Elicytacja: gdy banalna rozmowa skłania Pana/Panią do mówienia
Niewinna rozmowa może posłużyć do uzyskania informacji lub danych logowania. Przypadki TA453 i Star Blizzard pokazują, jak to działa i co robić.
Na tej stronie
W 30 sekund
- Gdzie to się zdarza
- W poczcie, często na adresie prywatnym, z adresu webmail (Outlook, Gmail, Yahoo), który zawiera nazwisko znajomego lub osobistości z Pana/Pani dziedziny[1].
- Czego chce atakujący
- Pana/Pani danych logowania do poczty, potem zawartości skrzynki i listy kontaktów[1].
- Odruch
- Sprawdzić innym sposobem, że wiadomość jest prawdziwa, i zadać sobie pytanie, czy ta osoba rzeczywiście napisałaby z tego adresu[1].
- Jeśli już się stało
- Dane logowania wpisane na fałszywej stronie logowania są skompromitowane, a przydatne jest regularne sprawdzanie reguł przekazywania[1].
O co chodzi
Niewinna rozmowa może posłużyć do uzyskania informacji od osoby bez zadawania jej choćby jednego podejrzanego pytania. W kampaniach opisanych przez NCSC (Wielka Brytania) atakujący zaczyna często od kontaktu bez pozornego zagrożenia, na temat, który ma nadzieję zainteresować swój cel, i przez pewien czas o nic więcej nie prosi[1].
MITRE ATT&CK zalicza tę rodzinę podejść do kategorii „Phishing for Information”: wprowadzenie celu w błąd, aby ujawnił informacje, często dane logowania lub inne informacje możliwe do wykorzystania[2]. Celem jest zebranie danych od ofiary, a nie uruchomienie złośliwego kodu[2].
Pytania wprost
Co robi atakujący podczas rozmowy?
MITRE opisuje przeciwników, którzy starają się uzyskać informacje bezpośrednio przez wymianę e-maili, komunikatorów lub innych form rozmowy elektronicznej[2]. W kampaniach NCSC wymiana służy budowaniu zaufania. Gdy zaufanie zostanie zbudowane, atakujący wysyła link, pozornie do interesującego dokumentu lub strony, który prowadzi do serwera przez niego kontrolowanego i zachęca do wpisania danych logowania[1].
Kto jest celem?
NCSC wymienia na rok 2022 szkolnictwo wyższe, obronność, organy publiczne, organizacje pozarządowe, ośrodki analityczne, a także polityków, dziennikarzy i aktywistów[1]. Aktor wymierza w osobę, która według niego ma bezpośredni dostęp do poszukiwanych informacji, stanowi drogę dostępu do innego celu, albo jedno i drugie[1]. Według CISA Star Blizzard wymierza od 2019 w szkolnictwo wyższe, obronność, organy publiczne, organizacje pozarządowe, ośrodki analityczne i polityków[3]. MITRE odnotowuje, że Star Blizzard wysyłał e-maile, aby nawiązać kontakt, zanim przesłał linki do stron służących do kradzieży danych logowania[4].
Jak długo trwa wymiana przed prośbą?
Może istnieć korespondencja, czasem przez długi okres[1]. Proofpoint opisuje, dla niektórych podgrup TA453, niegroźne rozmowy trwające tygodniami przed wysłaniem złośliwych linków, podczas gdy inna podgrupa wysyła złośliwy link już w pierwszym e-mailu[6]. W operacji SpoofedScholars TA453 w końcu przesłał swój link wcześniej, bez długiej wcześniejszej rozmowy[5].
Jak rozpoznać tego rodzaju podejście?
NCSC stawia cztery pytania. Czy Pan/Pani rozpoznaje adres nadawcy, a nie tylko jego nazwę? Czy wiadomości od tej osoby należałoby oczekiwać z adresu webmail, a nie z adresu służbowego? Czy wiadomość dotarła na Pana/Pani adres prywatny, a nie służbowy? Czy Pan/Pani może sprawdzić jej prawdziwość innym sposobem[1]?
Proofpoint wymienia wskazówki świadczące o postaci powiązanej z TA453, zaznaczając, że sama obecność jednej wskazówki nie wystarcza, by potępić e-mail: adres Gmail, Outlook, Hotmail lub AOL zamiast adresu instytucjonalnego, inne konta prywatne w rozmowie, odpowiedź na pusty e-mail, propozycja współpracy przy badaniach dotyczących Bliskiego Wschodu, oferta rozmowy przez Zoom (która często prowadzi do linku zbierającego dane logowania), niezamówione przesłanie szkicu w załączniku[6].
Co robić?
