Cyberpediaod Brain

Colonial Pipeline: zdalny dostęp i MFA

Atak z maja 2021 r. na Colonial Pipeline: co widzi ofiara, jak działa oprogramowanie wymuszające okup DarkSide i co zmienia MFA.

Na tej stronie
  1. 1W 30 sekund
  2. 2O co chodzi
  3. 3Pytania wprost
  4. 4W skórze atakującego
  5. 5Co widać na ekranie
  6. 6Pod maską
  7. 7Analizy incydentów
  8. 8Źródła
  9. 9Zacytuj ten artykuł

W 30 sekund

Gdzie to się zdarza
Na kontach i systemach dostępnych zdalnie oraz w infrastrukturze pulpitów wirtualnych przedsiębiorstwa, które komunikat CISA wymienia wśród sposobów początkowego dostępu DarkSide[2].
Czego chce atakujący
Zaszyfrować systemy, wykraść dane, a potem grozić ich opublikowaniem, jeśli okup nie zostanie zapłacony[2].
Odruch
Postępować zgodnie z zatwierdzonym planem reagowania na incydenty organizacji i wymagać uwierzytelniania wieloskładnikowego (MFA) przy każdym połączeniu VPN[3].
Jeśli już się stało
Odizolować zainfekowany system od wszystkich sieci[2].
Plan artykułu

O co chodzi

Dnia 7 maja 2021 r. atak oprogramowaniem wymuszającym okup na Colonial Pipeline trafił na pierwsze strony gazet na całym świecie, z kolejkami samochodów przed stacjami benzynowymi na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych[1]. CISA i FBI poinformowały, że oprogramowanie wymuszające okup DarkSide zostało wdrożone przeciwko sieci informatycznej przedsiębiorstwa[2].

Zaobserwowano, że DarkSide uzyskiwał początkowy dostęp przez phishing oraz przez wykorzystanie kont i systemów dostępnych zdalnie, a CISA zaleca środki przeciw tym drogom[2].

Pytania wprost

Co wydarzyło się w Colonial Pipeline?

Dnia 7 maja 2021 r. przedsiębiorstwo zostało dotknięte atakiem oprogramowania wymuszającego okup[1]. CISA i FBI opisują atak DarkSide na sieć informatyczną (IT) przedsiębiorstwa zajmującego się ropociągami[2]. Przedsiębiorstwo oświadczyło, że prewencyjnie odłączyło niektóre systemy sterowania przemysłowego (OT), aby zapewnić ich bezpieczeństwo[2]. W chwili publikacji komunikatu nic nie wskazywało, by sieci OT zostały bezpośrednio dotknięte ani by atakujący się w nich przemieszczali[2].

Czy samo konto VPN wystarczy, by wejść do sieci?

Usługi zdalnego dostępu, takie jak VPN, pozwalają łączyć się z zasobami wewnętrznymi z zewnątrz, a do korzystania z nich często potrzebne jest ważne konto[4]. Dane logowania można uzyskać od użytkowników lub po naruszeniu sieci[4].

Dlaczego zapomniane konto to ryzyko?

Przejęte dane logowania mogą omijać kontrolę dostępu i dawać trwały dostęp do sieci VPN, poczty internetowej lub pulpitu zdalnego[5]. MITRE zauważa, że nieaktywne konta, na przykład osób, które odeszły z organizacji, mogą służyć do uniknięcia wykrycia: właściciela konta już nie ma, więc nie zauważy nietypowej aktywności[5].

Co oprogramowanie wymuszające okup robi na komputerach?

Szyfruje pliki na dyskach lokalnych i zdalnych oraz zatrzymuje klucz do odszyfrowania[6]. Pliki są często przemianowywane lub oznaczane[6]. Niektóre oprogramowanie wymuszające okup rozprzestrzenia się w sieci jak robak, wykorzystując ważne konta[6].

Co zmienia uwierzytelnianie wieloskładnikowe?

Wymaga co najmniej dwóch dowodów tożsamości: sekretu (hasła, kodu PIN), przedmiotu (fizycznego tokena, aplikacji uwierzytelniającej) lub cechy ciała[7]. MITRE zaleca, by wymagać go w pierwszej kolejności przy dostępie zdalnym, kontach z uprawnieniami i aplikacjach w chmurze[7]. CISA zaleca włączenie go przy wszystkich połączeniach VPN, a w razie braku takiej możliwości narzucenie osobom pracującym zdalnie haseł o długości co najmniej 15 znaków[3]. W komunikacie o DarkSide CISA zaleca też MFA przy dostępie zdalnym do sieci OT i IT[2].

