy kod nie chroni przed fałszywą stroną: kod z aplikacji lub kod otrzymany innym kanałem może zostać przekazany dalej przez stronę oszukańczą[3].
  • Znużenie powiadomieniami. MITRE ATT&CK opisuje atakujących, którzy mając ważne dane logowania, powtarzają próby, by zasypać ofiarę powiadomieniami, SMS-ami i połączeniami, aż ta zaakceptuje przez MFA fatigue[2]. CNIL wyjaśnia, że większość użytkowników odrzuca powiadomienia, których nie zainicjowali, ale przy powtarzaniu jeden z nich może zaakceptować któreś z irytacji lub braku uwagi[5]. Wymienia trzy środki po stronie firmy: wyświetlanie miejsca, typu urządzenia i godziny próby, ograniczenie częstotliwości powiadomień oraz wymaganie zgodności numerów[5]. APT29, LAPSUS$ i Scattered Spider użyły tej techniki[2].
  • Kod wysłany e-mailem nie jest dla CNIL czynnikiem posiadania, a mówi ona wtedy o weryfikacji dwuetapowej, nie o uwierzytelnianiu wieloskładnikowym[5]. NIST zakazuje używania e-maila do uwierzytelniania poza pasmem[3].
  • Mnożenie MFA tam, gdzie nie jest potrzebne, może uśpić czujność użytkownika, co zmniejsza jej skuteczność tam, gdzie jest potrzebna, według CNIL[5].
  • Utrata czynnika blokuje dostęp: CNIL oczekuje, że ponowne wydanie nowego czynnika nie osłabi bezpieczeństwa[5].

Źródła

  1. CISA, „Implementing Phishing-Resistant MFA”. https://www.cisa.gov/sites/default/files/publications/fact-sheet-implementing-phishing-resistant-mfa-508c.pdf (dostęp 14 listopada 2026)
  2. MITRE ATT&CK, „Multi-Factor Authentication Request Generation, Technique T1621 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1621/ (dostęp 14 listopada 2026)
  3. NIST, „NIST Special Publication 800-63B”. https://pages.nist.gov/800-63-4/sp800-63b.html (dostęp 14 listopada 2026)
  4. Microsoft, „What are risk detections? - Microsoft Entra ID Protection”. https://learn.microsoft.com/en-us/entra/id-protection/concept-identity-protection-risks (dostęp 14 listopada 2026)
  5. CNIL, „Recommandation relative à l'authentification multifacteur”, 20 marca 2025. https://www.cnil.fr/sites/cnil/files/2025-03/recommandation_relative_a_l_authentification_multifacteur.pdf (dostęp 14 listopada 2026)
  6. Microsoft, „Microsoft Entra authentication overview - Microsoft Entra ID”. https://learn.microsoft.com/en-us/entra/identity/authentication/overview-authentication (dostęp 14 listopada 2026)
  7. NCSC (Royaume-Uni), „Multi-factor authentication for your corporate online services”, 26 września 2024. https://www.ncsc.gov.uk/collection/mfa-for-your-corporate-online-services (dostęp 14 listopada 2026)