Cyberpediaod Brain

Zmiana hasła co 90 dni

Dlaczego narzucanie zmiany hasła co 90 dni osłabia bezpieczeństwo i w jakich przypadkach pracownik powinien zmienić swoje hasło.

Na tej stronie
  1. 1W 30 sekund
  2. 2O co chodzi
  3. 3Pytania wprost
  4. 4Jak to działa
  5. 5Co robić
  6. 6Pułapki
  7. 7Źródła
  8. 8Zacytuj ten artykuł

W 30 sekund

Gdzie to się zdarza
W polityce haseł organizacji, która narzuca zmianę co 30, 60 lub 90 dni[1].
Co z tego wynika
Według CNIL[2] większość uczestników badań używa lekko zmienionej wersji dotychczasowego hasła, na przykład dodając cyfrę na końcu.
Odruch
Zmienić hasło od razu, jeśli wiadomo lub podejrzewa się, że zostało skompromitowane, a nie tylko dlatego, że zbliża się termin[1].
Jeśli już się stało
W razie naruszenia danych dotyczącego hasła administrator musi wymusić zmianę przy następnym logowaniu i zalecić użytkownikowi zmianę także haseł w innych usługach, jeśli używał tego samego[2].

O co chodzi

Wiele systemów zmusza użytkowników do zmiany hasła w regularnych odstępach, zazwyczaj co 30, 60 lub 90 dni[1]. NCSC (Wielka Brytania) pisze, że taka regularna zmiana szkodzi bezpieczeństwu, zamiast je poprawiać[1].

CNIL[2] zrezygnowała z obowiązku odnawiania haseł w przypadku zwykłych kont użytkowników. W swoich wytycznych NIST[3] zakazuje wymagać okresowej zmiany. Zdarzają się jednak przypadki, w których hasło trzeba zmienić bez zwłoki: gdy wiadomo lub podejrzewa się, że zostało skompromitowane[1].

Pytania wprost

Dlaczego zmiana hasła w stałym terminie osłabia bezpieczeństwo?

NCSC (Wielka Brytania)[1] podaje pięć powodów. Użytkownik prawdopodobnie wybierze nowe hasło, które jest tylko niewielką odmianą poprzedniego. Skradzione hasła są zazwyczaj wykorzystywane natychmiast. Zresetowanie hasła niczego nie mówi o ewentualnym skompromitowaniu. Atakujący, który ma dostęp do konta, prawdopodobnie otrzyma też prośbę o reset. Wreszcie, jeśli hasło zostało skompromitowane przez niepewne przechowywanie, atakujący znajdzie nowe w tym samym miejscu[1].

CNIL[2] mówi o strategiach adaptacyjnych, zazwyczaj przewidywalnych, które obniżają faktyczny poziom bezpieczeństwa. Według niej korzyści dla bezpieczeństwa są niewielkie i w dużej mierze równoważone negatywnym doświadczeniem użytkowników[2]. Microsoft[4] pisze, że według badań prawie każda reguła narzucana użytkownikom osłabia jakość haseł: wymogi dotyczące długości, znaków specjalnych i zmiany prowadzą do ujednolicenia haseł, co ułatwia ich odgadnięcie lub złamanie[4].

Co mówi NIST?

W publikacji specjalnej 800-63B weryfikatorzy i dostawcy usług uwierzytelniania nie mogą wymagać od subskrybentów okresowej zmiany hasła. Weryfikator, czyli usługa sprawdzająca hasło, musi natomiast wymusić zmianę, jeśli są dowody, że uwierzytelniacz został skompromitowany[3]. Ten sam tekst zakazuje narzucania innych reguł składu, takich jak obowiązek mieszania kilku rodzajów znaków[3]. Te wytyczne dotyczą uwierzytelniania w rządowych systemach informacyjnych[3].

Co mówi CNIL?

Jej zalecenie dotyczące haseł, przyjęte uchwałą nr 2022-100 z 21 lipca 2022 r., rezygnuje z obowiązku odnawiania haseł w przypadku zwykłych kont użytkowników. Odnawianie pozostaje wymagane dla kont uprzywilejowanych, czyli typu administratora lub z rozszerzonymi uprawnieniami[2]. CNIL zaznacza, że to zalecenie nie jest normą: odpowiada stanowi wiedzy, na którym administrator może się opierać w związku ze swoimi obowiązkami wynikającymi z RODO[2].

