Cyberpediaod Brain

Autopsja oprogramowania wymuszającego okup WastedLocker

WastedLocker, oprogramowanie wymuszające okup przypisywane Indrik Spider (Evil Corp): co robi, co widzą ofiary i jakie są odruchy pracownika.

Na tej stronie
  1. 1W 30 sekund
  2. 2O co chodzi
  3. 3Pytania wprost
  4. 4W skórze atakującego
  5. 5Co widać na ekranie
  6. 6Pod maską
  7. 7Analizy incydentów
  8. 8Źródła
  9. 9Zacytuj ten artykuł

W 30 sekund

Gdzie to się zdarza
W systemach Windows, po włamaniu do sieci organizacji[1][2].
Czego chce atakujący
Zaszyfrować dane, usunąć możliwości odtworzenia, a następnie uzyskać okup[1][3].
Odruch
Odłączyć komputer od sieci i nie płacić, ponieważ CISA i FBI nie zalecają płacenia[4]. Nieczytelny plik lub notatkę z żądaniem okupu zgłasza się zespołowi informatycznemu, zgodnie z procedurą swojej organizacji.
Jeśli już się stało
Odłączyć urządzenie od wszystkich sieci i wyłączyć jego Wi-Fi oraz Bluetooth[4].
Plan artykułu

O co chodzi

WastedLocker to oprogramowanie wymuszające okup, czyli program, który szyfruje pliki organizacji, aby żądać pieniędzy. MITRE ATT&CK wiąże go z Indrik Spider, grupą znaną także jako Evil Corp, i odnotowuje, że jest używany od co najmniej maja 2020 roku, przeciwko różnym sektorom, takim jak przemysł, informatyka i media[1].

Ten artykuł opisuje, co robi to oprogramowanie, co widzą ofiary i jakie są odruchy pracownika.

Pytania wprost

Czym jest WastedLocker?

To rodzina oprogramowania wymuszającego okup, które działa w systemie Windows. Może szyfrować dane i zostawiać notatkę z żądaniem okupu[1].

Kto za tym stoi?

MITRE ATT&CK przypisuje je Indrik Spider, grupie cyberprzestępczej z siedzibą w Rosji, aktywnej od co najmniej 2014 roku. Zaczęła od bankowego konia trojańskiego Dridex, a od 2017 roku prowadziła operacje z użyciem oprogramowania wymuszającego okup: BitPaymer, WastedLocker i Hades[2]. Po amerykańskich sankcjach i postawieniu zarzutów w 2019 roku grupa zmieniła taktykę i zróżnicowała narzędzia[2].

Czy pracownik może go uruchomić nieświadomie?

Możliwych jest kilka dróg wejścia. Indrik Spider używał fałszywych aktualizacji Flash Player i Google Chrome jako początkowych wektorów infekcji i podawał fałszywe aktualizacje z legalnych, przejętych witryn[2]. Starał się też skłonić użytkowników do kliknięcia złośliwego pliku zip[2]. Ogólniej, odwiedzenie legalnej, ale podstawionej witryny może wystarczyć, by dać atakującemu dostęp, jeśli nie zatrzyma go żadne inne zabezpieczenie[5].

Co robi pracownik?

Nie klika się fałszywej aktualizacji przeglądarki ani niespodziewanego pliku zip[2]. W razie podejrzenia infekcji odłącza się urządzenie od sieci i wyłącza jego Wi-Fi oraz Bluetooth[4]. Gdy plik stał się nieczytelny lub pojawiła się notatka z żądaniem okupu, powiadamia się zespół informatyczny, zgodnie z procedurą swojej organizacji. Jeśli organizacja prosi o przechowywanie kopii zapasowych ważnych plików, powinny one pozostać offline: atakujący starają się zniszczyć te, które pozostają połączone[6].

Czy należy płacić?

CISA i FBI tego nie zalecają: zapłata może zachęcić do kolejnych ataków i nie gwarantuje odzyskania plików[4]. Brytyjskie NCSC dodaje, że komputer pozostaje zainfekowany po zapłacie, a ofiara ma większe szanse, że znów zostanie wybrana na cel[6].

