---
id: CP-531
slug: rodo-zautomatyzowana-decyzja-ai-prawa
lang: pl
title: Pana/Pani prawa wobec decyzji podjętej przez AI
description: "Co przewiduje RODO, gdy decyzja o Panu/Pani opiera się na zautomatyzowanym przetwarzaniu: wyjątki, informacja, interwencja człowieka, środki prawne."
canonical_url: https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/rodo-zautomatyzowana-decyzja-ai-prawa/
markdown_url: https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/rodo-zautomatyzowana-decyzja-ai-prawa.md
publisher: Brain (https://startbrain.io)
license: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)
cite_as: Brain, „Pana/Pani prawa wobec decyzji podjętej przez AI”, Cyberpedia, 2026. https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/rodo-zautomatyzowana-decyzja-ai-prawa/ (CC BY 4.0)
wing: 4
theme: use_responsibly
reflex: air-041
schema: G3
updated: "2026-11-14"
translations:
  pl: https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/rodo-zautomatyzowana-decyzja-ai-prawa/
  fr: https://startbrain.io/cyberpedia/fr/articles/rgpd-decision-automatisee-ia-droits/
  en: https://startbrain.io/cyberpedia/en/articles/gdpr-automated-decisions-ai-rights/
  de: https://startbrain.io/cyberpedia/de/articles/dsgvo-automatisierte-entscheidung-ki-rechte/
  es: https://startbrain.io/cyberpedia/es/articles/rgpd-decision-automatizada-ia-derechos/
  it: https://startbrain.io/cyberpedia/it/articles/rgpd-decisione-automatizzata-ia-diritti/
  nl: https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/avg-geautomatiseerde-besluitvorming-ai-rechten/
  pt: https://startbrain.io/cyberpedia/pt/articles/rgpd-decisao-automatizada-ia-direitos/
  ja: https://startbrain.io/cyberpedia/ja/articles/gdpr-automated-decisions-ai-rights/
sources:
  - "n": 1
    title: CHAPITRE III - Droits de la personne concernée
    publisher: CNIL
    url: https://www.cnil.fr/fr/reglement-europeen-protection-donnees/chapitre3
    published: "2016-05-23"
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 2
    title: Profilage et décision entièrement automatisée
    publisher: CNIL
    url: https://www.cnil.fr/fr/profilage-et-decision-entierement-automatisee
    published: "2018-05-29"
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 3
    title: "IA : comment être en conformité avec le RGPD ?"
    publisher: CNIL
    url: https://www.cnil.fr/fr/intelligence-artificielle/ia-comment-etre-en-conformite-avec-le-rgpd
    published: "2022-04-05"
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 4
    title: Permettre le bon exercice de leurs droits par les personnes
    publisher: CNIL
    url: https://www.cnil.fr/fr/intelligence-artificielle/guide/permettre-le-bon-exercice-de-leurs-droits-par-les-personnes
    published: "2022-03-28"
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 5
    title: "AI Act Service Desk - Article 86: Right to explanation of individual decision-making"
    publisher: Commission européenne
    url: https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/article-86
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 6
    title: "Entrée en vigueur du règlement européen sur l’IA : les premières questions-réponses de la CNIL"
    publisher: CNIL
    url: https://www.cnil.fr/fr/entree-en-vigueur-du-reglement-europeen-sur-lia-les-premieres-questions-reponses-de-la-cnil
    published: "2024-07-12"
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 7
    title: "Octroi de crédit : la CNIL publie sa recommandation sur l’utilisation de données personnelles pour l’évaluation de la solvabilité"
    publisher: CNIL
    url: https://www.cnil.fr/fr/recommandation-octroi-de-credit
    published: "2026-05-07"
    accessed: "2026-11-14"
---

# Pana/Pani prawa wobec decyzji podjętej przez AI

RODO przyznaje każdej osobie prawo do tego, by nie podlegała decyzji opartej wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu, jeżeli decyzja ta wywołuje wobec niej skutki prawne lub w podobny sposób istotnie na nią wpływa (art. 22) [1]. Prawo to ma wyjątki, a towarzyszą mu gwarancje [2].

Ten artykuł przedstawia, co mówią RODO, CNIL i art. 86 AI Act, z myślą o pracowniku, którego sprawa dotyczy (na przykład selekcja zgłoszeń kandydatów), lub który otrzymałby wniosek klienta albo współpracownika. Nie zastępuje porady prawnej.