A ANSSI?

ANSSI opublikowała w październiku 2021 r. poradnik o uwierzytelnianiu wieloskładnikowym i hasłach, przeznaczony między innymi dla użytkowników końcowych[5]. Według CNIL[2] ANSSI przyjęła w nim w 2021 r. stanowisko polegające na niezalecaniu już okresowej zmiany haseł dla zwykłych użytkowników, a CNIL współpodpisała ten poradnik[2]. Główne zalecenia, które streszcza ANSSI[5], to: przeprowadzić analizę ryzyka, preferować uwierzytelnianie wieloskładnikowe, preferować czynnik posiadania, dostosować siłę hasła do jego kontekstu i używać sejfu haseł[5].

Co na to Microsoft?

W przypadku kont Microsoft 365 działających wyłącznie w chmurze najnowsze zalecenia Microsoftu odradzają polityki wygasania haseł. Zalecane ustawienie to takie, by hasła nigdy nie wygasały[4].

Czym zastąpić okresową zmianę?

NCSC (Wielka Brytania)[1] zaleca przeciwdziałanie nielegalnemu użyciu skompromitowanych haseł czterema środkami: skutecznym procesem przyjęć i odejść, automatycznym blokowaniem nieaktywnych kont, monitorowaniem podejrzanych logowań (nietypowe godziny, nowe urządzenia) i zachęcaniem użytkowników do zgłaszania tego, co wydaje się podejrzane[1]. Dodaje, że uwierzytelnianie dwuskładnikowe sprawia, że skompromitowane hasło jest mniej przydatne dla atakującego[1].

Kolejnym zabezpieczeniem jest lista zakazanych haseł. NIST[3] wymaga porównywania każdego nowego hasła z listą wartości popularnych, spodziewanych lub skompromitowanych, na przykład haseł pochodzących z wcześniejszych wycieków[3]. Microsoft[4] zaleca też zakazywanie haseł łatwych do odgadnięcia i wymuszanie rejestracji uwierzytelniania dwuskładnikowego[4].

Dla pracownika Cybermalveillance.gouv.fr[6] radzi stosować inne hasło do każdej usługi, menedżera haseł i uwierzytelnianie dwuskładnikowe, gdy jest dostępne[6].

Jak długie powinno być hasło?

Teksty podają różne progi. NIST[3] ustala co najmniej 15 znaków dla hasła używanego samodzielnie i co najmniej 8, jeśli służy tylko w uwierzytelnianiu wieloskładnikowym[3]. Microsoft[4] zaleca co najmniej 14 znaków[4]. Cybermalveillance.gouv.fr[6] przyjmuje, że dobre hasło ma minimum 12 znaków, mieszających wielkie i małe litery, cyfry i znaki specjalne[6].

Jak to działa

NCSC (Wielka Brytania)[1] wyjaśnia, że mnożenie się haseł i wymogów złożoności stawia przed użytkownikami nierealistyczne wymagania. Wymyślają oni wtedy obejścia: używają tego samego hasła, przyjmują proste i przewidywalne metody tworzenia haseł albo zapisują je w miejscu, w którym łatwo je odnaleźć. Atakujący wykorzystują te znane obejścia[1].

CNIL[2] opisuje ataki słownikowe: zamiast testować wszystkie kombinacje, próbują one ograniczonej liczby słów ze słownika lub imion wraz z ich klasycznymi pochodnymi. Ze słowa „kangourou” testują na przykład „k4ng0urou”, „kangourou01” lub „KaNgOuRoU”[2]. W tym przykładzie CNIL „kangourou01” jest pochodną, która dodaje cyfrę do słowa wyjściowego[2].

