Zmiana hasła co 90 dni
Dlaczego narzucanie zmiany hasła co 90 dni osłabia bezpieczeństwo i w jakich przypadkach pracownik powinien zmienić swoje hasło.
Na tej stronie
W 30 sekund
- Gdzie to się zdarza
- W polityce haseł organizacji, która narzuca zmianę co 30, 60 lub 90 dni[1].
- Co z tego wynika
- Według CNIL[2] większość uczestników badań używa lekko zmienionej wersji dotychczasowego hasła, na przykład dodając cyfrę na końcu.
- Odruch
- Zmienić hasło od razu, jeśli wiadomo lub podejrzewa się, że zostało skompromitowane, a nie tylko dlatego, że zbliża się termin[1].
- Jeśli już się stało
- W razie naruszenia danych dotyczącego hasła administrator musi wymusić zmianę przy następnym logowaniu i zalecić użytkownikowi zmianę także haseł w innych usługach, jeśli używał tego samego[2].
O co chodzi
Wiele systemów zmusza użytkowników do zmiany hasła w regularnych odstępach, zazwyczaj co 30, 60 lub 90 dni[1]. NCSC (Wielka Brytania) pisze, że taka regularna zmiana szkodzi bezpieczeństwu, zamiast je poprawiać[1].
CNIL[2] zrezygnowała z obowiązku odnawiania haseł w przypadku zwykłych kont użytkowników. W swoich wytycznych NIST[3] zakazuje wymagać okresowej zmiany. Zdarzają się jednak przypadki, w których hasło trzeba zmienić bez zwłoki: gdy wiadomo lub podejrzewa się, że zostało skompromitowane[1].
Pytania wprost
Dlaczego zmiana hasła w stałym terminie osłabia bezpieczeństwo?
NCSC (Wielka Brytania)[1] podaje pięć powodów. Użytkownik prawdopodobnie wybierze nowe hasło, które jest tylko niewielką odmianą poprzedniego. Skradzione hasła są zazwyczaj wykorzystywane natychmiast. Zresetowanie hasła niczego nie mówi o ewentualnym skompromitowaniu. Atakujący, który ma dostęp do konta, prawdopodobnie otrzyma też prośbę o reset. Wreszcie, jeśli hasło zostało skompromitowane przez niepewne przechowywanie, atakujący znajdzie nowe w tym samym miejscu[1].
CNIL[2] mówi o strategiach adaptacyjnych, zazwyczaj przewidywalnych, które obniżają faktyczny poziom bezpieczeństwa. Według niej korzyści dla bezpieczeństwa są niewielkie i w dużej mierze równoważone negatywnym doświadczeniem użytkowników[2]. Microsoft[4] pisze, że według badań prawie każda reguła narzucana użytkownikom osłabia jakość haseł: wymogi dotyczące długości, znaków specjalnych i zmiany prowadzą do ujednolicenia haseł, co ułatwia ich odgadnięcie lub złamanie[4].
Co mówi NIST?
W publikacji specjalnej 800-63B weryfikatorzy i dostawcy usług uwierzytelniania nie mogą wymagać od subskrybentów okresowej zmiany hasła. Weryfikator, czyli usługa sprawdzająca hasło, musi natomiast wymusić zmianę, jeśli są dowody, że uwierzytelniacz został skompromitowany[3]. Ten sam tekst zakazuje narzucania innych reguł składu, takich jak obowiązek mieszania kilku rodzajów znaków[3]. Te wytyczne dotyczą uwierzytelniania w rządowych systemach informacyjnych[3].
Co mówi CNIL?
Jej zalecenie dotyczące haseł, przyjęte uchwałą nr 2022-100 z 21 lipca 2022 r., rezygnuje z obowiązku odnawiania haseł w przypadku zwykłych kont użytkowników. Odnawianie pozostaje wymagane dla kont uprzywilejowanych, czyli typu administratora lub z rozszerzonymi uprawnieniami[2]. CNIL zaznacza, że to zalecenie nie jest normą: odpowiada stanowi wiedzy, na którym administrator może się opierać w związku ze swoimi obowiązkami wynikającymi z RODO[2].
A ANSSI?
