Autopsja oprogramowania wymuszającego okup WastedLocker
WastedLocker, oprogramowanie wymuszające okup przypisywane Indrik Spider (Evil Corp): co robi, co widzą ofiary i jakie są odruchy pracownika.
Na tej stronie
W 30 sekund
- Czego chce atakujący
- Zaszyfrować dane, usunąć możliwości odtworzenia, a następnie uzyskać okup[1][3].
- Odruch
- Odłączyć komputer od sieci i nie płacić, ponieważ CISA i FBI nie zalecają płacenia[4]. Nieczytelny plik lub notatkę z żądaniem okupu zgłasza się zespołowi informatycznemu, zgodnie z procedurą swojej organizacji.
- Jeśli już się stało
- Odłączyć urządzenie od wszystkich sieci i wyłączyć jego Wi-Fi oraz Bluetooth[4].
O co chodzi
WastedLocker to oprogramowanie wymuszające okup, czyli program, który szyfruje pliki organizacji, aby żądać pieniędzy. MITRE ATT&CK wiąże go z Indrik Spider, grupą znaną także jako Evil Corp, i odnotowuje, że jest używany od co najmniej maja 2020 roku, przeciwko różnym sektorom, takim jak przemysł, informatyka i media[1].
Ten artykuł opisuje, co robi to oprogramowanie, co widzą ofiary i jakie są odruchy pracownika.
Pytania wprost
Czym jest WastedLocker?
To rodzina oprogramowania wymuszającego okup, które działa w systemie Windows. Może szyfrować dane i zostawiać notatkę z żądaniem okupu[1].
Kto za tym stoi?
MITRE ATT&CK przypisuje je Indrik Spider, grupie cyberprzestępczej z siedzibą w Rosji, aktywnej od co najmniej 2014 roku. Zaczęła od bankowego konia trojańskiego Dridex, a od 2017 roku prowadziła operacje z użyciem oprogramowania wymuszającego okup: BitPaymer, WastedLocker i Hades[2]. Po amerykańskich sankcjach i postawieniu zarzutów w 2019 roku grupa zmieniła taktykę i zróżnicowała narzędzia[2].
Czy pracownik może go uruchomić nieświadomie?
Możliwych jest kilka dróg wejścia. Indrik Spider używał fałszywych aktualizacji Flash Player i Google Chrome jako początkowych wektorów infekcji i podawał fałszywe aktualizacje z legalnych, przejętych witryn[2]. Starał się też skłonić użytkowników do kliknięcia złośliwego pliku zip[2]. Ogólniej, odwiedzenie legalnej, ale podstawionej witryny może wystarczyć, by dać atakującemu dostęp, jeśli nie zatrzyma go żadne inne zabezpieczenie[5].
Co robi pracownik?
Nie klika się fałszywej aktualizacji przeglądarki ani niespodziewanego pliku zip[2]. W razie podejrzenia infekcji odłącza się urządzenie od sieci i wyłącza jego Wi-Fi oraz Bluetooth[4]. Gdy plik stał się nieczytelny lub pojawiła się notatka z żądaniem okupu, powiadamia się zespół informatyczny, zgodnie z procedurą swojej organizacji. Jeśli organizacja prosi o przechowywanie kopii zapasowych ważnych plików, powinny one pozostać offline: atakujący starają się zniszczyć te, które pozostają połączone[6].
Czy należy płacić?
CISA i FBI tego nie zalecają: zapłata może zachęcić do kolejnych ataków i nie gwarantuje odzyskania plików[4]. Brytyjskie NCSC dodaje, że komputer pozostaje zainfekowany po zapłacie, a ofiara ma większe szanse, że znów zostanie wybrana na cel[6].
Co powinno zrobić kierownictwo?
NCSC zaleca przetestowane kopie zapasowe, przechowywane offline i w innym miejscu[6]. Prosi też o zidentyfikowanie systemów krytycznych, przygotowanie planu komunikacji i przećwiczenie planu zarządzania incydentami[6]. CISA i FBI zalecają wymagać uwierzytelniania wieloskładnikowego przy dostępie zdalnym, ograniczyć protokół pulpitu zdalnego (RDP) i ograniczyć uprawnienia kont[4].
