---
id: CP-136
slug: stuxnet-robak-sterownikow-przemyslowych
lang: pl
title: Stuxnet, robak sterowników przemysłowych
description: Jak Stuxnet, odkryty w 2010 roku, pokonał izolację sieci przemysłowej za pomocą pamięci USB i przeprogramował sterowniki Siemens.
canonical_url: https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/stuxnet-robak-sterownikow-przemyslowych/
markdown_url: https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/stuxnet-robak-sterownikow-przemyslowych.md
publisher: Brain (https://startbrain.io)
license: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)
cite_as: Brain, „Stuxnet, robak sterowników przemysłowych”, Cyberpedia, 2026. https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/stuxnet-robak-sterownikow-przemyslowych/ (CC BY 4.0)
wing: 2
theme: understand_hacking
reflex: cr-012
schema: G3
updated: "2026-11-10"
translations:
  pl: https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/stuxnet-robak-sterownikow-przemyslowych/
  fr: https://startbrain.io/cyberpedia/fr/articles/stuxnet-centrifugeuses-natanz/
  en: https://startbrain.io/cyberpedia/en/articles/stuxnet-natanz-centrifuges/
  de: https://startbrain.io/cyberpedia/de/articles/stuxnet-zentrifugen-natanz/
  es: https://startbrain.io/cyberpedia/es/articles/stuxnet-centrifugadoras-natanz/
  it: https://startbrain.io/cyberpedia/it/articles/stuxnet-centrifughe-natanz/
  nl: https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/stuxnet-centrifuges-natanz/
  pt: https://startbrain.io/cyberpedia/pt/articles/stuxnet-centrifugas-natanz/
  ja: https://startbrain.io/cyberpedia/ja/articles/stuxnet-enshin-bunriki-natanz/
sources:
  - "n": 1
    title: Stuxnet, Software S0603 | MITRE ATT&CK®
    publisher: MITRE ATT&CK
    url: https://attack.mitre.org/software/S0603/
    accessed: "2026-11-10"
  - "n": 2
    title: Primary Stuxnet Advisory | CISA
    publisher: CISA
    url: https://www.cisa.gov/news-events/ics-advisories/icsa-10-272-01
    accessed: "2026-11-10"
  - "n": 3
    title: Replication Through Removable Media, Technique T1091 - Enterprise | MITRE ATT&CK®
    publisher: MITRE ATT&CK
    url: https://attack.mitre.org/techniques/T1091/
    accessed: "2026-11-10"
  - "n": 4
    title: Microsoft Security Bulletin MS10-046 - Critical
    publisher: Microsoft
    url: https://learn.microsoft.com/en-us/security-updates/securitybulletins/2010/ms10-046
    published: "2010-08-02"
    accessed: "2026-11-10"
  - "n": 5
    title: Exploitation of Remote Services, Technique T1210 - Enterprise | MITRE ATT&CK®
    publisher: MITRE ATT&CK
    url: https://attack.mitre.org/techniques/T1210/
    accessed: "2026-11-10"
  - "n": 6
    title: Microsoft Security Bulletin MS10-061 - Critical
    publisher: Microsoft
    url: https://learn.microsoft.com/en-us/security-updates/securitybulletins/2010/ms10-061
    published: "2010-09-14"
    accessed: "2026-11-10"
  - "n": 7
    title: Exploitation for Privilege Escalation, Technique T1068 - Enterprise | MITRE ATT&CK®
    publisher: MITRE ATT&CK
    url: https://attack.mitre.org/techniques/T1068/
    accessed: "2026-11-10"
  - "n": 8
    title: "Subvert Trust Controls: Code Signing, Sub-technique T1553.002 - Enterprise | MITRE ATT&CK®"
    publisher: MITRE ATT&CK
    url: https://attack.mitre.org/techniques/T1553/002/
    accessed: "2026-11-10"
  - "n": 9
    title: Manipulation of Control, Technique T0831 - ICS | MITRE ATT&CK®
    publisher: MITRE ATT&CK
    url: https://attack.mitre.org/techniques/T0831/
    accessed: "2026-11-10"
  - "n": 10
    title: SP 800-82 Rev. 3, Guide to Operational Technology (OT) Security | CSRC
    publisher: NIST
    url: https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/82/r3/final
    published: "2023-09-28"
    accessed: "2026-11-10"
---

