Architektura Zero Trust i ZTNA
Dlaczego sieć firmowa nie wystarcza już do ochrony dostępu i co Zero Trust zmienia przy Pana/Pani logowaniu: tożsamość, urządzenie, uprawnienia.
Na tej stronie
W 30 sekund
- Gdzie to się zdarza
- Przy każdym dostępie do aplikacji lub danych firmy. Ani położenie w sieci, ani własność urządzenia (firmowe lub prywatne) nie dają automatycznego zaufania[2].
- Czego chce atakujący
- Wykorzystać skradzioną tożsamość, wiadomość phishingową lub przejętą sesję, czyli ataki, które nie zależą od położenia w sieci[1].
O co chodzi
Przez długi czas bezpieczeństwo firmy przypominało twierdzę: wewnętrzną sieć otoczoną fosą, w której to, co znajduje się w środku, budzi zaufanie. Microsoft opisuje te tradycyjne modele: opierają się one na granicach sieci i zakładają, że elementy położone wewnątrz obwodu są bezpieczniejsze niż te z zewnątrz[1]. Były skuteczne wobec starszych zagrożeń, takich jak skanowanie sieci, ale dziś już nie wystarczają, ponieważ współczesne ataki wykorzystują kradzież tożsamości, phishing i przejęcie sesji, bez względu na położenie w sieci[1].
Zero Trust, czyli „zerowe zaufanie”, odpowiada na to spostrzeżenie. NIST opisuje je jako zestaw ewoluujących paradygmatów, które przenoszą mechanizmy obrony ze statycznych obwodów sieciowych na użytkowników, aktywa i zasoby[2]. Odpowiada ono na potrzeby użytkowników zdalnych, urządzeń prywatnych (BYOD) i zasobów hostowanych w chmurze, poza siecią należącą do firmy[2]. Dla pracownika zmiana jest widoczna przy każdym logowaniu.
Pytania wprost
Czym jest Zero Trust w jednym zdaniu?
Microsoft streszcza je hasłem „never trust, always verify”: nigdy nie ufać, zawsze weryfikować[1]. Dostęp jest przyznawany dopiero po sprawdzeniu osoby, która o niego prosi, używanego urządzenia, jego położenia i zachowania oraz poziomu ryzyka[1]. Ta weryfikacja nie odbywa się jednorazowo: trwa przez całą sesję[1].
Co zmienia się konkretnie dla mnie?
Weryfikacje dotyczą Pana/Pani, Pana/Pani urządzenia i kontekstu połączenia[1]. Zasady dostępu warunkowego Microsoft Entra analizują użytkownika, urządzenie i położenie. Mogą wymagać uwierzytelniania wieloskładnikowego (MFA), gdy wymaga tego bezpieczeństwo, a pozostawać niezauważalne, gdy nie jest to potrzebne[3]. Liczy się także urządzenie: im więcej organizacja o nim wie (poziom poprawek, zdjęcie blokad lub rootowanie), tym lepiej może uzasadnić blokadę lub zezwolenie[3]. Z nieznanego urządzenia końcowego sesja z ograniczeniami może pozwalać na czytanie e-maili lub przeglądanie plików, bez możliwości pobrania ich na niezaufane urządzenie[3].
Czy VPN znika?
W Google BeyondCorp powstał z wewnętrznej inicjatywy, by każdy pracownik mógł pracować z niezaufanych sieci, bez VPN[4]. Jego zasady: dostęp do usług nie powinien zależeć od sieci, z której następuje połączenie, jest przyznawany na podstawie czynników kontekstowych związanych z użytkownikiem i jego urządzeniem, a także musi być uwierzytelniony, autoryzowany i szyfrowany[4]. Brytyjskie NCSC stawia zbliżoną regułę: nie ufać żadnej sieci między urządzeniem a usługą, w tym sieci lokalnej[5]. Dla pracownika liczy się więc jego tożsamość i jego urządzenie, a nie to, że jest „w” sieci[4].
Czy trzeba kupić produkt Zero Trust?
Google przedstawia BeyondCorp jako „A mindset, not a toolset”[4]. NCSC zauważa, że wielu producentów oprogramowania i projektów open source oferuje usługi Zero Trust, a jego zasady pomagają wybrać kombinację usług, która odpowiada potrzebom[5]. CISA dodaje, że Zero Trust może wymagać zmiany filozofii i kultury organizacji w dziedzinie cyberbezpieczeństwa[6].
Jak to działa
Microsoft opiera Zero Trust na trzech zasadach[1]. Pierwsza, weryfikować jawnie, wymaga, by każde żądanie dostępu było uwierzytelnione i autoryzowane z użyciem wszystkich dostępnych sygnałów[1]. Druga, zasada najmniejszych uprawnień, daje użytkownikom i obciążeniom roboczym tylko niezbędny dostęp, na możliwie najkrótszy czas[1]. Trzecia, zakładać naruszenie, projektuje zabezpieczenia w oczekiwaniu, że atakujący mogą już działać w środowisku, by ograniczyć skutki włamania i przyspieszyć wykrywanie[1].