Co zmienia kradzież danych przed zaszyfrowaniem?

CISA nazywa „double extortion” połączenie szyfrowania z groźbą opublikowania wykradzionych danych[3]. Aby wyprowadzić dane, atakujący może skorzystać z legalnej usługi internetowej: komputery w sieci już się z nią komunikują, a reguły zapory czasem na to zezwalają[8].

Co zrobić w razie komunikatu z żądaniem okupu lub zablokowanego komputera?

CISA i FBI zalecają odizolowanie zainfekowanego systemu od wszystkich sieci, wyłączenie innych urządzeń, które były w tej samej sieci i nie zostały jeszcze zaszyfrowane, oraz bezpieczne przełączenie kopii zapasowych w tryb offline[2]. Odradzają płacenie, ponieważ może to zachęcać do kolejnych ataków i nie gwarantuje odzyskania plików[2]. Komunikat zaleca niezwłoczne zgłoszenie incydentu do CISA lub FBI[2]. W przypadku organizacji CISA zaleca postępowanie zgodnie z jej zatwierdzonym planem reagowania na incydenty[3].

W skórze atakującego

DarkSide działa w modelu „ransomware-as-a-service”: twórcy otrzymują część zysków od afiliantów, którzy wdrażają oprogramowanie wymuszające okup[2]. Od sierpnia 2020 r. grupa obierała za cel duże organizacje o wysokich obrotach, szyfrując i kradnąc wrażliwe dane[2]. Deklarowała, że woli przedsiębiorstwa zdolne zapłacić duże okupy niż szpitale, szkoły, organizacje non profit i rządy[2].

Aby wejść, affiliate może posłużyć się phishingiem, wykorzystaniem wystawionych aplikacji lub usługami zdalnego dostępu, w szczególności kontami i systemami osiągalnymi zdalnie oraz infrastrukturą pulpitów wirtualnych[2]. Atakujący, który ma ważne dane logowania, może nawet obejść się bez złośliwego oprogramowania, co utrudnia zauważenie jego obecności[5]. Może następnie zachować ten dostęp jako drogę awaryjną w trakcie operacji[4]. DarkSide był też widziany, jak używa protokołu RDP, aby zadomowić się na stałe[2].

Gdy znajdą się w sieci, afilianci wdrażają oprogramowanie wymuszające okup, aby zaszyfrować i wykraść dane, a następnie grożą ich opublikowaniem[2]. Do zdalnego sterowania swoimi narzędziami korzystają głównie z sieci Tor, a zaobserwowano u nich także Cobalt Strike[2].

Co widać na ekranie

Na początku obecność atakującego może pozostać trudna do zauważenia: mając ważne konto, może zrezygnować ze złośliwego oprogramowania i narzędzi, które zdradziłyby jego obecność[5]. Jeśli konto należy do kogoś, kto nie jest już w organizacji, właściciela konta nie ma, więc nie zauważy nietypowej aktywności[5].

Potem pojawia się skutek szyfrowania: zwykłe pliki (dokumenty Office, PDF, obrazy, filmy, kod źródłowy) stają się nieczytelne, czasem przemianowane lub oznaczone[6]. Mogą pojawić się notatki z żądaniem okupu, a oprogramowanie wymuszające okup może zmienić tapetę lub wysyłać komunikaty do podłączonych drukarek, co MITRE nazywa „print bombing”[6].

Fragment
Ilustracja wymyślona, niezwiązana z rzeczywistym przypadkiem.
[Przykładowa notatka z żądaniem okupu: Pana/Pani pliki są zaszyfrowane; żądany jest okup;
wykradzione dane zostaną opublikowane, jeśli nic nie zostanie zapłacone.]

Komputer w takim stanie traktuje się tak, jak w odpowiedzi „Co zrobić w razie komunikatu z żądaniem okupu” powyżej: odizolowany, a następnie zgłoszony.

Pod maskąZespoły IT

Przebieg dzieli się na techniki, które numeruje baza MITRE ATT&CK. Dostęp przez usługę zdalną (T1133) należy do początkowego dostępu i utrzymania obecności oraz obejmuje VPN, Citrix i inne mechanizmy dostępu[4]. Ważne konta (T1078) służą początkowemu dostępowi, utrzymaniu obecności, podniesieniu uprawnień i unikaniu wykrycia[5]. Szyfrowanie w celu wywołania skutku (T1486) jest wymierzone w dostępność systemów[6]. Eksfiltracja przez usługę internetową (T1567) wyprowadza dane przez legalną usługę, a nie przez główny kanał sterowania[8].