W skórze atakującego
Indrik Spider używał kilku sposobów, by wejść do sieci i w niej pozostać. Kupował dostępy do sieci VPN ofiar, używał ważnych kont, by wejść i przemieszczać się, i utrzymywał dostęp przez infrastrukturę VPN[2]. Tworzył konta lokalne dodawane do grup uprzywilejowanych[2], wydobywał hasła z menedżerów haseł[2] i używał RDP, by przechodzić z jednego komputera na drugi[2].
Przed szyfrowaniem grupa wyprowadzała też dane za pomocą Rclone lub MEGASync[2], zatrzymywała usługi za pomocą PsExec[2] i wyłączała lub resetowała programy antywirusowe[2]. Tworzyła adresy e-mail do rozmów z ofiarami, w tym do przekazywania instrukcji płatności i odszyfrowania[2].
Co widać na ekranie
WastedLocker może zostawić notatkę z żądaniem okupu[1]. Oto zwykłe oznaki szyfrowania przez oprogramowanie wymuszające okup.
- Zwykłe pliki (dokumenty Office, PDF, obrazy, filmy, kod źródłowy) są zaszyfrowane, często ze zmienioną nazwą lub oznaczone znacznikiem właściwym dla atakującego[3].
- Niektóre programy wymuszające okup zmieniają tapetę lub wysyłają notatki z żądaniem okupu do podłączonych drukarek[3].
- Ofiara jest proszona o kontakt z atakującym przez anonimowy adres e-mail lub anonimową stronę internetową, a płatność jest żądana w kryptowalucie[6].
- Systemy informatyczne nie nadają się do użytku, a według NCSC wznowienie pracy może trwać kilka tygodni[6].
Pod maskąZespoły IT
- Podniesienie uprawnień: WastedLocker może obejść kontrolę konta użytkownika (UAC), jeśli nie został uruchomiony z uprawnieniami administratora[1].
- Dyskrecja: kopiuje plik z folderu System32 systemu Windows do folderu %APPDATA% pod inną, ukrytą nazwą[1]. Może zapisywać i uruchamiać pliki w alternatywnym strumieniu danych NTFS[1]. Jego kod zawiera zbędny kod, który maskuje kod właściwy, a narzędzie pakujące CryptOne odszyfrowuje ładunek za pomocą algorytmu opartego na XOR[1].
- Wykonanie: tworzy usługę, która działa do końca szyfrowania[1].
- Rozpoznanie: tuż przed szyfrowaniem wylicza pliki, katalogi, dostępne dyski sieciowe i dyski wymienne[1].
- Uprawnienia do plików: może przejąć własność pliku i zresetować jego uprawnienia za pomocą polecenia takeown.exe[1].
- Usuwanie kopii zapasowych: może usuwać kopie shadow woluminów[1]. MITRE ATT&CK opisuje tę technikę jako usuwanie lub wyłączanie funkcji przywracania systemu, by wzmocnić skutek szyfrowania[7]. Kopie zapasowe online, połączone z siecią, mogą też zostać usunięte[7].
- Szyfrowanie: szyfruje dane i zostawia notatkę z żądaniem okupu[1]. Oprogramowanie szyfrujące może też rozprzestrzeniać się jak robak, za pomocą ważnych kont lub udziałów Windows[3].