# Stuxnet, robak sterowników przemysłowych

Stuxnet jest pierwszym upublicznionym oprogramowaniem złośliwym wymierzonym konkretnie w sprzęt do sterowania przemysłowego. Został odkryty w 2010 roku, a niektóre jego składniki działały już w listopadzie 2008 roku [1]. Łączy kilka nieznanych luk w systemie Windows, rootkit (program ukrywający własne pliki) oraz procedury rozprzestrzeniania się przez sieć [1].

## W 30 sekund

- Gdzie to się zdarza: na komputerach z systemem Windows połączonych ze sterownikami przemysłowymi. Znane drogi rozprzestrzeniania się obejmują zainfekowane pamięci USB, udziały sieciowe, pliki projektów STEP 7 i bazy danych WinCC [2].
- Czego chce atakujący: zmienić zachowanie fizycznych maszyn tak, aby operatorzy tego nie zauważyli. Stuxnet może przeprogramować sterownik i zastosować niewłaściwe sekwencje poleceń, by spowodować uszkodzenia sprzętu [1].
- Odruch: nie podłączać do komputera przemysłowego pamięci USB, której pochodzenia się nie zna, ponieważ wczesna wersja Stuxneta w ten sposób się dostawała [1].

## Pytania wprost

### Czy sieć odcięta od internetu jest bezpieczna?

Nie. Wczesna wersja Stuxneta instalowała się fizycznie: zainfekowany plik konfiguracyjny, przeniesiony na pamięci USB, infekował systemy docelowe w chwili otwarcia [1]. MITRE zauważa, że nośnik wymienny mógł zostać wniesiony do atakowanego środowiska przez pracownika, który się na to zgodził, lub przez nieznaną osobę trzecią, na przykład wykonawcę zewnętrznego [1].

### Czym jest sterownik i dlaczego jest celem?

Sterownik (PLC) steruje fizyczną maszyną, na przykład zawór lub silnik. Stuxnet szukał sterowników Siemens typu 6ES7-315-2 oraz przemienników częstotliwości, czyli urządzeń regulujących prędkość silnika [1]. Przeprogramowanie sterownika pozwala oddziaływać na samą maszynę, a nie tylko na dane.

### Dlaczego poprawki mają tu znaczenie?

Robak wykorzystywał luki, które Microsoft później naprawił. Dwie z czterech luk nieznanych w chwili analizy CISA miały już poprawkę [2]. Zaktualizowany komputer zamyka drogi, którymi porusza się robak.

### Czy komputer bez oprogramowania Siemens może nosić ślady robaka?

Tak. Robak współdziała z oprogramowaniem Siemens WinCC i STEP 7 [2]. Niektóre wskaźniki infekcji pojawiają się na komputerach niezależnie od tego, czy to oprogramowanie jest zainstalowane [2].

## W skórze atakującego

Atakujący celuje w konkretny cel, co widać w kodzie. Stuxnet sprawdza system operacyjny, klucze rejestru i daty, a jeśli oczekiwanych wartości brakuje, przerywa działanie [1]. Następnie szuka w danych systemowych sterownika modułu komunikacyjnego Profibus typu CP 342-5, po czym zlicza oznaczenia przemienników częstotliwości: jedno odpowiada modelowi produkowanemu przez Fararo Paya w Teheranie, drugie przemiennikom Vacon NX produkowanym przez Vacon w Finlandii [1].