ANSSI opublikowała w październiku 2021 r. poradnik o uwierzytelnianiu wieloskładnikowym i hasłach, przeznaczony między innymi dla użytkowników końcowych[5]. Według CNIL[2] ANSSI przyjęła w nim w 2021 r. stanowisko polegające na niezalecaniu już okresowej zmiany haseł dla zwykłych użytkowników, a CNIL współpodpisała ten poradnik[2]. Główne zalecenia, które streszcza ANSSI[5], to: przeprowadzić analizę ryzyka, preferować uwierzytelnianie wieloskładnikowe, preferować czynnik posiadania, dostosować siłę hasła do jego kontekstu i używać sejfu haseł[5].
Co na to Microsoft?
W przypadku kont Microsoft 365 działających wyłącznie w chmurze najnowsze zalecenia Microsoftu odradzają polityki wygasania haseł. Zalecane ustawienie to takie, by hasła nigdy nie wygasały[4].
Czym zastąpić okresową zmianę?
NCSC (Wielka Brytania)[1] zaleca przeciwdziałanie nielegalnemu użyciu skompromitowanych haseł czterema środkami: skutecznym procesem przyjęć i odejść, automatycznym blokowaniem nieaktywnych kont, monitorowaniem podejrzanych logowań (nietypowe godziny, nowe urządzenia) i zachęcaniem użytkowników do zgłaszania tego, co wydaje się podejrzane[1]. Dodaje, że uwierzytelnianie dwuskładnikowe sprawia, że skompromitowane hasło jest mniej przydatne dla atakującego[1].
Kolejnym zabezpieczeniem jest lista zakazanych haseł. NIST[3] wymaga porównywania każdego nowego hasła z listą wartości popularnych, spodziewanych lub skompromitowanych, na przykład haseł pochodzących z wcześniejszych wycieków[3]. Microsoft[4] zaleca też zakazywanie haseł łatwych do odgadnięcia i wymuszanie rejestracji uwierzytelniania dwuskładnikowego[4].
Dla pracownika Cybermalveillance.gouv.fr[6] radzi stosować inne hasło do każdej usługi, menedżera haseł i uwierzytelnianie dwuskładnikowe, gdy jest dostępne[6].
Jak długie powinno być hasło?
Teksty podają różne progi. NIST[3] ustala co najmniej 15 znaków dla hasła używanego samodzielnie i co najmniej 8, jeśli służy tylko w uwierzytelnianiu wieloskładnikowym[3]. Microsoft[4] zaleca co najmniej 14 znaków[4]. Cybermalveillance.gouv.fr[6] przyjmuje, że dobre hasło ma minimum 12 znaków, mieszających wielkie i małe litery, cyfry i znaki specjalne[6].
Jak to działa
NCSC (Wielka Brytania)[1] wyjaśnia, że mnożenie się haseł i wymogów złożoności stawia przed użytkownikami nierealistyczne wymagania. Wymyślają oni wtedy obejścia: używają tego samego hasła, przyjmują proste i przewidywalne metody tworzenia haseł albo zapisują je w miejscu, w którym łatwo je odnaleźć. Atakujący wykorzystują te znane obejścia[1].
CNIL[2] opisuje ataki słownikowe: zamiast testować wszystkie kombinacje, próbują one ograniczonej liczby słów ze słownika lub imion wraz z ich klasycznymi pochodnymi. Ze słowa „kangourou” testują na przykład „k4ng0urou”, „kangourou01” lub „KaNgOuRoU”[2]. W tym przykładzie CNIL „kangourou01” jest pochodną, która dodaje cyfrę do słowa wyjściowego[2].
Co robić
- Zmienić natychmiast hasło, którego dotyczy sprawa, przy najmniejszym podejrzeniu dotyczącym konta albo po dowiedzeniu się, że organizacja lub firma, w której Pan/Pani ma konto, padła ofiarą włamania. Cybermalveillance.gouv.fr[6] radzi nie czekać na ustalenie, czy to prawda[6].
- Po użyciu komputera współdzielonego zmienić jak najszybciej wszystkie hasła wpisane na nim, gdy tylko Pan/Pani wróci do zaufanego komputera[6].
- Używać innego hasła do każdej usługi: w razie kradzieży hasła podatna jest tylko dana usługa[6].
