Cyberpediaod Brain

Architektura Zero Trust i ZTNA

Dlaczego sieć firmowa nie wystarcza już do ochrony dostępu i co Zero Trust zmienia przy Pana/Pani logowaniu: tożsamość, urządzenie, uprawnienia.

Na tej stronie
  1. 1W 30 sekund
  2. 2O co chodzi
  3. 3Pytania wprost
  4. 4Jak to działa
  5. 5Co robić
  6. 6Pułapki
  7. 7Rzeczywiste przypadki
  8. 8Źródła
  9. 9Zacytuj ten artykuł

W 30 sekund

Gdzie to się zdarza
Przy każdym dostępie do aplikacji lub danych firmy. Ani położenie w sieci, ani własność urządzenia (firmowe lub prywatne) nie dają automatycznego zaufania[2].
Czego chce atakujący
Wykorzystać skradzioną tożsamość, wiadomość phishingową lub przejętą sesję, czyli ataki, które nie zależą od położenia w sieci[1].
Odruch
Odpowiadać na prośby o MFA[3]. Organizacja decyduje o dostępie na podstawie tego, co wie o urządzeniu[3], i stosuje zasadę najmniejszych uprawnień[1].

O co chodzi

Przez długi czas bezpieczeństwo firmy przypominało twierdzę: wewnętrzną sieć otoczoną fosą, w której to, co znajduje się w środku, budzi zaufanie. Microsoft opisuje te tradycyjne modele: opierają się one na granicach sieci i zakładają, że elementy położone wewnątrz obwodu są bezpieczniejsze niż te z zewnątrz[1]. Były skuteczne wobec starszych zagrożeń, takich jak skanowanie sieci, ale dziś już nie wystarczają, ponieważ współczesne ataki wykorzystują kradzież tożsamości, phishing i przejęcie sesji, bez względu na położenie w sieci[1].

Zero Trust, czyli „zerowe zaufanie”, odpowiada na to spostrzeżenie. NIST opisuje je jako zestaw ewoluujących paradygmatów, które przenoszą mechanizmy obrony ze statycznych obwodów sieciowych na użytkowników, aktywa i zasoby[2]. Odpowiada ono na potrzeby użytkowników zdalnych, urządzeń prywatnych (BYOD) i zasobów hostowanych w chmurze, poza siecią należącą do firmy[2]. Dla pracownika zmiana jest widoczna przy każdym logowaniu.

Pytania wprost

Czym jest Zero Trust w jednym zdaniu?

Microsoft streszcza je hasłem „never trust, always verify”: nigdy nie ufać, zawsze weryfikować[1]. Dostęp jest przyznawany dopiero po sprawdzeniu osoby, która o niego prosi, używanego urządzenia, jego położenia i zachowania oraz poziomu ryzyka[1]. Ta weryfikacja nie odbywa się jednorazowo: trwa przez całą sesję[1].

Co zmienia się konkretnie dla mnie?

Weryfikacje dotyczą Pana/Pani, Pana/Pani urządzenia i kontekstu połączenia[1]. Zasady dostępu warunkowego Microsoft Entra analizują użytkownika, urządzenie i położenie. Mogą wymagać uwierzytelniania wieloskładnikowego (MFA), gdy wymaga tego bezpieczeństwo, a pozostawać niezauważalne, gdy nie jest to potrzebne[3]. Liczy się także urządzenie: im więcej organizacja o nim wie (poziom poprawek, zdjęcie blokad lub rootowanie), tym lepiej może uzasadnić blokadę lub zezwolenie[3]. Z nieznanego urządzenia końcowego sesja z ograniczeniami może pozwalać na czytanie e-maili lub przeglądanie plików, bez możliwości pobrania ich na niezaufane urządzenie[3].

Czy VPN znika?

W Google BeyondCorp powstał z wewnętrznej inicjatywy, by każdy pracownik mógł pracować z niezaufanych sieci, bez VPN[4]. Jego zasady: dostęp do usług nie powinien zależeć od sieci, z której następuje połączenie, jest przyznawany na podstawie czynników kontekstowych związanych z użytkownikiem i jego urządzeniem, a także musi być uwierzytelniony, autoryzowany i szyfrowany[4]. Brytyjskie NCSC stawia zbliżoną regułę: nie ufać żadnej sieci między urządzeniem a usługą, w tym sieci lokalnej[5]. Dla pracownika liczy się więc jego tożsamość i jego urządzenie, a nie to, że jest „w” sieci[4].

Czy trzeba kupić produkt Zero Trust?

Google przedstawia BeyondCorp jako „A mindset, not a toolset”[4]. NCSC zauważa, że wielu producentów oprogramowania i projektów open source oferuje usługi Zero Trust, a jego zasady pomagają wybrać kombinację usług, która odpowiada potrzebom[5]. CISA dodaje, że Zero Trust może wymagać zmiany filozofii i kultury organizacji w dziedzinie cyberbezpieczeństwa[6].

Czy wszystko zmienia się z dnia na dzień?