Co powinno zrobić kierownictwo?

NCSC zaleca przetestowane kopie zapasowe, przechowywane offline i w innym miejscu[6]. Prosi też o zidentyfikowanie systemów krytycznych, przygotowanie planu komunikacji i przećwiczenie planu zarządzania incydentami[6]. CISA i FBI zalecają wymagać uwierzytelniania wieloskładnikowego przy dostępie zdalnym, ograniczyć protokół pulpitu zdalnego (RDP) i ograniczyć uprawnienia kont[4].

W skórze atakującego

Indrik Spider używał kilku sposobów, by wejść do sieci i w niej pozostać. Kupował dostępy do sieci VPN ofiar, używał ważnych kont, by wejść i przemieszczać się, i utrzymywał dostęp przez infrastrukturę VPN[2]. Tworzył konta lokalne dodawane do grup uprzywilejowanych[2], wydobywał hasła z menedżerów haseł[2] i używał RDP, by przechodzić z jednego komputera na drugi[2].

Przed szyfrowaniem grupa wyprowadzała też dane za pomocą Rclone lub MEGASync[2], zatrzymywała usługi za pomocą PsExec[2] i wyłączała lub resetowała programy antywirusowe[2]. Tworzyła adresy e-mail do rozmów z ofiarami, w tym do przekazywania instrukcji płatności i odszyfrowania[2].

Co widać na ekranie

WastedLocker może zostawić notatkę z żądaniem okupu[1]. Oto zwykłe oznaki szyfrowania przez oprogramowanie wymuszające okup.

  • Zwykłe pliki (dokumenty Office, PDF, obrazy, filmy, kod źródłowy) są zaszyfrowane, często ze zmienioną nazwą lub oznaczone znacznikiem właściwym dla atakującego[3].
  • Niektóre programy wymuszające okup zmieniają tapetę lub wysyłają notatki z żądaniem okupu do podłączonych drukarek[3].
  • Ofiara jest proszona o kontakt z atakującym przez anonimowy adres e-mail lub anonimową stronę internetową, a płatność jest żądana w kryptowalucie[6].
  • Systemy informatyczne nie nadają się do użytku, a według NCSC wznowienie pracy może trwać kilka tygodni[6].

Pod maskąZespoły IT

  • Podniesienie uprawnień: WastedLocker może obejść kontrolę konta użytkownika (UAC), jeśli nie został uruchomiony z uprawnieniami administratora[1].
  • Dyskrecja: kopiuje plik z folderu System32 systemu Windows do folderu %APPDATA% pod inną, ukrytą nazwą[1]. Może zapisywać i uruchamiać pliki w alternatywnym strumieniu danych NTFS[1]. Jego kod zawiera zbędny kod, który maskuje kod właściwy, a narzędzie pakujące CryptOne odszyfrowuje ładunek za pomocą algorytmu opartego na XOR[1].
  • Wykonanie: tworzy usługę, która działa do końca szyfrowania[1].
  • Rozpoznanie: tuż przed szyfrowaniem wylicza pliki, katalogi, dostępne dyski sieciowe i dyski wymienne[1].
  • Uprawnienia do plików: może przejąć własność pliku i zresetować jego uprawnienia za pomocą polecenia takeown.exe[1].
  • Usuwanie kopii zapasowych: może usuwać kopie shadow woluminów[1]. MITRE ATT&CK opisuje tę technikę jako usuwanie lub wyłączanie funkcji przywracania systemu, by wzmocnić skutek szyfrowania[7]. Kopie zapasowe online, połączone z siecią, mogą też zostać usunięte[7].
  • Szyfrowanie: szyfruje dane i zostawia notatkę z żądaniem okupu[1]. Oprogramowanie szyfrujące może też rozprzestrzeniać się jak robak, za pomocą ważnych kont lub udziałów Windows[3].