Co robić

  • Zmienić natychmiast hasło, którego dotyczy sprawa, przy najmniejszym podejrzeniu dotyczącym konta albo po dowiedzeniu się, że organizacja lub firma, w której Pan/Pani ma konto, padła ofiarą włamania. Cybermalveillance.gouv.fr[6] radzi nie czekać na ustalenie, czy to prawda[6].
  • Po użyciu komputera współdzielonego zmienić jak najszybciej wszystkie hasła wpisane na nim, gdy tylko Pan/Pani wróci do zaufanego komputera[6].
  • Używać innego hasła do każdej usługi: w razie kradzieży hasła podatna jest tylko dana usługa[6].
  • Powierzać swoje hasła menedżerowi haseł, a nie karteczce z notatką ani niezabezpieczonemu plikowi[6]. NCSC (Wielka Brytania)[1] również zaleca menedżery haseł tam, gdzie się sprawdzają.
  • Włączyć uwierzytelnianie dwuskładnikowe, gdy usługa je oferuje[6].
  • Zgłosić kod uwierzytelniania dwuskładnikowego, który nie został zażądany przez Pana/Panią. NCSC (Wielka Brytania)[1] zauważa, że niektóre metody, jak powiadomienia SMS-em lub e-mailem, mogą ostrzec użytkownika o skompromitowaniu, ponieważ dostaje niezamówiony kod[1].
  • Nigdy nie przekazywać swojego hasła osobie trzeciej: żadna poważna firma ani organizacja nie prosi o nie wiadomością elektroniczną ani telefonicznie, nawet w związku z „konserwacją” lub „pomocą informatyczną”[6].
  • Wybrać szczególnie mocne hasło do swojej poczty elektronicznej, ponieważ trafiają na nią linki do resetowania haseł innych kont[6].

Pułapki

  • Przewidywalna modyfikacja. Dodanie cyfry do dotychczasowego hasła nie chroni: takie zachowanie CNIL[2] obserwuje w badaniach nad wygasaniem haseł.
  • Przekonanie, że zaprzestanie rotacji dotyczy wszystkich kont. Według CNIL[2] odnawianie haseł pozostaje wymagane dla kont uprzywilejowanych.
  • Zmiana hasła bez zmiany sytuacji. Jeśli hasło jest przechowywane w niepewny sposób, atakujący znajdzie nowe w tym samym miejscu[1].
  • Współdzielenie konta. NCSC (Wielka Brytania)[1] wskazuje, że gdy konto musi pozostać współdzielone, hasło powinno być zmienione, gdy tylko ktoś traci prawo dostępu[1].
  • Używanie swojego hasła służbowego gdzie indziej. Microsoft[4] zalicza ten przekaz do najważniejszych, ponieważ użycie hasła organizacji na stronach zewnętrznych znacznie zwiększa prawdopodobieństwo jego skompromitowania[4].
  • Pozostawienie hasła domyślnego. Cybermalveillance.gouv.fr[6] przypomina, że cyberprzestępcy często je znają, i radzi zastąpić je jak najszybciej[6].

Źródła

  1. NCSC (Royaume-Uni), „Password policy: updating your approach”. https://www.ncsc.gov.uk/collection/passwords/updating-your-approach (dostęp 14 listopada 2026)
  2. CNIL, „Mots de passe : recommandations pour maîtriser sa sécurité”, 14 października 2022. https://www.cnil.fr/fr/mots-de-passe-recommandations-pour-maitriser-sa-securite (dostęp 14 listopada 2026)
  3. NIST, „NIST Special Publication 800-63B”. https://pages.nist.gov/800-63-4/sp800-63b.html (dostęp 14 listopada 2026)
  4. Microsoft, „Password policy recommendations for Microsoft 365 passwords”. https://learn.microsoft.com/en-us/microsoft-365/admin/misc/password-policy-recommendations?view=o365-worldwide (dostęp 14 listopada 2026)
  5. ANSSI, „Recommandations relatives à l’authentification multifacteur et aux mots de passe”, 8 października 2021. https://messervices.cyber.gouv.fr/guides/recommandations-relatives-lauthentification-multifacteur-et-aux-mots-de-passe (dostęp 14 listopada 2026)
  6. Cybermalveillance.gouv.fr, „Pourquoi et comment bien gérer ses mots de passe ?”, 23 listopada 2019. https://www.cybermalveillance.gouv.fr/tous-nos-contenus/bonnes-pratiques/mots-de-passe (dostęp 14 listopada 2026)