Nie. Microsoft mówi o wysiłku stopniowym i długofalowym[1]. CISA opisuje proces postępowy, który może trwać latami[7]. Zmiany przychodzą więc etapami, a każda organizacja zaczyna z innego punktu[1].

Jak to działa

Microsoft opiera Zero Trust na trzech zasadach[1]. Pierwsza, weryfikować jawnie, wymaga, by każde żądanie dostępu było uwierzytelnione i autoryzowane z użyciem wszystkich dostępnych sygnałów[1]. Druga, zasada najmniejszych uprawnień, daje użytkownikom i obciążeniom roboczym tylko niezbędny dostęp, na możliwie najkrótszy czas[1]. Trzecia, zakładać naruszenie, projektuje zabezpieczenia w oczekiwaniu, że atakujący mogą już działać w środowisku, by ograniczyć skutki włamania i przyspieszyć wykrywanie[1].

NIST dodaje, że uwierzytelnianie i autoryzacja, zarówno użytkownika, jak i urządzenia, są odrębnymi funkcjami wykonywanymi przed otwarciem sesji do zasobu firmy[2]. CISA przejmuje siedem zasad NIST, w tym dostęp przyznawany sesja po sesji i dynamiczną politykę dostępu[7]. W NCSC silnik polityk ocenia każde żądanie na podstawie kilku sygnałów, takich jak położenie i stan urządzenia, tożsamość i status użytkownika[5].

Microsoft porządkuje te zabezpieczenia w filary: tożsamości, urządzenia końcowe, dane, aplikacje, infrastruktura, sieć i operacje bezpieczeństwa[8]. W przypadku tożsamości każde żądanie zaczyna się od weryfikacji tożsamości i zastosowania zasady najmniejszych uprawnień[8]. W przypadku urządzeń końcowych dostęp zależy od stanu zdrowia, zgodności i ryzyka urządzenia[8]. NIST wyjaśnia też, że aplikacje i usługi mają własne tożsamości: kontrola nie opiera się już tylko na adresach IP, podsieciach i obwodzie, lecz także na tych tożsamościach[9].

Co robić

  • Odpowiadać na prośbę o MFA. Gdy użytkownik pojawia się na nowym urządzeniu lub z nowego miejsca, odpowiedź na wyzwanie MFA jest według Microsoftu jednym z najbardziej bezpośrednich sposobów, by zasygnalizować, że to urządzenie lub miejsce jest mu znane[3].
  • Przejść na logowanie bez hasła, gdy jest proponowane. Microsoft przywołuje FIDO 2.0 i logowanie bez hasła przez telefon, by zmniejszyć ryzyko phishingu i ataków na hasła, zwłaszcza w przypadku użytkowników wrażliwych lub uprzywilejowanych[3].
  • Korzystać z jednokrotnego logowania (SSO). Pozwala ono nie zostawiać kopii swoich danych logowania w wielu aplikacjach i pomaga uniknąć phishingu oraz „zmęczenia MFA” wynikającego z nadmiaru próśb[3].
  • Wiedzieć, że urządzenie waży przy decyzji o dostępie. Według Microsoftu im lepiej organizacja zna urządzenie, tym łatwiej może uzasadnić zablokowanie lub zezwolenie na dostęp[3].
  • Nie udostępniać swoich danych logowania. Microsoft wymienia udostępnianie danych logowania i brak higieny bezpieczeństwa wśród zachowań, które narażają organizację i które wykorzystują atakujący[1].
  • Korzystać z przewidzianej ścieżki, by poprosić o dostęp. Microsoft opisuje wnioski, zatwierdzenia i ponowne certyfikacje, które zostawiają ślad tego, dlaczego dana osoba ma swoje uprawnienia[3].
  • Zastanowić się, zanim wyrazi się zgodę dla aplikacji. Microsoft zaleca ograniczenie zgody użytkowników i zarządzanie prośbami o zgodę, by niepotrzebnie nie narażać danych organizacji[3].

Pułapki

  • Widzieć w tym produkt do kupienia. Google mówi o sposobie myślenia, a nie o narzędziu[4]. Microsoft zachęca do myślenia w kategoriach filarów, a nie pojedynczych produktów czy funkcji[8].
  • Zostawiać odziedziczone wyjątki. Starsze systemy opierają się często na „zaufaniu domyślnym”: dostęp jest tam oceniany rzadko, na podstawie stałych atrybutów, co stoi w sprzeczności z adaptacyjną oceną zaufania[7]. NCSC zaleca wczesne wskazanie usług odziedziczonych, które nie obsługują Zero Trust[5]. Microsoft prosi o zablokowanie uwierzytelniania odziedziczonego, ponieważ skradzione lub odtworzone dane logowania są tam używane wobec protokołów takich jak SMTP, które nie potrafią odpowiadać na nowoczesne kontrole[3].
  • Utrzymywać dwa systemy zarządzania tożsamościami. Microsoft wskazuje, że to dublowanie zmniejsza liczbę dostępnych sygnałów i pozwala złośliwym podmiotom ukrywać się między dwoma silnikami[3].
  • Zaniedbywać konta uprzywilejowane. Microsoft precyzuje, że dostęp uprzywilejowany nie ogranicza się do dostępu administracyjnego: obejmuje dostęp aplikacji lub programistów, który może zmienić działanie i przetwarzanie danych krytycznych aplikacji[3]. Zaleca Privileged Identity Management do zabezpieczenia tych tożsamości[3].
  • Liczyć na złożone hasła. Microsoft pisze, że klasyczne polityki złożonych haseł nie zapobiegają najpowszechniejszym atakom, takim jak rozpylanie haseł i odtwarzanie haseł po wycieku[3].
  • Sądzić, że zwykłe zabezpieczenia idą za tym. Architektura Zero Trust zmienia sposób wdrażania zabezpieczeń takich jak filtrowanie złośliwych stron i ochrona przed phishingiem, a mogą one pochodzić z innych rozwiązań[5].