Analizy incydentówPrawdziwe przypadki

Obiekt sprężania gazu, 2020

Alert CISA AA20-049A, opublikowany w wersji początkowej 18 lutego 2020 roku i zmieniony 24 października 2020 roku, opisuje przypadek, w którym nie podaje nazwy oprogramowania wymuszającego okup: mowa o oprogramowaniu dostępnym na rynku. Złośliwy podmiot użył linku phishingowego, by wejść do sieci informatycznej instalacji sprężania gazu ziemnego, a następnie przeszedł do jej sieci przemysłowej[8]. Oprogramowanie zaszyfrowało systemy obu sieci, w tym interfejsy człowiek-maszyna[8]. Sterowniki nie zostały dotknięte, a ofiara nigdy nie utraciła kontroli nad operacjami[8]. Mimo to zdecydowała o kontrolowanym wyłączeniu, trwającym około dwóch dni dla całego rurociągu[8]. Jej plan awaryjny nie obejmował cyberataków[8]. CISA odnotowuje niewystarczającą segmentację między sieciami informatyczną i przemysłową[8].

Colonial Pipeline, maj 2021

CISA i FBI opublikowały 11 maja 2021 roku komunikat o ataku na amerykańskiego operatora rurociągu: oprogramowanie wymuszające okup DarkSide zostało wymierzone w jego sieć informatyczną[4]. Przedsiębiorstwo oświadczyło, że z ostrożności odłączyło niektóre systemy przemysłowe, a komunikat nie wskazuje na żadne przemieszczenie się atakującego do nich[4]. DarkSide działa jako oprogramowanie wymuszające okup w modelu usługi: twórcy otrzymują część zysków od podmiotów afiliowanych, które je wdrażają[4]. Atakujący szyfrują i kradną dane, a następnie grożą ich opublikowaniem, jeśli okup nie zostanie zapłacony[4].

Wzrost odnotowany we Francji w 2020 roku

CERT-FR z ANSSI odnotowuje w 2020 roku wzrost o 255 % liczby zgłoszeń ataków z użyciem oprogramowania wymuszającego okup w swoim zakresie działania w porównaniu z 2019 rokiem[9]. Wskazuje trzy zjawiska: Big Game Hunting, oprogramowanie wymuszające okup jako usługę i podwójne wymuszenie[9].

Źródła

  1. MITRE ATT&CK, „WastedLocker, Software S0612 | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/software/S0612/ (dostęp 10 listopada 2026)
  2. MITRE ATT&CK, „Indrik Spider, Evil Corp, Manatee Tempest, DEV-0243, UNC2165, Group G0119 | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/groups/G0119/ (dostęp 10 listopada 2026)
  3. MITRE ATT&CK, „Data Encrypted for Impact, Technique T1486 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1486/ (dostęp 10 listopada 2026)
  4. CISA, „DarkSide Ransomware: Best Practices for Preventing Business Disruption from Ransomware Attacks | CISA”. https://www.cisa.gov/news-events/cybersecurity-advisories/aa21-131a (dostęp 10 listopada 2026)
  5. MITRE ATT&CK, „Drive-by Compromise, Technique T1189 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1189/ (dostęp 10 listopada 2026)
  6. NCSC (Royaume-Uni), „Mitigating malware and ransomware attacks”, 13 lutego 2020. https://www.ncsc.gov.uk/guidance/mitigating-malware-and-ransomware-attacks (dostęp 10 listopada 2026)
  7. MITRE ATT&CK, „Inhibit System Recovery, Technique T1490 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1490/ (dostęp 10 listopada 2026)
  8. CISA, „Ransomware Impacting Pipeline Operations | CISA”. https://www.cisa.gov/news-events/cybersecurity-advisories/aa20-049a (dostęp 10 listopada 2026)
  9. CERT-FR (ANSSI), „État de la menace rançongiciels à l'encontre des entreprises et institutions - CERT-FR”, 5 lutego 2021. https://cert.cyber.gouv.fr/cti/CERTFR-2021-CTI-001/ (dostęp 10 listopada 2026)