Zero-click-aanvallen op de berichtenapps van de telefoon
Een zero-click-aanval infecteert een telefoon zonder enige klik, bij een bericht of oproep. Wie het doelwit is, echte gevallen en nuttige handelingen.
Op deze pagina
In 30 seconden
- Waar het gebeurt
- In berichtenapps zoals iMessage of WhatsApp, die op de meeste telefoons zijn geïnstalleerd[1].
- Wat de aanvaller wil
- Spyware installeren. ESET[2] beschrijft een geval waarin die toeliet teksten te lezen, oproepen af te luisteren, wachtwoorden te verzamelen, de locatie te volgen en toegang te krijgen tot de microfoon en de camera's.
Waar gaat het over
Een zero-click-aanval infecteert een telefoon zonder dat de eigenaar iets opent of aanraakt. Volgens het CERT-FR (ANSSI)[1] wordt de kwetsbaarheid automatisch geactiveerd tijdens de verwerking van gegevens, bijvoorbeeld bij de ontvangst van een bericht of een oproep, nog voordat er iets op de telefoon verschijnt.
Berichtenapps, sms-apps en e-mailapps zijn de gebruikelijke toegangspoorten van deze aanvallen[2]. ESET[3] noemt ze uiterst zeldzaam en zegt dat ze personen met een hoog risico als doelwit nemen. Voor een gewone medewerker blijven de nuttige handelingen eenvoudig: updaten, herstarten, wat u niet gebruikt verwijderen.
Directe vragen
Moet u ergens op klikken om geïnfecteerd te raken?
Nee. In tegenstelling tot aanvallen die de gebruiker ertoe aanzetten een geïnfecteerde bijlage te openen of op een gemanipuleerde link te klikken, vraagt deze aanval niet om dat soort handeling[2]. Als een app een niet-gecorrigeerde kwetsbaarheid heeft, kan de aanvaller de gegevensstroom aanpassen, bijvoorbeeld een afbeelding of een tekst, en daarin gegevens verbergen die de kwetsbaarheid uitbuiten om kwaadaardige code uit te voeren buiten medeweten van de gebruiker[2].
Is een gewone medewerker het doelwit?
Zelden. ESET[3] schrijft dat deze dreigingen alleen worden gebruikt om personen met een hoog risico als doelwit te nemen, zoals journalisten, activisten, topmanagers en politici. Het CERT-FR[1] noemt de hoge functionarissen van de overheid, gekozen volksvertegenwoordigers, de directiecomités van strategische bedrijven, advocaten, journalisten, activisten en hun naasten. De ANSSI[1] heeft de afgelopen drie jaar meerdere gevallen behandeld met als doelwit personen in functies van hoge publieke verantwoordelijkheid of in directiecomités van bedrijven in strategische sectoren, en in de meeste van die gevallen was de telefoon die als doelwit werd genomen de persoonlijke telefoon.
De rest van de bevolking wordt blootgesteld aan andere aanvallen: het CERT-FR[1] spreekt van minder geavanceerde malware die op social engineering berust. ESET[3] voegt eraan toe dat veel gewone hacks voortkomen uit phishing of accountdiefstal in plaats van uit een inbraak in de telefoon.
Hoe weet u of uw telefoon is geïnfecteerd?
Dat is moeilijk. Het CERT-FR[1] geeft aan dat de ingezette implants weinig sporen achterlaten en dat het ontbreken van een detectieoplossing de respons bemoeilijkt. ESET[3] preciseert dat een lege batterij, een warme telefoon of een app die crasht meestal alledaagse oorzaken hebben. Geheime codes zoals *#21# detecteren geen spyware: ze tonen of wissen instellingen voor oproepdoorschakeling[3].
Wat doet u concreet?
- Het systeem en de apps zo snel mogelijk updaten en het herstarten na een update niet uitstellen[1]. ESET[3] raadt aan automatische updates te activeren.
- De telefoon regelmatig herstarten: deze aanvallen zijn over het algemeen niet persistent en de aanvaller moet het toestel na elke herstart opnieuw compromitteren[1].
- Vooraf geïnstalleerde berichtenapps die niet worden gebruikt uitschakelen, het automatisch ontvangen van mms uitschakelen en weinig of nooit gebruikte apps verwijderen[1].
- Apps alleen installeren vanuit de officiële appwinkels[1].
- Voor een blootgesteld profiel op iPhone Lockdown Mode activeren, dat het aanvalsoppervlak verkleint maar bepaalde functies van de telefoon beperkt[3]. Het CERT-FR[1] preciseert dat de ANSSI een onafhankelijke test van deze modus heeft uitgevoerd tegen de compromittering van een toestel.
