Cyberpediaod Brain

WannaCry i EternalBlue

12 maja 2017 robak WannaCry wykorzystuje lukę SMB załataną w marcu i szyfruje komputery z Windows w ponad 150 krajach.

Na tej stronie
  1. 1W 30 sekund
  2. 2O co chodzi
  3. 3Pytania wprost
  4. 4W skórze atakującego
  5. 5Co widać na ekranie
  6. 6Pod maską
  7. 7Analizy incydentów
  8. 8Źródła
  9. 9Zacytuj ten artykuł

W 30 sekund

Gdzie to się zdarza
Na komputerach i serwerach z Windows w jednej sieci, gdy usługa SMBv1 nie otrzymała aktualizacji MS17-010[2][4].
Czego chce atakujący
Zaszyfrować pliki użytkownika i zażądać okupu w bitcoinach[4].
Odruch
Pozwolić, by aktualizacje Windows się instalowały, i zgłosić działowi IT każdy komputer, który nie jest aktualny, ponieważ atak był wymierzony w poprawkę dostępną od marca[3].
Jeśli już się stało
Natychmiast powiadomić dział IT. CISA wskazuje, że zapłata okupu nie gwarantuje odzyskania plików[1].

O co chodzi

12 maja 2017 oprogramowanie wymuszające okup o nazwie WannaCry rozprzestrzenia się w sieciach z Windows. Niezależny badacz odkrywa jego najnowszą wersję tego samego ranka, a pierwsze zgłoszenia pochodzą z około 4 rano czasu wschodniego wybrzeża USA[1]. CISA mówi o dziesiątkach tysięcy infekcji w ponad 150 krajach, w tym w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Rosji, na Tajwanie, we Francji i w Japonii[1].

WannaCry jest robakiem: kopiuje się samodzielnie z jednego komputera na drugi, wykorzystując EternalBlue, lukę w protokole SMBv1[4]. Microsoft opublikował poprawkę tej luki (biuletyn MS17-010) 14 marca 2017[2]. Klienci z włączonym Windows Update byli chronieni[3].

Pytania wprost

Czy trzeba było w coś kliknąć, żeby zostać dotkniętym atakiem?

Rozprzestrzenianie się z jednego komputera na drugi nie wymaga udziału użytkownika. Program przeszukuje zakresy adresów w sieci lokalnej i próbuje połączyć się z portem 445, a jeśli połączenie się powiedzie, wykorzystuje lukę SMBv1[1]. Pierwsze wejście do sieci jest mniej jasne: według CISA otwarte źródła wskazują phishing jako możliwy trop[1], a Microsoft zaznacza, że niektóre zaobserwowane ataki wykorzystywały złośliwe załączniki[3].

Ile wynosił żądany okup?

CISA podaje za otwartymi źródłami żądanie 0,1781 bitcoina, czyli około 300 dolarów amerykańskich[1].

Czy należy płacić?

CISA zaznacza, że zapłata nie gwarantuje uwolnienia plików, a jedynie to, że przestępcy otrzymują pieniądze i czasem dane rachunku bankowego ofiary. Odszyfrowanie plików nie usuwa też samej infekcji[1].

Czy Windows 10 był dotknięty atakiem?

Microsoft pisze, że atak z 12 maja nie był wymierzony w klientów z Windows 10[3]. Biuletyn MS17-010 obejmuje jednak wszystkie obsługiwane wersje Windows, z oceną ważności „Critical”[2].

Czy stary system bez wsparcia był narażony?

Tak. Microsoft stwierdził, że klienci używali wersji, które nie otrzymywały już standardowego wsparcia i dlatego nie dostali marcowej aktualizacji. 13 maja 2017 producent udostępnił poprawkę dla Windows XP, Windows 8 i Windows Server 2003[3].

W skórze atakującego

Cel jest finansowy. Technika, którą MITRE nazywa „Data Encrypted for Impact”, polega na szyfrowaniu danych na dużej liczbie maszyn w sieci, a następnie zatrzymaniu klucza deszyfrującego, aby uzyskać pieniądze[6]. Aby zmaksymalizować szkody, takie programy mogą mieć funkcje robaka i przemieszczać się po sieci, opierając się na innych technikach, w tym na udziałach SMB[6].

WannaCry najpierw szuka celów: analizuje swój segment sieci lokalnej w poszukiwaniu maszyn do zaatakowania i do skopiowania się na nie[4]. MITRE opisuje ten rodzaj wykorzystania usług zdalnych jako sposób przemieszczania się z maszyny na maszynę po wejściu do sieci i zaznacza, że serwery są celem szczególnie atrakcyjnym, a stacje robocze także mogą nim być, jeśli dają dostęp do innych zasobów[5].

7 czerwca 2018 CISA zaktualizowała swój alert, dodając publiczne przypisanie tego wariantu rządowi Korei Północnej przez rząd USA[1]. MITRE wiąże WannaCry z grupą Lazarus[4].

Co widać na ekranie

Dla ofiary pliki stają się nieczytelne i pojawia się żądanie okupu w bitcoinach[4]. Oprogramowanie może działać w 27 językach[1]. Szuka plików biurowych, plików PDF, obrazów, plików audio i wideo, kodu źródłowego, archiwów, kluczy i certyfikatów, a następnie szyfruje je za pomocą RSA i AES[4]. Co kilka sekund sprawdza też, czy podłączono nowe dyski, aby zaszyfrować ich zawartość[4].

