Cyberpediaod Brain

Clone phishing: skopiowana legalna wiadomość e-mail

Clone phishing kopiuje prawdziwą wiadomość e-mail, którą odebrano, i zastawia pułapkę w załączniku lub linku. Jak go rozpoznać i co robić.

Na tej stronie
  1. 1W 30 sekund
  2. 2O co chodzi
  3. 3Pytania wprost
  4. 4W skórze atakującego
  5. 5Co widać na ekranie
  6. 6Pod maską
  7. 7Analizy incydentów
  8. 8Źródła
  9. 9Zacytuj ten artykuł

W 30 sekund

Gdzie to się zdarza
W poczcie e-mail, w postaci wiadomości już odebranej lub odpowiedzi w zwykłej wymianie korespondencji[1].
Czego chce atakujący
Skłonić do otwarcia załącznika z pułapką albo do kliknięcia linku, który instaluje oprogramowanie złośliwe lub wykrada hasło[1].
Odruch
Nie klikać, sprawdzić u nadawcy innym kanałem (rozmowa telefoniczna lub napisana wiadomość e-mail), a następnie zgłosić wiadomość[1].
Plan artykułu

O co chodzi

Clone phishing polega na skopiowaniu prawdziwej wiadomości e-mail wraz z załącznikami i ponownym wysłaniu jej pod nazwą pierwotnego nadawcy. Załączniki są podmieniane na oprogramowanie złośliwe, ale wyglądają jak dokumenty z oryginalnej wiadomości[1].

Taką wiadomość Pan/Pani już zna. Zwykły e-mail phishingowy przychodzi od nieznanego nadawcy, z tekstem często napisanym z błędami. Tutaj odbiorca rozpoznaje wiadomość, co ułatwia oszustwo[1].

Pytania wprost

Czym jest clone phishing?

To atak e-mailowy, w którym atakujący klonuje prawdziwą wiadomość wraz z załącznikami i wysyła ją ponownie, podając się za pierwotnego nadawcę. Proofpoint zestawia go z przejęciem konwersacji (thread hijacking)[1].

Czym różni się od przejęcia konwersacji?

W clone phishingu atakujący kopiuje wiadomość i podmienia w niej linki lub załączniki[1]. W przejęciu konwersacji kradnie istniejący łańcuch wiadomości na zainfekowanym komputerze, a następnie odpowiada w tym łańcuchu z podszytą tożsamością i ze złośliwym dokumentem w załączniku[3]. CERT-FR opisuje ten mechanizm w przypadku Emotetu: po przejęciu skrzynki atakujący wykradają e-maile i tworzą na ich podstawie odpowiedzi z pułapką[2].

Dlaczego taka wiadomość przechodzi przez filtry?

Jest często wysyłana z legalnego adresu, bez podszywania się, legalnymi kanałami. Filtry przepuszczają ją więc łatwiej, choć podszywanie się bywa stosowane dodatkowo[1].

Jakie szkody może wyrządzić?

Ransomware jest jednym z najczęstszych ładunków w clone phishingu. Załącznik może też zainstalować zdalny dostęp do komputera albo program rejestrujący naciśnięcia klawiszy, który wykrada hasła[1].

Co robić po otrzymaniu podejrzanej wiadomości?

Sprawdzić adres nadawcy i nie klikać żadnego linku w wiadomości: zamiast tego wpisać adres strony w przeglądarce[1]. Następnie potwierdzić wiadomość innym kanałem. Proofpoint zaleca sprawdzenie e-maila przez telefon do osoby kontaktowej albo napisanie bezpośrednio do niej[1]. CISA radzi poszukać innego sposobu skontaktowania się z tą osobą, na przykład telefonu lub SMS-a na numer, który już jest znany, bez dzwonienia pod numer podany w wiadomości[5].

Ostrożność obowiązuje także przy załącznikach, których się oczekuje: CISA i MS-ISAC zalecają otwierać je ostrożnie, nawet gdy nadawca wydaje się znany[3].

Czy trzeba zgłosić wiadomość?

Tak. Należy powiadomić administratorów lub osobę odpowiedzialną za pocztę e-mail: jeśli atak jest wymierzony w organizację, tę samą wiadomość mogą otrzymać inni pracownicy[1]. CISA wskazuje, że w poczcie istnieje także przycisk zgłaszania, a następnie zaleca usunąć wiadomość bez odpowiadania i klikania, także w link do rezygnacji z subskrypcji[5]. NCSC (Wielka Brytania) przypomina, że zgłoszenie chroni również innych[6].

W skórze atakującego

Atakujący potrzebuje wiadomości, którą jego cel rozpoznaje. Sposób jej zdobycia zależy od zwyczajów atakowanej firmy: wiadomość powitalna wysyłana osobom zapisanym na newsletter, plik PDF do podpisania w celu zatwierdzenia operacji albo odpowiedź działu obsługi klienta[1]. W tym ostatnim przypadku sam kontaktuje się z obsługą klienta i odpowiada złośliwą treścią[1].

Może też sklonować wiadomość firmy, z którą cel współpracuje, albo automatyczną wiadomość samego celu[1]. Niektóre ataki są wymierzone w konkretne osoby. Często kilka wiadomości jest wysyłanych jednocześnie do losowo wybranych pracowników: wystarczy, że jeden z nich da się złapać, by naruszyć sieć organizacji[1].