In de huid van de aanvaller
De CISA[4] stelt vast dat meerdere dreigingsactoren actief commerciële spyware gebruiken tegen gebruikers van mobiele berichtenapps. Hun methoden: phishing en QR-codes die het account van het slachtoffer koppelen aan een toestel van de aanvaller, zero-click-exploits, het nabootsen van platforms zoals Signal en WhatsApp[4]. Volgens de CISA[4] blijft de huidige doelwitkeuze opportunistisch, maar er zijn aanwijzingen dat deze actoren personen van grote waarde als doelwit nemen: huidige of voormalige overheids-, militaire en politieke verantwoordelijken, evenals maatschappelijke organisaties, in de Verenigde Staten, het Midden-Oosten en Europa.
Veel van deze tools komen van bedrijven die ze verkopen. Microsoft[5] beschrijft het model van toegang als dienst: de leverancier verkoopt de koper volledige intrusietools, van begin tot eind, en bemoeit zich niet met de keuze van de doelwitten noch met de uitvoering van de operaties. Voor DEV-0196 schat Microsoft[5] met een hoog vertrouwensniveau in dat dit model van toepassing is, met verkoop aan overheden. Het CERT-FR[1] merkt op dat deze bedrijven staten zonder eigen capaciteiten in staat stellen offensieve tools te verwerven.
Het zoeken naar zero-click-kwetsbaarheden is een complex onderwerp. Het CERT-FR[1] wijst erop dat sommige actoren de voorkeur geven aan andere vectoren, even onzichtbaar voor de gebruiker, zoals toegang tot het netwerk van het slachtoffer via zijn provider.
Een voorbeeld van een gerichte campagne: Graphite, een zero-click-aanval die via iMessage binnenkwam en die de kwetsbaarheid CVE-2025-43200 uitbuitte[3]. ESET[3] preciseert dat de aanval mensenrechtenactivisten en journalisten als doelwit had, niet de algemene bevolking, en dat Apple de kwetsbaarheid heeft gecorrigeerd.
Wat u op het scherm ziet
Bijna niets. ESET[3] legt uit dat het bericht dat de aanval draagt geen opening of andere interactie hoeft te vragen. Het CERT-FR[1] voegt eraan toe dat de spyware zijn communicatie kan verbergen achter legitieme diensten: de recente versies van Pegasus gebruiken iMessage op iOS en bestaan alleen in het geheugen, zonder sporen na te laten.
Het ernstigste signaal is de dreigingsmelding van Apple[3], die volgens ESET[3] is voorbehouden aan de meest geavanceerde en gerichte aanvallen. Ze verschijnt meestal bij het inloggen op het Apple-account, soms in de instellingen, eventueel met een e-mail. Een e-mail alleen kan phishing zijn: Apple vraagt in deze meldingen nooit om software te installeren of een ondersteuningsnummer te bellen[3].
Onder de motorkapIT-teams
Het CERT-FR[1] legt uit dat het compromitteren van de berichtenapp over het algemeen slechts de eerste stap is van een keten van exploits: meerdere kwetsbaarheden moeten worden aaneengeschakeld om elke laag te doorbreken en de spyware zo dicht mogelijk bij de kern van het systeem in te zetten. Er bestaan verdedigingen: ESET[2] noemt BlastDoor van Apple, dat iMessage isoleert in een sandbox, en Samsung Message Guard, dat de ontvangen afbeeldingen controleert in een afgeschermde omgeving. ESET[2] waarschuwt dat er kwetsbaarheden kunnen blijven bestaan, vooral op telefoons waarvan de software niet is bijgewerkt.
De software KingsPawn, geanalyseerd door Microsoft[5], toont hoeveel zorg eraan wordt besteed om discreet te blijven. Een controleagent verwijdert de artefact- en crashbestanden die de uitvoering van de software achterlaat. De hoofdagent gebruikt de camera op de achtergrond en omzeilt daarbij de toestemmingsmelding, zodat de gebruiker niet weet dat de camera is gecompromitteerd. Hij bevat ook code om uit de agenda de gebeurtenissen te wissen die aan een bepaald organisatoradres zijn gekoppeld, omdat Citizen Lab op gecompromitteerde toestellen waarschijnlijk kwaadaardige agenda-uitnodigingen had aangetroffen[5]. Microsoft[5] acht preventie moeilijk tegen geavanceerde actoren die misschien over zero-click-exploits beschikken, en detectie ook, tijdens en na de aanval.
Onderzoekers hebben geprobeerd deze aanvallen te blokkeren door elke berichtenapp uit te voeren in een geïsoleerde virtuele telefoon. Hun evaluatie toonde meerdere beperkingen en fundamentele moeilijkheden, en ze beschrijven de componenten die ontbreken voor een waterdichte beveiliging[6].