NIST dodaje, że uwierzytelnianie i autoryzacja, zarówno użytkownika, jak i urządzenia, są odrębnymi funkcjami wykonywanymi przed otwarciem sesji do zasobu firmy[2]. CISA przejmuje siedem zasad NIST, w tym dostęp przyznawany sesja po sesji i dynamiczną politykę dostępu[7]. W NCSC silnik polityk ocenia każde żądanie na podstawie kilku sygnałów, takich jak położenie i stan urządzenia, tożsamość i status użytkownika[5].
Microsoft porządkuje te zabezpieczenia w filary: tożsamości, urządzenia końcowe, dane, aplikacje, infrastruktura, sieć i operacje bezpieczeństwa[8]. W przypadku tożsamości każde żądanie zaczyna się od weryfikacji tożsamości i zastosowania zasady najmniejszych uprawnień[8]. W przypadku urządzeń końcowych dostęp zależy od stanu zdrowia, zgodności i ryzyka urządzenia[8]. NIST wyjaśnia też, że aplikacje i usługi mają własne tożsamości: kontrola nie opiera się już tylko na adresach IP, podsieciach i obwodzie, lecz także na tych tożsamościach[9].
Co robić
- Odpowiadać na prośbę o MFA. Gdy użytkownik pojawia się na nowym urządzeniu lub z nowego miejsca, odpowiedź na wyzwanie MFA jest według Microsoftu jednym z najbardziej bezpośrednich sposobów, by zasygnalizować, że to urządzenie lub miejsce jest mu znane[3].
- Przejść na logowanie bez hasła, gdy jest proponowane. Microsoft przywołuje FIDO 2.0 i logowanie bez hasła przez telefon, by zmniejszyć ryzyko phishingu i ataków na hasła, zwłaszcza w przypadku użytkowników wrażliwych lub uprzywilejowanych[3].
- Korzystać z jednokrotnego logowania (SSO). Pozwala ono nie zostawiać kopii swoich danych logowania w wielu aplikacjach i pomaga uniknąć phishingu oraz „zmęczenia MFA” wynikającego z nadmiaru próśb[3].
- Wiedzieć, że urządzenie waży przy decyzji o dostępie. Według Microsoftu im lepiej organizacja zna urządzenie, tym łatwiej może uzasadnić zablokowanie lub zezwolenie na dostęp[3].
- Nie udostępniać swoich danych logowania. Microsoft wymienia udostępnianie danych logowania i brak higieny bezpieczeństwa wśród zachowań, które narażają organizację i które wykorzystują atakujący[1].
- Korzystać z przewidzianej ścieżki, by poprosić o dostęp. Microsoft opisuje wnioski, zatwierdzenia i ponowne certyfikacje, które zostawiają ślad tego, dlaczego dana osoba ma swoje uprawnienia[3].
- Zastanowić się, zanim wyrazi się zgodę dla aplikacji. Microsoft zaleca ograniczenie zgody użytkowników i zarządzanie prośbami o zgodę, by niepotrzebnie nie narażać danych organizacji[3].
Pułapki
- Widzieć w tym produkt do kupienia. Google mówi o sposobie myślenia, a nie o narzędziu[4]. Microsoft zachęca do myślenia w kategoriach filarów, a nie pojedynczych produktów czy funkcji[8].
- Zostawiać odziedziczone wyjątki. Starsze systemy opierają się często na „zaufaniu domyślnym”: dostęp jest tam oceniany rzadko, na podstawie stałych atrybutów, co stoi w sprzeczności z adaptacyjną oceną zaufania[7]. NCSC zaleca wczesne wskazanie usług odziedziczonych, które nie obsługują Zero Trust[5]. Microsoft prosi o zablokowanie uwierzytelniania odziedziczonego, ponieważ skradzione lub odtworzone dane logowania są tam używane wobec protokołów takich jak SMTP, które nie potrafią odpowiadać na nowoczesne kontrole[3].
- Utrzymywać dwa systemy zarządzania tożsamościami. Microsoft wskazuje, że to dublowanie zmniejsza liczbę dostępnych sygnałów i pozwala złośliwym podmiotom ukrywać się między dwoma silnikami[3].
- Zaniedbywać konta uprzywilejowane. Microsoft precyzuje, że dostęp uprzywilejowany nie ogranicza się do dostępu administracyjnego: obejmuje dostęp aplikacji lub programistów, który może zmienić działanie i przetwarzanie danych krytycznych aplikacji[3]. Zaleca Privileged Identity Management do zabezpieczenia tych tożsamości[3].