Po stronie systemu usuwa lub wyłącza funkcje odzyskiwania Windows[4] i próbuje zatrzymać procesy związane z Exchange, Microsoft SQL Server i MySQL, aby dotrzeć do ich baz danych[4]. Instaluje się jako usługa o nazwie mssecsvc2.0, z wyświetlaną nazwą „Microsoft Security Center (2.0) Service”[1].

Pod maskąZespoły IT

SMB jest protokołem udostępniania plików, drukarek i portów szeregowych między maszynami z Windows w jednej sieci[7]. Biuletyn MS17-010 wyjaśnia, że atakujący może uzyskać zdalne wykonanie kodu, wysyłając specjalnie przygotowane komunikaty do serwera SMBv1[2]. Biuletyn wymienia identyfikatory od CVE-2017-0143 do CVE-2017-0148[2].

Analiza CISA opisuje dalszy przebieg w etapach. Pierwszy plik jest programem rozruchowym, który zawiera oprogramowanie wymuszające okup i rozprzestrzenia się za pomocą exploita MS17-010/EternalBlue[1]. Instaluje się jako usługa pod nazwą „mssecsvc2.0”, a następnie przeszukuje lokalne zakresy adresów na portach UDP 137 i 138 oraz TCP 139 i 445[1]. Jeśli port 445 odpowiada, uruchamia wątek wykonania, który wykorzystuje lukę, a potem zapisuje składnik szyfrujący w „C:\WINDOWS\tasksche.exe”[1].

Przed tym wszystkim program próbuje połączyć się z adresem zapisanym na stałe w kodzie. Jeśli połączenie się powiedzie, program się zatrzymuje. Jeśli się nie powiedzie, infekuje maszynę[1]. Na początku ta nazwa domeny nie była zarejestrowana, co pozwalało programowi się rozprzestrzeniać. W ciągu kilku dni badacze stwierdzili, że zarejestrowanie domeny i pozwolenie programowi na połączenie się z nią mocno ograniczało jego rozprzestrzenianie. Ruch do tej domeny jest od tamtej pory przekierowywany na monitorowany i nieszkodliwy serwer, a CISA zaleca administratorom, aby nie blokowali tego ruchu[1].

Fragment
Neutralizowana ilustracja zachowania opisanego przez CISA [1]:
1. [program próbuje połączyć się z nazwą domeny zapisaną na stałe w kodzie: jeśli odpowiada, program się zatrzymuje]
2. [w przeciwnym razie instaluje się jako usługa o nazwie mssecsvc2.0]
3. [przeszukuje sieć lokalną i próbuje połączyć się z portem TCP 445]
4. [jeśli port odpowiada, wykorzystuje lukę SMBv1 opisaną w MS17-010]

MITRE zauważa także, że WannaCry zaraził najpierw sieci informatyczne, a potem przez lukę MS17-010 dotarł do sieci przemysłowych[4].

Analizy incydentówPrawdziwe przypadki

12 maja 2017: rozprzestrzenienie się na świecie w kilka godzin

CISA datuje odkrycie najnowszej wersji WannaCry na ranek 12 maja 2017, z szybkim rozprzestrzenianiem się w ciągu kilku godzin i pierwszymi zgłoszeniami około 4 rano czasu wschodnich Stanów Zjednoczonych[1]. MITRE mówi o ataku o zasięgu światowym, który dotknął ponad 150 krajów[4]. Alert zaznacza, że poprawka istniała od 14 marca 2017[1].

13 maja 2017: poprawka dla systemów bez wsparcia

13 maja Microsoft publikuje stronę z zaleceniami dla klientów. Producent ogłasza na niej środek, który określa jako „highly unusual”: udostępnienie aktualizacji zabezpieczeń wszystkim, także dla Windows XP, Windows 8 i Windows Server 2003, które były objęte wsparciem już tylko na podstawie umowy[3]. Prosi organizacje, które jeszcze tego nie zrobiły, o niezwłoczne wdrożenie biuletynu MS17-010[3].

22 maja 2017: narzędzie do czyszczenia

22 maja 2017 Microsoft publikuje aktualizację swojego narzędzia do usuwania złośliwego oprogramowania (MSRT), które wykrywa i usuwa WannaCrypt na maszynach, na których działa Windows Update[3].

Źródła

  1. CISA, „Indicators Associated With WannaCry Ransomware | CISA”, 12 maja 2017. https://www.cisa.gov/news-events/alerts/2017/05/12/indicators-associated-wannacry-ransomware (dostęp 10 listopada 2026)
  2. Microsoft, „Microsoft Security Bulletin MS17-010 - Critical”, 14 marca 2017. https://learn.microsoft.com/en-us/security-updates/securitybulletins/2017/ms17-010 (dostęp 10 listopada 2026)
  3. Microsoft, „Customer Guidance for WannaCrypt attacks”, 13 maja 2017. https://www.microsoft.com/en-us/msrc/blog/2017/05/customer-guidance-for-wannacrypt-attacks (dostęp 10 listopada 2026)
  4. MITRE ATT&CK, „WannaCry, Software S0366 | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/software/S0366/ (dostęp 10 listopada 2026)
  5. MITRE ATT&CK, „Exploitation of Remote Services, Technique T1210 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1210/ (dostęp 10 listopada 2026)
  6. MITRE ATT&CK, „Data Encrypted for Impact, Technique T1486 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1486/ (dostęp 10 listopada 2026)
  7. MITRE ATT&CK, „Remote Services: SMB/Windows Admin Shares, Sub-technique T1021.002 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1021/002/ (dostęp 10 listopada 2026)