Cyberpediaod Brain

Kadra kierownicza: cele whalingu i klonowania głosu

Dlaczego kadra kierownicza jest celem whalingu, podrobionych głosów i sfałszowanych wideokonferencji oraz co robić, by nie zapłacić.

Na tej stronie
  1. 1W 30 sekund
  2. 2O co chodzi
  3. 3Pytania wprost
  4. 4W skórze atakującego
  5. 5Co widać na ekranie
  6. 6Pod maską
  7. 7Analizy incydentów
  8. 8Źródła
  9. 9Zacytuj ten artykuł

W 30 sekund

Gdzie to się zdarza
W e-mailu przedstawianym jako wiadomość od prezesa lub dyrektora finansowego[3], w rozmowie telefonicznej, która imituje głos członka kierownictwa[4], albo w wideokonferencji, w której rozmówcy nie są tymi, za kogo się podają[2].
Czego chce atakujący
Płatności. W kampanii opisanej przez Microsoft był to przelew ACH na blisko 50 000 dolarów, o który zwrócono się do działów księgowości[3].
Odruch
Nie odpowiadać bezpośrednio na prośbę. ESET zauważa, że skontaktowanie się z tą osobą telefonicznie, pod oficjalny numer, a nie pod numer z podpisu wiadomości, może zapobiec stratom[5].
Jeśli już się stało
Powiadomić swoich przełożonych i dział księgowości, jak najszybciej zaalarmować bank, by zażądać zwrotu środków, a następnie złożyć zawiadomienie[6].

O co chodzi

Członek kierownictwa decyduje o płatnościach i otwiera dostępy. Proofpoint opisuje whaling jako formę phishingu wymierzoną w kierownictwo, na przykład w prezesów i dyrektorów finansowych, ponieważ mają oni uprzywilejowany dostęp do danych wrażliwych i zasobów finansowych[1].

Atakujący może wymierzyć atak w samego członka kierownictwa albo przyjąć jego tożsamość, by skłonić innych pracowników do działania (oszustwo „na prezesa”)[1]. Narzędzia AI dodają głos i twarz: sklonowany głos lub sfałszowana twarz może zostać włączona do rozmowy telefonicznej albo wideokonferencji na żywo[2].

Pytania wprost

Dlaczego kadra kierownicza jest celem ataków?

Proofpoint wymienia dwa kryteria wyboru celów: uprawnienia do zatwierdzania transakcji o dużej wartości oraz dostęp do informacji i systemów wrażliwych[1]. Według Proofpoint członkowie kierownictwa otrzymują średnio jedną ukierunkowaną próbę ataku co 24 dni[1].

Znaczenie ma także ich publiczna ekspozycja. Atakujący szukają informacji w mediach społecznościowych, komunikatach, wystąpieniach publicznych i wywiadach[1]. Członkowie kierownictwa o dużym publicznym śladzie są bardziej narażeni, ponieważ istnieje o nich wiele danych[2].

Jaka jest różnica między whalingiem a oszustwem „na prezesa”?

W whalingu celem jest członek kierownictwa. W oszustwie „na prezesa” jest on tożsamością, którą atakujący się posługuje, by uzyskać od pracownika przelew lub dane[1]. ESET precyzuje, że oszustwo „na prezesa” jest wymierzone w zespoły finansowe lub księgowe[5]. Cybermalveillance.gouv.fr mówi o oszustwie „na prezesa”, gdy prośba jest przedstawiana jako pochodząca od członka kierownictwa i jako „pilna i poufna”[6].

Dlaczego otoczenie tak szybko się podporządkowuje?

Atakujący wywołują poczucie pilności, by pracownik zadawał jak najmniej pytań[5]. Nikt nie chce zawieść członka kierownictwa, który mu ufa, dodaje ESET[5]. W rozmowie telefonicznej mogą też prosić o zachowanie prośby w tajemnicy[4].

Czy znajomy głos lub znajoma twarz cokolwiek dowodzą?

Nie. Proofpoint przywołuje błąd poznawczy związany ze znajomością: wobec znanego głosu lub znanej twarzy człowiek sam uzupełnia luki[2]. Klony głosu kopiują też tempo, ton i sposób mówienia[2].

Co robić wobec ponaglającej prośby o przelew?