- Powierzać swoje hasła menedżerowi haseł, a nie karteczce z notatką ani niezabezpieczonemu plikowi[6]. NCSC (Wielka Brytania)[1] również zaleca menedżery haseł tam, gdzie się sprawdzają.
- Włączyć uwierzytelnianie dwuskładnikowe, gdy usługa je oferuje[6].
- Zgłosić kod uwierzytelniania dwuskładnikowego, który nie został zażądany przez Pana/Panią. NCSC (Wielka Brytania)[1] zauważa, że niektóre metody, jak powiadomienia SMS-em lub e-mailem, mogą ostrzec użytkownika o skompromitowaniu, ponieważ dostaje niezamówiony kod[1].
- Nigdy nie przekazywać swojego hasła osobie trzeciej: żadna poważna firma ani organizacja nie prosi o nie wiadomością elektroniczną ani telefonicznie, nawet w związku z „konserwacją” lub „pomocą informatyczną”[6].
- Wybrać szczególnie mocne hasło do swojej poczty elektronicznej, ponieważ trafiają na nią linki do resetowania haseł innych kont[6].
Pułapki
- Przewidywalna modyfikacja. Dodanie cyfry do dotychczasowego hasła nie chroni: takie zachowanie CNIL[2] obserwuje w badaniach nad wygasaniem haseł.
- Przekonanie, że zaprzestanie rotacji dotyczy wszystkich kont. Według CNIL[2] odnawianie haseł pozostaje wymagane dla kont uprzywilejowanych.
- Zmiana hasła bez zmiany sytuacji. Jeśli hasło jest przechowywane w niepewny sposób, atakujący znajdzie nowe w tym samym miejscu[1].
- Współdzielenie konta. NCSC (Wielka Brytania)[1] wskazuje, że gdy konto musi pozostać współdzielone, hasło powinno być zmienione, gdy tylko ktoś traci prawo dostępu[1].
- Używanie swojego hasła służbowego gdzie indziej. Microsoft[4] zalicza ten przekaz do najważniejszych, ponieważ użycie hasła organizacji na stronach zewnętrznych znacznie zwiększa prawdopodobieństwo jego skompromitowania[4].
- Pozostawienie hasła domyślnego. Cybermalveillance.gouv.fr[6] przypomina, że cyberprzestępcy często je znają, i radzi zastąpić je jak najszybciej[6].
Źródła
- NCSC (Royaume-Uni), „Password policy: updating your approach”. https://www.ncsc.gov.uk/collection/passwords/updating-your-approach (dostęp 14 listopada 2026)
- CNIL, „Mots de passe : recommandations pour maîtriser sa sécurité”, 14 października 2022. https://www.cnil.fr/fr/mots-de-passe-recommandations-pour-maitriser-sa-securite (dostęp 14 listopada 2026)
- NIST, „NIST Special Publication 800-63B”. https://pages.nist.gov/800-63-4/sp800-63b.html (dostęp 14 listopada 2026)
- Microsoft, „Password policy recommendations for Microsoft 365 passwords”. https://learn.microsoft.com/en-us/microsoft-365/admin/misc/password-policy-recommendations?view=o365-worldwide (dostęp 14 listopada 2026)
- ANSSI, „Recommandations relatives à l’authentification multifacteur et aux mots de passe”, 8 października 2021. https://messervices.cyber.gouv.fr/guides/recommandations-relatives-lauthentification-multifacteur-et-aux-mots-de-passe (dostęp 14 listopada 2026)
- Cybermalveillance.gouv.fr, „Pourquoi et comment bien gérer ses mots de passe ?”, 23 listopada 2019. https://www.cybermalveillance.gouv.fr/tous-nos-contenus/bonnes-pratiques/mots-de-passe (dostęp 14 listopada 2026)
Zacytuj ten artykuł
Brain, „Zmiana hasła co 90 dni”, Cyberpedia, 2026. https:/
BibTeX
@misc{brain_cp203_pl_2026,
author = {Brain},
title = {Zmiana hasła co 90 dni},
year = {2026},
howpublished = {Cyberpedia},
url = {https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/zmiana-hasla-co-90-dni/},
note = {CC BY 4.0}
}