- Używać odrębnego hasła do poczty i włączyć uwierzytelnianie dwuskładnikowe, które zmniejsza skutek skompromitowanego hasła[1].
- Sprawdzić tożsamość osoby proponującej wyjątkową okazję, zwłaszcza jeśli odbywa się ona zdalnie[5].
- W razie kontaktu z dziennikarzem sprawdzić jego stronę lub stronę jego publikacji, aby zobaczyć, czy adres do niego należy[6].
- Wyłączyć automatyczne przekazywanie poczty, a w razie braku takiej możliwości regularnie sprawdzać swoje ustawienia[1].
- W Wielkiej Brytanii zgłosić do NCSC każdą aktywność odpowiadającą tym opisom[1].
W skórze atakującego
Atakujący najpierw przygotowuje swoje podejście. Szuka punktów zaczepienia w źródłach otwartych, w tym w mediach społecznościowych i na platformach zawodowych, bada zainteresowania swojego celu i rozpoznaje jego rzeczywiste kontakty[1]. Tworzy fałszywe profile imitujące uznanych ekspertów, wykorzystuje rzekome zaproszenia na konferencje lub podejścia dziennikarzy i rejestruje domeny przypominające domeny legalnych organizacji[1]. NCSC wskazuje, że aktorzy mogą wybrać adres prywatny, aby ominąć kontrole sieci firmy[1].
W przypadku TA453 Proofpoint opisuje dodatkowo oparcie się na psychologicznej zasadzie społecznego dowodu słuszności: kilka postaci kontrolowanych przez aktora w tym samym wątku nadaje podejściu więcej autentyczności[6]. Technika wymaga więcej środków na jeden cel i koordynacji między postaciami[6]. MITRE odnotowuje też, dla tego rodzaju podejść, wysyłanie kilku wiadomości, które wydają się pilne[2].
Co widać na ekranie
- Wiadomość od osoby, której nazwisko Pan/Pani zna, lub od osobistości z Pana/Pani branży, wysłana z adresu webmail[1].
- Zaproszenie na konferencję lub wydarzenie albo podejście rzekomego dziennikarza[1].
- Uprzejme wymiany, bez podejrzanej prośby, czasem przez długi okres[1].
- Kilku rozmówców w tym samym wątku: druga postać, wstawiona w kopii, odpowiada następnego dnia, co zdaniem Proofpoint prawdopodobnie ma potwierdzić prawdziwość prośby[6].
- Link do dokumentu na OneDrive, GoogleDrive lub innej platformie wymiany plików albo link przedstawiony jako spotkanie Zoom[1].
- Strona logowania odtwarzająca stronę legalnej usługi[1].
Pod maskąZespoły IT
Gdy cel kliknie, trafia na serwer atakującego, który imituje stronę logowania legalnej usługi, a każde wpisane dane logowania są skompromitowane[1]. Według CISA Star Blizzard używa otwartoźródłowego frameworku EvilGinx do przechwytywania danych logowania i ciasteczek sesji, co omija uwierzytelnianie dwuskładnikowe[3]. MITRE opisuje tę samą zasadę: ofiara jest przekierowywana na prawdziwą stronę, podczas gdy przeciwnik przechwytuje jej ciasteczko sesji[4].
Aktor loguje się następnie do poczty, czyta i kopiuje e-maile oraz załączniki, a także ustawił reguły przekazywania, aby śledzić korespondencję ofiary[1]. Według CISA te reguły utrzymują dostęp nawet po zresetowaniu danych logowania[3]. Aktor wykorzystał też listę kontaktów do nowych celów, a skompromitowane konta do innych phishingów[1].
Proofpoint odnotowuje inne warianty. W SpoofedScholars link prowadził do strony zbierającej dane, umieszczonej na legalnej, lecz skompromitowanej witrynie, która proponowała zalogowanie się u kilku dostawców poczty i dla niektórych z nich wstępnie wypełniała adres celu[5]. W 2022 Proofpoint zaobserwował próbę wysłania pustego e-maila, po której następowała odpowiedź z wszystkimi postaciami w kopii, prawdopodobnie w celu uniknięcia wykrycia[6].