IncidentanalysesEchte gevallen
2019: een gemiste oproep op WhatsApp
ESET[2] meldt dat in 2019 werd ontdekt dat een gemiste oproep een kwetsbaarheid in de code van WhatsApp kon uitbuiten, waardoor de aanvallers de telefoon konden compromitteren en er spyware op konden installeren. De ontwikkelaars hebben de kwetsbaarheid gecorrigeerd[2]. Het CERT-FR[1] vermeldt ze onder nummer CVE-2019-3568, in het mechanisme voor de verwerking van oproepen, en geeft aan dat ze is gebruikt om Pegasus in te zetten op Android en op iOS.
April 2023: KingsPawn, software van QuaDream
Op 11 april 2023 publiceert Microsoft[5] zijn analyse van KingsPawn, een iOS-malware die het met een hoog vertrouwensniveau koppelt aan het bedrijf QuaDream. Citizen Lab, dat tijdens het onderzoek met Microsoft heeft samengewerkt, heeft ten minste vijf slachtoffers uit het maatschappelijk middenveld geïdentificeerd, onder wie journalisten, figuren uit de politieke oppositie en een medewerker van een ngo[5]. De buitgemaakte monsters hadden iOS 14 als doelwit[5].
2024: Graphite via WhatsApp
Volgens het CERT-FR[1] heeft Citizen Lab in 2024 een zero-click-kwetsbaarheid van WhatsApp gedocumenteerd die werd uitgebuit in een campagne die verband houdt met de spyware Graphite. De aanvallers zouden de slachtoffers aan een WhatsApp-groep hebben toegevoegd voordat ze een pdf stuurden, die de telefoon automatisch verwerkte en die de kwetsbaarheid uitbuitte om de software in te zetten[1]. De meeste gemelde slachtoffers gebruikten Android, en ten minste één iOS-gebruiker werd door Apple op de hoogte gebracht van een compromittering[1].
24 november 2025: de waarschuwing van de CISA
Op 24 november 2025 publiceert de CISA[4] een waarschuwing over spyware met als doelwit gebruikers van mobiele berichtenapps. Ze moedigt deze gebruikers er sterk toe aan haar gidsen te raadplegen over de beveiliging van mobiele communicatie en over de dreigingen tegen het maatschappelijk middenveld[4].
Bronnen
- CERT-FR (ANSSI), “Mobile phones threat landscape since 2015”, 26 november 2025. https://cert.cyber.gouv.fr/uploads/CERTFR-2025-CTI-013.pdf (geraadpleegd op 14 november 2026)
- ESET, “Silent but deadly: The rise of zero-click attacks”, 11 december 2023. https://www.welivesecurity.com/en/mobile-security/silent-but-deadly-the-rise-of-zero-click-attacks/ (geraadpleegd op 14 november 2026)
- ESET, “How to tell if your iPhone has been hacked (and what to do next)”, 23 juli 2026. https://www.eset.com/blog/en/home-topics/device-protection/how-to-tell-if-your-iphone-is-hacked/ (geraadpleegd op 14 november 2026)
- CISA, “Spyware Allows Cyber Threat Actors to Target Users of Messaging Applications”, 24 november 2025. https://www.cisa.gov/news-events/alerts/2025/11/24/spyware-allows-cyber-threat-actors-target-users-messaging-applications (geraadpleegd op 14 november 2026)
- Microsoft, “DEV-0196: QuaDream’s “KingsPawn” malware used to target civil society in Europe, North America, the Middle East, and Southeast Asia”, 11 april 2023. https://www.microsoft.com/en-us/security/blog/2023/04/11/dev-0196-quadreams-kingspawn-malware-used-to-target-civil-society-in-europe-north-america-the-middle-east-and-southeast-asia/ (geraadpleegd op 14 november 2026)
- arXiv, “Experience Report on the Challenges and Opportunities in Securing Smartphones Against Zero-Click Attacks”, 6 november 2022. https://arxiv.org/abs/2211.03015 (geraadpleegd op 14 november 2026)
Dit artikel citeren
Brain, “Zero-click-aanvallen op de berichtenapps van de telefoon”, Cyberpedia, 2026. https:/
BibTeX
@misc{brain_cp091_nl_2026,
author = {Brain},
title = {Zero-click-aanvallen op de berichtenapps van de telefoon},
year = {2026},
howpublished = {Cyberpedia},
url = {https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/zero-click-aanvallen-berichtenapps-telefoon/},
note = {CC BY 4.0}
}