Analizy incydentówPrawdziwe przypadki
Obiekt sprężania gazu, 2020
Alert CISA AA20-049A, opublikowany w wersji początkowej 18 lutego 2020 roku i zmieniony 24 października 2020 roku, opisuje przypadek, w którym nie podaje nazwy oprogramowania wymuszającego okup: mowa o oprogramowaniu dostępnym na rynku. Złośliwy podmiot użył linku phishingowego, by wejść do sieci informatycznej instalacji sprężania gazu ziemnego, a następnie przeszedł do jej sieci przemysłowej[8]. Oprogramowanie zaszyfrowało systemy obu sieci, w tym interfejsy człowiek-maszyna[8]. Sterowniki nie zostały dotknięte, a ofiara nigdy nie utraciła kontroli nad operacjami[8]. Mimo to zdecydowała o kontrolowanym wyłączeniu, trwającym około dwóch dni dla całego rurociągu[8]. Jej plan awaryjny nie obejmował cyberataków[8]. CISA odnotowuje niewystarczającą segmentację między sieciami informatyczną i przemysłową[8].
Colonial Pipeline, maj 2021
CISA i FBI opublikowały 11 maja 2021 roku komunikat o ataku na amerykańskiego operatora rurociągu: oprogramowanie wymuszające okup DarkSide zostało wymierzone w jego sieć informatyczną[4]. Przedsiębiorstwo oświadczyło, że z ostrożności odłączyło niektóre systemy przemysłowe, a komunikat nie wskazuje na żadne przemieszczenie się atakującego do nich[4]. DarkSide działa jako oprogramowanie wymuszające okup w modelu usługi: twórcy otrzymują część zysków od podmiotów afiliowanych, które je wdrażają[4]. Atakujący szyfrują i kradną dane, a następnie grożą ich opublikowaniem, jeśli okup nie zostanie zapłacony[4].
Wzrost odnotowany we Francji w 2020 roku
CERT-FR z ANSSI odnotowuje w 2020 roku wzrost o 255 % liczby zgłoszeń ataków z użyciem oprogramowania wymuszającego okup w swoim zakresie działania w porównaniu z 2019 rokiem[9]. Wskazuje trzy zjawiska: Big Game Hunting, oprogramowanie wymuszające okup jako usługę i podwójne wymuszenie[9].
Źródła
- MITRE ATT&CK, „WastedLocker, Software S0612 | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/software/S0612/ (dostęp 10 listopada 2026)
- MITRE ATT&CK, „Indrik Spider, Evil Corp, Manatee Tempest, DEV-0243, UNC2165, Group G0119 | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/groups/G0119/ (dostęp 10 listopada 2026)
- MITRE ATT&CK, „Data Encrypted for Impact, Technique T1486 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1486/ (dostęp 10 listopada 2026)
- CISA, „DarkSide Ransomware: Best Practices for Preventing Business Disruption from Ransomware Attacks | CISA”. https://www.cisa.gov/news-events/cybersecurity-advisories/aa21-131a (dostęp 10 listopada 2026)
- MITRE ATT&CK, „Drive-by Compromise, Technique T1189 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1189/ (dostęp 10 listopada 2026)
- NCSC (Royaume-Uni), „Mitigating malware and ransomware attacks”, 13 lutego 2020. https://www.ncsc.gov.uk/guidance/mitigating-malware-and-ransomware-attacks (dostęp 10 listopada 2026)
- MITRE ATT&CK, „Inhibit System Recovery, Technique T1490 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1490/ (dostęp 10 listopada 2026)
- CISA, „Ransomware Impacting Pipeline Operations | CISA”. https://www.cisa.gov/news-events/cybersecurity-advisories/aa20-049a (dostęp 10 listopada 2026)
- CERT-FR (ANSSI), „État de la menace rançongiciels à l'encontre des entreprises et institutions - CERT-FR”, 5 lutego 2021. https://cert.cyber.gouv.fr/cti/CERTFR-2021-CTI-001/ (dostęp 10 listopada 2026)
Zacytuj ten artykuł
Brain, „Autopsja oprogramowania wymuszającego okup WastedLocker”, Cyberpedia, 2026. https:/
BibTeX
@misc{brain_cp449_pl_2026,
author = {Brain},
title = {Autopsja oprogramowania wymuszającego okup WastedLocker},
year = {2026},
howpublished = {Cyberpedia},
url = {https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/autopsja-oprogramowania-wymuszajacego-okup-wastedlocker/},
note = {CC BY 4.0}
}