W przypadku rozmowy telefonicznej ESET proponuje trzy środki: zweryfikować prośbę innym kanałem (na przykład komunikatorem firmowym), zlecać zatwierdzanie dużych przelewów i zmian danych rachunku bankowego dostawcy dwóm osobom oraz z wyprzedzeniem ustalić hasła lub pytania, na które członkowie kierownictwa odpowiadają, by potwierdzić tożsamość[4]. Cybermalveillance.gouv.fr zaleca wewnętrzną procedurę weryfikacji i zatwierdzania przez przełożonych, od której nie ma wyjątków, dla nieprzewidzianych próśb o przelew[6].

Czy wolno zwolnić tempo lub odmówić?

Proofpoint opisuje kulturę „stop-and-verify”, w której pracownicy mają wiedzę i zgodę, by się zatrzymać i zastanowić, zanim zareagują na nietypową prośbę[2].

Czy pytanie osobiste lub ustalone słowo naprawdę się sprawdzają?

Proofpoint opisuje próbę oszustwa „na prezesa” wymierzoną w kadrę kierowniczą: w rozmowie telefonicznej odtworzono głos i akcent prezesa. Próba się nie powiodła, gdy jeden z kierowników zadał pytanie osobiste, na które mógł znać odpowiedź tylko prawdziwy prezes[2].

W skórze atakującego

ESET opisuje przebieg ataku z użyciem głosu. Atakujący wybiera osobę do imitowania (prezesa, dyrektora finansowego lub dostawcę), znajduje fragment nagrania audio w sieci, a potem wybiera osobę, do której zadzwoni, często po wyszukiwaniu na LinkedIn, by wskazać wsparcie IT lub dział finansów[4]. Przed rozmową może wysłać e-mail, na przykład z pilną prośbą o przelew[4]. Według Proofpoint trzy sekundy nagrania audio wystarczą, by sklonować głos[2].

W przypadku e-maila Proofpoint opisuje kontakt, który zaczyna się od niezobowiązujących wymian, mających zbudować wiarygodność, zanim atakujący przejdzie do prośby finansowej[1]. Microsoft opisuje kampanię, w której nakładają się imitacja członków kierownictwa, marka dostawcy, fałszywa faktura i fałszywe wymiany wiadomości, by osłabić nieufność odbiorcy[3].

Co widać na ekranie

W e-mailu Microsoft wskazuje kilka oznak w kampanii, którą obserwował:

  • wyświetlana nazwa nie odpowiada adresowi nadawcy, a temat zawiera finansowe słowa-przynęty, takie jak „due bill” lub „ACH Parment”[3];
  • „przekazany” wątek nie ma nagłówków prawdziwego przekazania, a jego wiadomości są wyrównane do lewej zamiast być wcięte jak w prawdziwym wątku[3];
  • zdanie takie jak „no need to copy me” jest podejrzane[3].

ESET opisuje też adres niemal identyczny (w domenie brakuje jednej litery) lub adres sfałszowany, który wyświetla się jako adres prawdziwy. W obu przypadkach kliknięcie „Odpowiedz” wysyła wiadomość oszustowi[5]. Poniższa ilustracja jest zneutralizowana i wzorowana na przykładzie ESET.

Fragment
Ilustracja (fikcyjne adresy w domenie .invalid)
Adres prawdziwy:    [email protected]
Adres podrobiony:   [email protected]   [brakuje jednej litery]

Przez telefon, zależnie od zaawansowania użytej AI, może być możliwe zauważenie mało naturalnego tempa mowy, nienaturalnie płaskiego tonu emocjonalnego, dziwnego lub nieobecnego oddechu, robotycznego dźwięku albo szumu tła, którego brakuje lub który jest zbyt jednolity[4]. ESET ostrzega, że wady związane z AI mogą być trudniejsze do zauważenia przez telefon[4].

Sygnały dotyczące zachowania liczą się tak samo, niezależnie od realizmu obrazu lub głosu: nietypowy pośpiech, prośba omijająca zwykłe ścieżki zatwierdzania, presja, by działać poza normalnymi godzinami[2].

Pod maskąZespoły IT

Według Microsoft atakujący zarejestrował domeny przed wysyłką, w tym domenę imitującą ServiceNow, zarejestrowaną 31 lipca, i użył kilku kont usługi wysyłki e-maili podmiotu trzeciego[3]. Microsoft nie znalazł żadnego dowodu, że legalne organizacje wymienione w przynętach, w tym ServiceNow, zostały naruszone lub były w to zaangażowane[3]. Wykrył oznaki zgodne z użyciem generatywnej AI do tworzenia szablonów e-maili, ale nie wystarczają one, by ustalić, w jakim stopniu AI wytworzyła treść[3].