Rzeczywiste przypadki

Google, BeyondCorp od 2011 roku

Google datuje misję BeyondCorp od 2011 roku do dziś: umożliwić każdemu pracownikowi pracę z niezaufanych sieci, bez VPN[4]. Google podaje, że większość jego pracowników korzysta z niego codziennie do uwierzytelniania i autoryzacji opartych na użytkowniku i urządzeniu, dla infrastruktury centralnej i zasobów firmy[4]. Google dodaje, że BeyondCorp można teraz włączyć w niemal każdej organizacji dzięki Chrome Enterprise Premium[4].

Amerykańskie agencje federalne, 2021 do 2024

Dekret 14028, opublikowany w Federal Register 17 maja 2021 roku, wymaga, by cywilne agencje federalne Stanów Zjednoczonych opracowały plan wdrożenia architektury Zero Trust[7]. Memorandum OMB M-22-09, opublikowane w styczniu 2022 roku, wymaga od agencji osiągnięcia celów w zakresie cyberbezpieczeństwa przed końcem roku budżetowego 2024[7]. W dziedzinie tożsamości teksty te przewidują scentralizowane zarządzanie tożsamościami, MFA odporne na phishing i co najmniej jeden sygnał właściwy dla urządzenia w decyzjach o autoryzacji[3]. CISA opublikowała wersję 2.0 swojego modelu dojrzałości w kwietniu 2023 roku[7]. Strona prezentująca model znajduje się dziś w zarchiwizowanych treściach CISA, które mogą już nie odzwierciedlać obowiązującej polityki[6].

NIST, 19 przykładowych wdrożeń, czerwiec 2025

W czerwcu 2025 roku NIST opublikował wersję ostateczną swojego przewodnika SP 1800-35[10]. Centrum NCCoE pracowało nad nim z 24 współpracownikami, by zintegrować technologie dostępne na rynku i zbudować 19 przykładowych wdrożeń architektury Zero Trust[10]. Przewodnik dotyczy autoryzowanego dostępu do zasobów rozproszonych między lokalizacjami wewnętrznymi i kilkoma chmurami, dla pracowników hybrydowych i partnerów łączących się z dowolnego miejsca, o dowolnej porze i z dowolnego urządzenia[10].

Źródła

  1. Microsoft, „Zero Trust as a security foundation”. https://learn.microsoft.com/en-us/security/zero-trust/zero-trust-overview (dostęp 10 listopada 2026)
  2. NIST, „SP 800-207, Zero Trust Architecture”, 11 sierpnia 2020. https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/207/final (dostęp 10 listopada 2026)
  3. Microsoft, „Securing identity with Zero Trust”. https://learn.microsoft.com/en-us/security/zero-trust/deploy/identity (dostęp 10 listopada 2026)
  4. Google, „BeyondCorp Zero Trust Enterprise Security”. https://cloud.google.com/beyondcorp (dostęp 10 listopada 2026)
  5. NCSC (Royaume-Uni), „Zero trust architecture design principles”. https://www.ncsc.gov.uk/collection/zero-trust/architecture-design-principles (dostęp 10 listopada 2026)
  6. CISA, „Zero Trust Maturity Model”. https://www.cisa.gov/zero-trust-maturity-model (dostęp 10 listopada 2026)
  7. CISA, „Zero Trust Maturity Model Version 2.0”. https://www.cisa.gov/sites/default/files/2023-04/zero_trust_maturity_model_v2_508.pdf (dostęp 10 listopada 2026)
  8. Microsoft, „Overview - Technology pillars”. https://learn.microsoft.com/en-us/security/zero-trust/deploy/overview (dostęp 10 listopada 2026)
  9. NIST, „SP 800-207A, A Zero Trust Architecture Model for Access Control in Cloud-Native Applications in Multi-Cloud Environments”, 13 września 2023. https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/207/a/final (dostęp 10 listopada 2026)
  10. NIST, „Implementing a Zero Trust Architecture: High-Level Document”, 10 czerwca 2025. https://csrc.nist.gov/pubs/sp/1800/35/final (dostęp 10 listopada 2026)