Robak może też działać długo. Może się aktualizować przez infrastrukturę dowodzenia i kontroli albo przez wymianę między komputerami za pomocą protokołu RPC [2]. Zaciera swoje ślady: może usunąć się z systemu i zapisywać pliki sterowników urządzeń, których daty naśladują daty plików legalnych [1].

## Co widać na ekranie

Robak ukrywa swoje działanie przed operatorami. Stuxnet kopiuje obszar wejść obrazu wejść/wyjść sterownika, z odstępem jednej sekundy między kopiami, co tworzy zapis trwający 21 sekund. Obszar ten zawiera na przykład stan zaworu lub temperaturę urządzenia [1]. Gdy polecenie jest zapisywane do urządzenia peryferyjnego, robak je przechwytuje i nie dopuszcza do obrazu wyjść: operator nie zauważa więc nieautoryzowanych poleceń [1]. MITRE podsumowuje ten mechanizm tak: Stuxnet manipuluje widokiem operatorów, odtwarzając wejścia procesu [1].

Na komputerze z Windows wskazówki są techniczne. CISA wymienia złośliwy plik s7otbxdx.dll o nazwie legalnego pliku STEP 7, który robak przemianował na s7otbxsx.dll, a także pliki .sav w podfolderze GraCS projektu [2].

## Pod maską

### Wejście: pamięć USB i luki w Windows

Stuxnet może się rozprzestrzeniać przez plik autorun.inf albo przez lukę skrótu CVE-2010-2568 [3]. Microsoft opisuje tę drugą: Windows błędnie analizuje skrót, a złośliwy kod może się wykonać, gdy system wyświetla ikonę spreparowanego pliku skrótu [4]. Atakujący uzyskuje prawa zalogowanego użytkownika, a jeśli AutoPlay jest wyłączone, użytkownik musi sam otworzyć folder pamięci [4]. Biuletyn nosi datę 2 sierpnia 2010 roku [4].

### Poruszanie się: sieć, drukowanie, uprawnienia

Robak rozprzestrzenia się też przez luki MS10-061 (usługa drukowania) i MS08-067 (usługa Serwer systemu Windows) [5]. W przypadku MS10-061 Microsoft wyjaśnia, że atak przechodzi przez specjalnie przygotowane żądanie wydruku, wysłane do systemu, którego interfejs drukowania jest dostępny przez RPC, oraz że drukarki nie są domyślnie udostępnione [6]. Luka jest oceniana jako krytyczna w systemie Windows XP [6]. Aby uzyskać więcej uprawnień na komputerze, Stuxnet użył MS10-073 oraz nieujawnionej luki w Harmonogramie zadań [7].

### Ukrywanie się: skradziony certyfikat i rootkit

Robak używał sterownika urządzenia podpisanego cyfrowo przy użyciu skompromitowanego certyfikatu Realtek [8] oraz rootkita dla Windows do ukrywania swoich plików [1].

### Uderzenie: sterownik

Stuxnet zastępuje bibliotekę komunikacji ze sterownikiem własną wersją, co pozwala mu przechwytywać wywołania [1]. Infekuje bloki kodu OB1 i OB35, przy czym ten drugi pełni funkcję strażnika [1]. Wysyła instrukcje do przemienników częstotliwości, na przykład w celu zmiany częstotliwości maksymalnej, czyli prędkości pracy silnika [1]. Używa też hasła zapisanego na stałe w bazie danych WinCC, aby dotrzeć do sąsiednich maszyn [1].

## Analizy incydentów

### 2010: odkrycie i reakcja publiczna

W 2010 roku Stuxnet zostaje odkryty [1]. Microsoft publikuje 2 sierpnia 2010 roku poprawkę luki skrótu [4], a 14 września 2010 roku kolejną, dla usługi drukowania [6]. CISA opisuje wówczas robaka jako wykorzystującego cztery nieznane luki, z których dwie były już naprawione, i wymienia wskaźniki wykrywania sprawdzone na zainfekowanym systemie Windows XP SP3 [2]. Przypomina, że przed każdym środkiem obronnym musi się odbyć analiza skutków i ryzyka [2].