W przypadku głosów i twarzy Proofpoint opisuje trzy etapy: trenowanie na publicznych danych celu, generowanie, a następnie syntezę w czasie rzeczywistym, która pozwala włączyć syntetyczny głos lub twarz do rozmowy albo wideokonferencji bez wcześniej nagranych treści[2]. Proofpoint ocenia, że te fałszerstwa nie omijają zabezpieczeń przez lukę techniczną: je spełniają[2].

Analizy incydentówPrawdziwe przypadki

3 do 5 sierpnia: ponad milion e-maili imitujących członków kierownictwa (podszycie pod nadawcę)

Między 3 a 5 sierpnia Microsoft wykrył kampanię obejmującą ponad milion e-maili wymierzonych w użytkowników w firmach, z czego 87,7 % w Stanach Zjednoczonych[3]. Atakujący podawał się za prezesów, dyrektorów finansowych lub przewodniczących kilku atakowanych firm i prosił ich działy rozrachunków z dostawcami o zrealizowanie płatności ACH na blisko 50 000 dolarów[3]. Wiadomość zawierała fałszywą fakturę ServiceNow, której ServiceNow nie wystawił, oraz fałszywą wymianę wiadomości między dwoma imitowanymi członkami kierownictwa[3].

Marzec 2025: sfałszowana wideokonferencja w Singapurze

Według Proofpoint w marcu 2025 roku dyrektor ds. finansów wielonarodowej firmy z Singapuru zatwierdził przelew na 499 000 dolarów po rozmowie na Zoomie z osobami, które podawały się za dyrektora finansowego firmy i członków kierownictwa[2]. Atakujący zaproponowali wideokonferencję, wiedząc, że zespoły finansowe są szkolone w wizualnym weryfikowaniu nietypowych próśb[2].

2020: rzekoma rozmowa z dyrektorem, 35 milionów dolarów

ESET przytacza, wśród najpoważniejszych błędów, przypadek z 2020 roku: pracownik firmy ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich uwierzył, że zadzwonił do niego jego dyrektor z prośbą o przelew 35 milionów dolarów związany z operacją fuzji i przejęć[4].

2018: dwa e-maile do miasta w Kanadzie

ESET opisuje przypadek miasta w Kanadzie w 2018 roku. Jego skarbniczka przelała ponad 100 000 dolarów kanadyjskich po fałszywym e-mailu. Drugi e-mail żądał kolejnych 150 000 dolarów kanadyjskich. Zapytała dyrektora generalnego, którego tożsamość została podszyta i który znajdował się w tym samym pomieszczeniu, czy prośba jest prawdziwa, co doprowadziło do wykrycia oszustwa[5].

Źródła

  1. Proofpoint, „What Is Whaling Phishing? Definition | Proofpoint US”, 5 marca 2025. https://www.proofpoint.com/us/threat-reference/whaling (dostęp 14 listopada 2026)
  2. Proofpoint, „What Is Deepfake? Meaning, Technology, How it Works | Proofpoint US”, 26 sierpnia 2024. https://www.proofpoint.com/us/threat-reference/deepfake (dostęp 14 listopada 2026)
  3. Microsoft, „Protecting organizations from AI-assisted executive impersonation and invoice fraud”, 10 września 2026. https://www.microsoft.com/en-us/security/blog/2026/09/10/protecting-organizations-ai-assisted-executive-impersonation-invoice-fraud/ (dostęp 14 listopada 2026)
  4. ESET, „Faking it on the phone: How to tell if a voice call is AI or not”, 23 lutego 2026. https://www.welivesecurity.com/en/business-security/faking-it-phone-how-tell-voice-call-ai/ (dostęp 14 listopada 2026)
  5. ESET, „4:15 p.m.: An urgent message from the CEO”, 13 marca 2020. https://www.welivesecurity.com/2020/03/13/415pm-urgent-message-ceo-fraud/ (dostęp 14 listopada 2026)
  6. Cybermalveillance.gouv.fr, „La fraude au virement bancaire (FOVI) ou au faux ordre de virement”, 27 stycznia 2021. https://www.cybermalveillance.gouv.fr/tous-nos-contenus/fiches-reflexes/escroquerie-faux-ordres-virement-fovi (dostęp 14 listopada 2026)