## W 30 sekund

- Gdzie to się zdarza: CNIL wymienia takie dziedziny jak zdrowie, edukacja, ubezpieczenia, ochrona socjalna i zwalczanie oszustw [2], a analizuje też narzędzia do automatycznego klasyfikowania zgłoszeń kandydatów [3].
- Co mówi prawo: co do zasady nikt nie musi poddawać się decyzji opartej wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, która wywołuje skutki prawne lub istotne, z wyjątkiem trzech przypadków przewidzianych w art. 22 [1].
- Odruch: poprosić o interwencję człowieka, w szczególności w celu uzyskania ponownego rozpatrzenia swojej sytuacji, przedstawić swoje stanowisko i zakwestionować decyzję [2].
- Jeśli już to zrobiono: organizacja informuje osobę o działaniach podjętych w związku z jej wnioskiem w terminie jednego miesiąca, z możliwością przedłużenia o dwa miesiące, zależnie od złożoności i liczby wniosków [1].

## Pytania wprost

### Czym jest decyzja w pełni zautomatyzowana?

Według CNIL jest to decyzja podjęta wobec osoby przez algorytmy stosowane do jej danych osobowych, bez udziału jakiegokolwiek człowieka w tym procesie [2]. Art. 22 dotyczy decyzji, które wywołują skutki prawne lub w istotny sposób wpływają na osobę [2].

Skutek prawny dotyka praw i wolności osoby, na przykład pozbawienia jej świadczenia socjalnego lub praw wynikających z umowy [2]. Skutek istotny może istnieć bez skutku prawnego: CNIL podaje decyzję, która ma konsekwencje dla sytuacji finansowej danej osoby lub która prowadzi do wyższych cen [2].

Profilowanie to pojęcie pokrewne, ale odrębne: jest to przetwarzanie, które wykorzystuje dane osoby do analizy i przewidywania jej zachowania. Decyzja zautomatyzowana może obyć się bez profilowania, jak automatyczne mandaty za wykroczenia drogowe [2].

### Czy decyzja w pełni zautomatyzowana jest zawsze zakazana?

Nie. Ust. 1 art. 22 nie ma zastosowania, gdy decyzja jest niezbędna do zawarcia lub wykonania umowy między osobą a administratorem, jest dozwolona prawem Unii lub państwa członkowskiego, które przewiduje odpowiednie środki ochrony, albo opiera się na wyraźnej zgodzie osoby [1].

W przypadkach umowy i zgody administrator stosuje odpowiednie środki, co najmniej prawo do uzyskania interwencji człowieka, wyrażenia własnego stanowiska i zakwestionowania decyzji [1]. Takie decyzje nie mogą opierać się na szczególnych kategoriach danych z art. 9, chyba że ma zastosowanie wyraźna zgoda lub art. 9 ust. 2 lit. g) i wprowadzono środki ochrony [1].

### Co należy Panu/Pani powiedzieć o takiej decyzji?

Gdy dane są zbierane od Pana/Pani, administrator musi wskazać istnienie zautomatyzowanego podejmowania decyzji, o którym mowa w art. 22 ust. 1 i 4, oraz, przynajmniej w tych przypadkach, przekazać istotne informacje o zasadach ich podejmowania, a także o znaczeniu i przewidywanych konsekwencjach takiego przetwarzania [1]. Ta sama informacja należy do tych, które można uzyskać dzięki prawu dostępu [1].

### Czym jest interwencja człowieka?

Według CNIL, gdy nie ma zastosowania żaden wyjątek, konieczny jest nadzór człowieka, który potwierdza decyzję zautomatyzowaną lub ją zastępuje [4]. CNIL stawia pytanie o algorytm selekcji CV, który umieszczałby niektóre CV na końcu kolejki zbyt długiej, by człowiek mógł sprawdzić ich zasadność: konsekwencje mogą istnieć w praktyce [4].

### Co dodaje art. 86 AI Act?

Artykuł ten, zatytułowany „Right to explanation of individual decision-making” na stronie Komisji Europejskiej, dotyczy każdej osoby, której dotyczy decyzja podjęta przez podmiot stosujący na podstawie wyniku systemu AI wysokiego ryzyka z załącznika III (z wyjątkiem pkt 2 tego załącznika). Decyzja musi wywoływać skutki prawne lub w podobnie istotny sposób wpływać na osobę, w sposób, który ta uważa za niekorzystny dla swojego zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych [5]. Osoba ma wtedy prawo uzyskać od podmiotu stosującego jasne i merytoryczne wyjaśnienia dotyczące roli systemu AI w procedurze decyzyjnej oraz głównych elementów podjętej decyzji [5].