Co widać na ekranie

Wiadomość wygląda jak e-mail, który został już odebrany. Proofpoint podaje przykład miesięcznych wiadomości od usługi płatniczej: przycisk w fałszywej wiadomości nie prowadzi do prawdziwej strony, lecz do serwera atakującego, który ją naśladuje[1]. W środowisku zawodowym w skopiowanej wiadomości z powiadomieniem linki mogą zostać podmienione na linki prowadzące do strony, która wykrada dane logowania lub pobiera oprogramowanie złośliwe[1].

Tekst może być poprawny: sklonowana wiadomość może mieć dobrą gramatykę i ortografię[1]. Pozostają sygnały, które skłaniają do szybkiego działania: pilność, groźba zamknięcia konta, utrata pieniędzy lub kłopoty prawne[1]. CISA wymienia też wśród częstych sygnałów adresy lub linki z drobnym błędem, takie jak „amazan.com”[5].

Według CERT-FR e-mail z przejęciem konwersacji można rozpoznać po temacie, który zaczyna się od jednego lub kilku „Re:”, oraz po wiadomości zawierającej historię dyskusji, czasem z legalnymi załącznikami[2].

Pod maskąZespoły IT

Link w sklonowanej wiadomości może prowadzić w trzy miejsca: do fałszywej strony logowania firmy, do fałszywej strony usługi zewnętrznej, takiej jak Google lub Office 365, albo do strony, która pobiera oprogramowanie złośliwe na urządzenie[1].

W przypadku Emotetu skrypt uruchomiony po włączeniu makr łączy się z adresem, by pobrać ładunek, zwykle ze strony WordPress, która została przejęta[2]. Proofpoint zauważa, że takie adresy często da się rozpoznać po folderach o nazwach „wp-content”, „wp-admin” lub „wp-includes”[4].

Analizy incydentówPrawdziwe przypadki

Emotet, 2020: przejęcie konwersacji

Ten przypadek nie jest clone phishingiem w ścisłym sensie: Emotet nie kopiuje wiadomości, by podmienić w niej załącznik, lecz pisze w konwersacjach, które przeczytał[1][2].

Emotet to koń trojański, który często służy do pobierania innego oprogramowania złośliwego[3]. Według Proofpoint jego operator TA542 był nieobecny od 7 lutego 2020 roku i wrócił 17 lipca 2020 roku[4]. CISA i MS-ISAC zaobserwowały od sierpnia silny wzrost liczby e-maili phishingowych Emotetu wymierzonych w samorządy lokalne i amerykańskie stany[3].

CERT-FR wyjaśnia metodę, stosowaną według niego od 2018 roku: po przejęciu skrzynki pracownika Emotet wykrada część jego e-maili, a atakujący układają odpowiedzi na prawdziwą wymianę korespondencji między pracownikiem a jego partnerami. E-maile te są wysyłane głównie do klientów i usługodawców, którzy brali udział w pierwotnej dyskusji, aby były bardziej wiarygodne[2]. Od sierpnia 2020 roku Francja, w sektorze prywatnym i publicznym, była celem kampanii tego typu[2].

Proofpoint wskazuje, że duża część e-maili Emotetu podejmowała istniejące konwersacje, z tematem zaczynającym się od „Re:”[4]. CISA, powołując się na Palo Alto Networks, opisuje to przejęcie: skradziony łańcuch wiadomości na zainfekowanym hoście, odpowiedź z podszytą tożsamością i dołączony złośliwy dokument[3]. Gdy ofiara włączy makra w dokumencie, skrypt pobiera ładunek Emotetu[2]. Ładunek ten mógł sprowadzić kolejne: kampania z lipca 2020 roku rozsyłała łańcuch Emotet, TrickBot, Ryuk lub Conti[2].

Źródła

  1. Proofpoint, „What Is Clone Phishing? - Definition, Examples & More | Proofpoint US”. https://www.proofpoint.com/us/threat-reference/clone-phishing (dostęp 14 listopada 2026)
  2. CERT-FR (ANSSI), „Le malware-as-a-service Emotet”, 29 października 2020. https://cert.cyber.gouv.fr/uploads/CERTFR-2020-CTI-010.pdf (dostęp 14 listopada 2026)
  3. CISA, „Emotet Malware | CISA”, 6 października 2020. https://www.cisa.gov/news-events/cybersecurity-advisories/aa20-280a (dostęp 14 listopada 2026)
  4. Proofpoint, „A Comprehensive Look at Emotet’s Summer 2020 Return | Proofpoint US”, 28 sierpnia 2020. https://www.proofpoint.com/us/blog/threat-insight/comprehensive-look-emotets-summer-2020-return (dostęp 14 listopada 2026)
  5. CISA, „Recognize and Report Phishing | CISA”. https://www.cisa.gov/secure-our-world/recognize-and-report-phishing (dostęp 14 listopada 2026)
  6. NCSC (Royaume-Uni), „Phishing scams: how to spot and report them”, 26 listopada 2021. https://www.ncsc.gov.uk/collection/phishing-scams (dostęp 14 listopada 2026)