- Liczyć na złożone hasła. Microsoft pisze, że klasyczne polityki złożonych haseł nie zapobiegają najpowszechniejszym atakom, takim jak rozpylanie haseł i odtwarzanie haseł po wycieku[3].
- Sądzić, że zwykłe zabezpieczenia idą za tym. Architektura Zero Trust zmienia sposób wdrażania zabezpieczeń takich jak filtrowanie złośliwych stron i ochrona przed phishingiem, a mogą one pochodzić z innych rozwiązań[5].
Rzeczywiste przypadki
Google, BeyondCorp od 2011 roku
Google datuje misję BeyondCorp od 2011 roku do dziś: umożliwić każdemu pracownikowi pracę z niezaufanych sieci, bez VPN[4]. Google podaje, że większość jego pracowników korzysta z niego codziennie do uwierzytelniania i autoryzacji opartych na użytkowniku i urządzeniu, dla infrastruktury centralnej i zasobów firmy[4]. Google dodaje, że BeyondCorp można teraz włączyć w niemal każdej organizacji dzięki Chrome Enterprise Premium[4].
Amerykańskie agencje federalne, 2021 do 2024
Dekret 14028, opublikowany w Federal Register 17 maja 2021 roku, wymaga, by cywilne agencje federalne Stanów Zjednoczonych opracowały plan wdrożenia architektury Zero Trust[7]. Memorandum OMB M-22-09, opublikowane w styczniu 2022 roku, wymaga od agencji osiągnięcia celów w zakresie cyberbezpieczeństwa przed końcem roku budżetowego 2024[7]. W dziedzinie tożsamości teksty te przewidują scentralizowane zarządzanie tożsamościami, MFA odporne na phishing i co najmniej jeden sygnał właściwy dla urządzenia w decyzjach o autoryzacji[3]. CISA opublikowała wersję 2.0 swojego modelu dojrzałości w kwietniu 2023 roku[7]. Strona prezentująca model znajduje się dziś w zarchiwizowanych treściach CISA, które mogą już nie odzwierciedlać obowiązującej polityki[6].
NIST, 19 przykładowych wdrożeń, czerwiec 2025
W czerwcu 2025 roku NIST opublikował wersję ostateczną swojego przewodnika SP 1800-35[10]. Centrum NCCoE pracowało nad nim z 24 współpracownikami, by zintegrować technologie dostępne na rynku i zbudować 19 przykładowych wdrożeń architektury Zero Trust[10]. Przewodnik dotyczy autoryzowanego dostępu do zasobów rozproszonych między lokalizacjami wewnętrznymi i kilkoma chmurami, dla pracowników hybrydowych i partnerów łączących się z dowolnego miejsca, o dowolnej porze i z dowolnego urządzenia[10].
Źródła
- Microsoft, „Zero Trust as a security foundation”. https://learn.microsoft.com/en-us/security/zero-trust/zero-trust-overview (dostęp 10 listopada 2026)
- NIST, „SP 800-207, Zero Trust Architecture”, 11 sierpnia 2020. https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/207/final (dostęp 10 listopada 2026)
- Microsoft, „Securing identity with Zero Trust”. https://learn.microsoft.com/en-us/security/zero-trust/deploy/identity (dostęp 10 listopada 2026)
- Google, „BeyondCorp Zero Trust Enterprise Security”. https://cloud.google.com/beyondcorp (dostęp 10 listopada 2026)
- NCSC (Royaume-Uni), „Zero trust architecture design principles”. https://www.ncsc.gov.uk/collection/zero-trust/architecture-design-principles (dostęp 10 listopada 2026)
- CISA, „Zero Trust Maturity Model”. https://www.cisa.gov/zero-trust-maturity-model (dostęp 10 listopada 2026)
- CISA, „Zero Trust Maturity Model Version 2.0”. https://www.cisa.gov/sites/default/files/2023-04/zero_trust_maturity_model_v2_508.pdf (dostęp 10 listopada 2026)
- Microsoft, „Overview - Technology pillars”. https://learn.microsoft.com/en-us/security/zero-trust/deploy/overview (dostęp 10 listopada 2026)
- NIST, „SP 800-207A, A Zero Trust Architecture Model for Access Control in Cloud-Native Applications in Multi-Cloud Environments”, 13 września 2023. https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/207/a/final (dostęp 10 listopada 2026)
- NIST, „Implementing a Zero Trust Architecture: High-Level Document”, 10 czerwca 2025. https://csrc.nist.gov/pubs/sp/1800/35/final (dostęp 10 listopada 2026)
Zacytuj ten artykuł
Brain, „Architektura Zero Trust i ZTNA”, Cyberpedia, 2026. https:/
BibTeX
@misc{brain_cp227_pl_2026,
author = {Brain},
title = {Architektura Zero Trust i ZTNA},
year = {2026},
howpublished = {Cyberpedia},
url = {https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/zero-trust-ztna-koniec-twierdzy/},
note = {CC BY 4.0}
}