Według CNIL przepisy dotyczące systemów AI wysokiego ryzyka z załącznika III mają zastosowanie od 2 grudnia 2027 r. [6].

Tekst przewiduje dwa ograniczenia. Nie ma zastosowania do zastosowań, dla których prawo Unii lub prawo krajowe przewiduje wyjątki lub ograniczenia, i ma zastosowanie tylko w zakresie, w jakim prawo to nie jest już przewidziane w inny sposób przez prawo Unii [5].

CNIL wyjaśnia, że rozporządzenie o AI nie zastępuje wymogów RODO i ma je uzupełniać [6]. W odniesieniu do systemu automatycznej selekcji CV wskazuje, że stosują się oba teksty [6].

### Czy można sprzeciwić się przetwarzaniu?

Art. 21 przyznaje prawo sprzeciwu, w dowolnym momencie, z przyczyn związanych ze szczególną sytuacją osoby. Dotyczy ono przetwarzania opartego na art. 6 ust. 1 lit. e) lub f), w tym profilowania. Administrator zaprzestaje wówczas przetwarzania, chyba że wykaże istnienie ważnych prawnie uzasadnionych podstaw, które mają charakter nadrzędny, lub konieczność dochodzenia roszczeń przed sądem [1]. W przypadku marketingu bezpośredniego, w tym profilowania z nim związanego, sprzeciw jest możliwy w dowolnym momencie [1].

## Jak to działa

RODO opisuje prawa, które działają razem: informacja o istnieniu decyzji zautomatyzowanej, dostęp do danych, a następnie, w przypadkach, w których wyjątek pozwala na taką decyzję, interwencja człowieka, możliwość wyrażenia swojego stanowiska i możliwość zakwestionowania decyzji [1]. Według CNIL przy wykonywaniu niektórych praw, w szczególności tych z art. 22, niezbędne są precyzyjne wyjaśnienia powodów decyzji, a złożoność i nieprzejrzystość niektórych systemów AI mogą sprawiać, że trudno takie wyjaśnienia przedstawić [3].

W dziedzinie kredytu CNIL przypomina, że wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach C-634/21 i C-203/22 potwierdzają, iż scoring jest decyzją zautomatyzowaną, gdy odgrywa decydującą rolę w udzieleniu kredytu, i potwierdzają prawo do wyjaśnienia działania mechanizmu, który doprowadził do decyzji [7]. Jej zalecenie, opublikowane 7 maja 2026 r., określa warunki, w jakich decyzja kredytowa może opierać się na przetwarzaniu w pełni zautomatyzowanym, z trzema gwarancjami: przejrzystością, interwencją człowieka i możliwością wyjaśnienia [7]. CNIL uwzględnia też rozpoczęcie stosowania w listopadzie 2026 r. ustawowego upoważnienia do decyzji w pełni zautomatyzowanych w zakresie kredytów konsumenckich [7].

To zalecenie przypomina obowiązki prawne i służy jako praktyczny przewodnik. CNIL wskazuje, że można od niego odstąpić pod warunkiem uzasadnienia swoich wyborów, w szczególności w razie kontroli [7].

## Co robić

Jeśli sprawa dotyczy Pana/Pani, na przykład w przypadku odrzuconej bez wyjaśnienia kandydatury:

- Sprawdzić, co organizacja powiedziała Panu/Pani. Miała poinformować Pana/Panią o istnieniu decyzji zautomatyzowanej w chwili zbierania Pana/Pani danych, wraz z istotnymi informacjami o stosowanych zasadach [1].
- Skorzystać ze swojego prawa dostępu, aby uzyskać te informacje, a także cele przetwarzania i odbiorców danych [1].
- Gdy decyzja opiera się na umowie lub na swojej wyraźnej zgodzie, poprosić o interwencję człowieka, o wyrażenie swojego stanowiska i o zakwestionowanie decyzji [1]. CNIL opisuje tę interwencję jako sposób na uzyskanie ponownego rozpatrzenia swojej sytuacji i wyjaśnienia decyzji [2].
- Jeśli organizacja przedłuża termin o jeden miesiąc, musi poinformować o przedłużeniu i jego przyczynach w ciągu pierwszego miesiąca [1].
- Jeśli organizacja nie podejmuje działań, musi wskazać powody, wraz z możliwością wniesienia skargi do organu nadzorczego i skorzystania ze środka ochrony prawnej przed sądem [1].
- Jeśli decyzja opiera się na systemie AI wysokiego ryzyka z załącznika III, art. 86 daje prawo zwrócenia się do podmiotu stosującego o wyjaśnienia, w granicach opisanych wyżej [5]. Według CNIL przepisy dotyczące tych systemów mają zastosowanie od 2 grudnia 2027 r. [6].