Analizy incydentówPrawdziwe przypadki
Operacja SpoofedScholars (Proofpoint, 13 lipca 2021)
Podszywając się pod brytyjskich naukowców z SOAS (Uniwersytet Londyński), TA453 od co najmniej stycznia 2021 po cichu podchodził do osób, aby uzyskać wrażliwe informacje[5]. Zidentyfikowanymi celami byli specjaliści od Bliskiego Wschodu z ośrodków analitycznych, profesorowie i dziennikarze[5]. W szczegółowo opisanym przykładzie fałszywy naukowiec proponuje konferencję online. Próbuje skontaktować się z celem telefonicznie, potem ustępuje, gdy cel domaga się pisemnej propozycji, i w końcu prosi o wideokonferencję[5]. E-maile były niegroźne aż do linku do skompromitowanej witryny, na której umieszczono stronę zbierającą dane logowania[5]. Proofpoint pisze, że naukowcy, dziennikarze i członkowie ośrodków analitycznych powinni sprawdzać tożsamość osób, które oferują im wyjątkowe okazje[5].
TA453 i wiele postaci (Proofpoint, 13 września 2022)
Od czerwca 2022 TA453 stosuje to, co Proofpoint nazywa podszywaniem się pod wiele postaci: co najmniej dwie postacie w tym samym wątku[6]. W pierwszej kampanii postać otwierająca zadaje pytania o Izrael, państwa Zatoki Perskiej i porozumienia Abrahamowe i wstawia w kopii drugą postać; ta odpowiada następnego dnia[6]. W innej kampanii cel, będący specjalistą od badań nad genomem, otrzymuje wiadomość z dwoma innymi kontami aktora w kopii, a następnie link OneDrive do złośliwego dokumentu Word[6]. W trzecim przypadku cel przestaje odpowiadać na nieco ponad tydzień; postać wysyła mu wtedy link OneDrive, a cztery dni później inna postać usuwa pierwszą z wątku, przeprasza i ponownie wysyła ten sam link[6].
SEABORGIUM, TA453 i Star Blizzard (NCSC, 26 stycznia 2023; CISA, 7 grudnia 2023)
NCSC pisze w styczniu 2023, że SEABORGIUM (Rosja) i TA453 (Iran) nadal skutecznie stosują ukierunkowany phishing do zbierania informacji, że ich kampanie są odrębne i że nie współpracują[1]. NCSC przytacza przypadek, w którym TA453 zorganizował rozmowę przez Zoom z celem, aby przemycić złośliwy link na czacie[1]. W grudniu 2023 CISA publikuje komunikat o Star Blizzard, obecnej nazwie SEABORGIUM[3]. Agencje, które podpisały komunikat, oceniają, że Star Blizzard jest niemal na pewno podporządkowany Centrum 18 rosyjskiej Federalnej Służby Bezpieczeństwa (FSB)[3]. CISA wskazuje, że w 2022 wydaje się, że jego aktywność rozszerzyła się na cele z przemysłu obronnego i obiekty amerykańskiego Departamentu Energii[3].
Źródła
- NCSC (Royaume-Uni), „SEABORGIUM and TA453 continue their respective spear-phishing campaigns against targets of interest”, 26 stycznia 2023. https://www.ncsc.gov.uk/news/spear-phishing-campaigns-targets-of-interest (dostęp 14 listopada 2026)
- MITRE ATT&CK, „Phishing for Information, Technique T1598 - Enterprise”. https://attack.mitre.org/techniques/T1598/ (dostęp 14 listopada 2026)
- CISA, „Russian FSB Cyber Actor Star Blizzard Continues Worldwide Spearphishing Campaigns”, 7 grudnia 2023. https://www.cisa.gov/news-events/cybersecurity-advisories/aa23-341a (dostęp 14 listopada 2026)
- MITRE ATT&CK, „Phishing for Information: Spearphishing Link, Sub-technique T1598.003 - Enterprise”. https://attack.mitre.org/techniques/T1598/003/ (dostęp 14 listopada 2026)
- Proofpoint, „Operation SpoofedScholars: A Conversation with TA453”, 13 lipca 2021. https://www.proofpoint.com/us/blog/threat-insight/operation-spoofedscholars-conversation-ta453 (dostęp 14 listopada 2026)
- Proofpoint, „Look What You Made Me Do: TA453 Uses Multi-Persona Impersonation to Capitalize on FOMO”, 13 września 2022. https://www.proofpoint.com/us/blog/threat-insight/ta453-uses-multi-persona-impersonation-capitalize-fomo (dostęp 14 listopada 2026)
Zacytuj ten artykuł
Brain, „Elicytacja: gdy banalna rozmowa skłania Pana/Panią do mówienia”, Cyberpedia, 2026. https:/
BibTeX
@misc{brain_cp030_pl_2026,
author = {Brain},
title = {Elicytacja: gdy banalna rozmowa skłania Pana/Panią do mówienia},
year = {2026},
howpublished = {Cyberpedia},
url = {https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/elicytacja-wyciaganie-informacji-w-rozmowie/},
note = {CC BY 4.0}
}