Jeśli chodzi o DarkSide, CISA wskazuje, że oprogramowanie wymuszające okup używa algorytmów Salsa20 i RSA[2]. W przypadku analizowanego później wariantu zauważa, że usuwa on kopie woluminu w tle, zbiera i szyfruje informacje o systemie oraz generuje notatkę z żądaniem okupu, zaznaczając jednocześnie, że nie ma dowodu, by był związany z incydentem dotyczącym ropociągu[2].

Przeciw początkowemu dostępowi MITRE proponuje MFA stosowane na wszystkich kluczowych kontach, także za pomocą narzędzi zewnętrznych w starych systemach, z alertami o podejrzanych próbach, takich jak powtarzające się błędne kody lub zarejestrowanie nowego urządzenia[7]. CISA dodaje segmentację między sieciami IT i OT, przetestowane kopie zapasowe odizolowane od sieci oraz konta ograniczone zgodnie z zasadą najmniejszych uprawnień[2].

Analizy incydentówPrawdziwe przypadki

7 maja 2021 r.: Colonial Pipeline

Dnia 7 maja 2021 r. atak na Colonial Pipeline powoduje kolejki samochodów przy stacjach benzynowych na wschodnim wybrzeżu[1]. Dnia 11 maja 2021 r. CISA i FBI publikują pierwszy komunikat: DarkSide wdrożył swoje oprogramowanie wymuszające okup przeciwko sieci informatycznej przedsiębiorstwa, które ze swej strony odłączyło niektóre systemy OT jako środek ostrożności[2].

Dwa lata później CISA podsumowuje to, co zrobiono. Utworzyła witrynę stopransomware.gov, uruchomiła razem z FBI Joint Ransomware Task Force i powołała Joint Cyber Defense Collaborative[1]. Wraz z TSA zgromadziła ponad 25 dużych operatorów ropociągów, aby wzmocnić bezpieczeństwo ich sieci OT[1]. Pisze też, że nie można całkowicie zapobiec atakom, ale można ograniczyć ich skutki dzięki odporności[1].

2025 r.: ataki programem niszczącym w Polsce

MITRE przytacza „2025 Poland Wiper Attacks” jako przykład dostępu przez usługę zdalną: atakujący użyli interfejsu VPN FortiGate wystawionego do internetu, aby wejść do sieci ofiar[4]. Ta sama baza wskazuje, że grupa Akira używa przejętych kont VPN do początkowego dostępu[4]. Oba te przypadki dotyczą punktu wejścia z tej samej rodziny co w komunikacie o DarkSide: dostępu zdalnego[2][4].

Źródła

  1. CISA, „The Attack on Colonial Pipeline: What We’ve Learned & What We’ve Done Over the Past Two Years”, 7 maja 2023. https://www.cisa.gov/news-events/news/attack-colonial-pipeline-what-weve-learned-what-weve-done-over-past-two-years (dostęp 10 listopada 2026)
  2. CISA, „DarkSide Ransomware: Best Practices for Preventing Business Disruption from Ransomware Attacks”, 11 maja 2021. https://www.cisa.gov/news-events/cybersecurity-advisories/aa21-131a (dostęp 10 listopada 2026)
  3. CISA, „#StopRansomware Guide”. https://www.cisa.gov/stopransomware/ransomware-guide (dostęp 10 listopada 2026)
  4. MITRE ATT&CK, „External Remote Services, Technique T1133 - Enterprise”. https://attack.mitre.org/techniques/T1133/ (dostęp 10 listopada 2026)
  5. MITRE ATT&CK, „Valid Accounts, Technique T1078 - Enterprise”. https://attack.mitre.org/techniques/T1078/ (dostęp 10 listopada 2026)
  6. MITRE ATT&CK, „Data Encrypted for Impact, Technique T1486 - Enterprise”. https://attack.mitre.org/techniques/T1486/ (dostęp 10 listopada 2026)
  7. MITRE ATT&CK, „Multi-factor Authentication, Mitigation M1032 - Enterprise”. https://attack.mitre.org/mitigations/M1032/ (dostęp 10 listopada 2026)
  8. MITRE ATT&CK, „Exfiltration Over Web Service, Technique T1567 - Enterprise”. https://attack.mitre.org/techniques/T1567/ (dostęp 10 listopada 2026)