Jeśli otrzymuje Pan/Pani wniosek klienta albo współpracownika:

- Administrator ułatwia wykonywanie praw z art. 15-22 [1]. Informacje są przekazywane bezpłatnie, chyba że wnioski są ewidentnie nieuzasadnione lub nadmierne, co administrator musi wykazać [1].
- W razie uzasadnionych wątpliwości co do tożsamości osoby składającej wniosek administrator może poprosić o dodatkowe informacje w celu jej potwierdzenia [1].
- CNIL zaznacza, że organizacja musi wyjaśnić, jak korzystać z tych praw [3].

## Pułapki

- Człowiek na pokaz. Według CNIL narzędzia do automatycznego klasyfikowania zgłoszeń kandydatów mogą już w założeniu prowadzić do decyzji opartej wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, gdy zgłoszenia są odrzucane albo spychane na dalszy plan, którego nikt nie kontroluje z braku czasu. CNIL dodaje, że co do zasady RODO zakazuje takich praktyk, dopuszczonych tylko na wyjątkowych warunkach i z gwarancjami [3].
- Wspomaganie decyzji. CNIL zauważa, że gdy system jedynie pomaga w podjęciu decyzji, gwarancje są również potrzebne, zwłaszcza w zakresie informowania [3].
- Poprawienie danych nie oznacza poprawienia modelu. Według CNIL odpowiedź na wniosek o sprostowanie lub usunięcie danych uczących nie oznacza koniecznie sprostowania lub usunięcia modeli AI utworzonych na podstawie tych danych [3].

## Źródła

1. CNIL, „CHAPITRE III - Droits de la personne concernée”, 23 maja 2016. https://www.cnil.fr/fr/reglement-europeen-protection-donnees/chapitre3 (dostęp 14 listopada 2026)
2. CNIL, „Profilage et décision entièrement automatisée”, 29 maja 2018. https://www.cnil.fr/fr/profilage-et-decision-entierement-automatisee (dostęp 14 listopada 2026)
3. CNIL, „IA : comment être en conformité avec le RGPD ?”, 5 kwietnia 2022. https://www.cnil.fr/fr/intelligence-artificielle/ia-comment-etre-en-conformite-avec-le-rgpd (dostęp 14 listopada 2026)
4. CNIL, „Permettre le bon exercice de leurs droits par les personnes”, 28 marca 2022. https://www.cnil.fr/fr/intelligence-artificielle/guide/permettre-le-bon-exercice-de-leurs-droits-par-les-personnes (dostęp 14 listopada 2026)
5. Commission européenne, „AI Act Service Desk - Article 86: Right to explanation of individual decision-making”. https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/article-86 (dostęp 14 listopada 2026)
6. CNIL, „Entrée en vigueur du règlement européen sur l’IA : les premières questions-réponses de la CNIL”, 12 lipca 2024. https://www.cnil.fr/fr/entree-en-vigueur-du-reglement-europeen-sur-lia-les-premieres-questions-reponses-de-la-cnil (dostęp 14 listopada 2026)
7. CNIL, „Octroi de crédit : la CNIL publie sa recommandation sur l’utilisation de données personnelles pour l’évaluation de la solvabilité”, 7 maja 2026. https://www.cnil.fr/fr/recommandation-octroi-de-credit (dostęp 14 listopada 2026)

---

Źródło oryginalne: Cyberpedia, publiczna encyklopedia cyberbezpieczeństwa i AI wydawana przez Brain. Wersja kanoniczna: https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/rodo-zautomatyzowana-decyzja-ai-prawa/
Możesz swobodnie wykorzystywać ten tekst na licencji CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/), pod warunkiem podania „Brain, Cyberpedia” wraz z odnośnikiem do powyższego adresu.