### Inne przypadki manipulacji sterowaniem

Baza MITRE przytacza dla tej samej techniki manipulacji sterowaniem atak z 2015 roku na ukraińską sieć elektroenergetyczną, w którym grupa Sandworm Team otworzyła wyłączniki poleceniami wysłanymi do interfejsu operatora, co spowodowało przerwy w dostawie prądu, oraz oprogramowanie Industroyer, które otwiera wyłączniki nieautoryzowanymi poleceniami [9].

### Wnioski dla firmy

- Pamięci USB: wczesna wersja Stuxneta instalowała się przez zainfekowany plik konfiguracyjny przeniesiony na pamięci USB [1], a luka skrótu wykonywała się przy wyświetleniu ikony [4].
- Poprawki: stosowanie aktualizacji zmniejsza liczbę dróg wejścia. Microsoft zaleca natychmiastową instalację poprawki dla drukowania za pomocą narzędzia do zarządzania aktualizacjami [6].
- Rozdzielenie sieci: MITRE radzi trzymać kopie zapasowe systemów krytycznych z dala od sieci firmowej i weryfikować dane osobnym kanałem, poza pasmem [9]. Ten sam tekst precyzuje, że dla tej techniki nie istnieje standardowa metoda wykrywania [9].
- Odniesienie: NIST publikuje przewodnik bezpieczeństwa systemów przemysłowych, którego rewizja 3 pochodzi z września 2023 roku [10].

## Źródła

1. MITRE ATT&CK, „Stuxnet, Software S0603 | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/software/S0603/ (dostęp 10 listopada 2026)
2. CISA, „Primary Stuxnet Advisory | CISA”. https://www.cisa.gov/news-events/ics-advisories/icsa-10-272-01 (dostęp 10 listopada 2026)
3. MITRE ATT&CK, „Replication Through Removable Media, Technique T1091 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1091/ (dostęp 10 listopada 2026)
4. Microsoft, „Microsoft Security Bulletin MS10-046 - Critical”, 2 sierpnia 2010. https://learn.microsoft.com/en-us/security-updates/securitybulletins/2010/ms10-046 (dostęp 10 listopada 2026)
5. MITRE ATT&CK, „Exploitation of Remote Services, Technique T1210 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1210/ (dostęp 10 listopada 2026)
6. Microsoft, „Microsoft Security Bulletin MS10-061 - Critical”, 14 września 2010. https://learn.microsoft.com/en-us/security-updates/securitybulletins/2010/ms10-061 (dostęp 10 listopada 2026)
7. MITRE ATT&CK, „Exploitation for Privilege Escalation, Technique T1068 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1068/ (dostęp 10 listopada 2026)
8. MITRE ATT&CK, „Subvert Trust Controls: Code Signing, Sub-technique T1553.002 - Enterprise | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T1553/002/ (dostęp 10 listopada 2026)
9. MITRE ATT&CK, „Manipulation of Control, Technique T0831 - ICS | MITRE ATT&CK®”. https://attack.mitre.org/techniques/T0831/ (dostęp 10 listopada 2026)
10. NIST, „SP 800-82 Rev. 3, Guide to Operational Technology (OT) Security | CSRC”, 28 września 2023. https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/82/r3/final (dostęp 10 listopada 2026)

---

Źródło oryginalne: Cyberpedia, publiczna encyklopedia cyberbezpieczeństwa i AI wydawana przez Brain. Wersja kanoniczna: https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/stuxnet-robak-sterownikow-przemyslowych/
Możesz swobodnie wykorzystywać ten tekst na licencji CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/), pod warunkiem podania „Brain, Cyberpedia” wraz z odnośnikiem do powyższego adresu.
