---
id: CP-204
slug: voorwaardelijke-toegang-risicogebaseerde-authenticatie
lang: nl
title: Risicogebaseerde authenticatie en voorwaardelijke toegang
description: "Waarom niet elke aanmelding gelijk wordt behandeld: locatie, apparaat, app en risico bepalen of de toegang wordt verleend, geblokkeerd of gecontroleerd."
canonical_url: https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/voorwaardelijke-toegang-risicogebaseerde-authenticatie/
markdown_url: https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/voorwaardelijke-toegang-risicogebaseerde-authenticatie.md
publisher: Brain (https://startbrain.io)
license: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)
cite_as: Brain, “Risicogebaseerde authenticatie en voorwaardelijke toegang”, Cyberpedia, 2026. https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/voorwaardelijke-toegang-risicogebaseerde-authenticatie/ (CC BY 4.0)
wing: 3
theme: control_access
reflex: cr-027
schema: G3
updated: "2026-11-14"
translations:
  nl: https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/voorwaardelijke-toegang-risicogebaseerde-authenticatie/
  fr: https://startbrain.io/cyberpedia/fr/articles/acces-conditionnel-authentification-risque/
  en: https://startbrain.io/cyberpedia/en/articles/conditional-access-risk-based-auth/
  de: https://startbrain.io/cyberpedia/de/articles/bedingter-zugriff-risikobasierte-authentifizierung/
  es: https://startbrain.io/cyberpedia/es/articles/acceso-condicional-autenticacion-basada-riesgo/
  it: https://startbrain.io/cyberpedia/it/articles/accesso-condizionale-autenticazione-basata-rischio/
  pl: https://startbrain.io/cyberpedia/pl/articles/dostep-warunkowy-uwierzytelnianie-oparte-na-ryzyku/
  pt: https://startbrain.io/cyberpedia/pt/articles/acesso-condicional-autenticacao-baseada-risco/
  ja: https://startbrain.io/cyberpedia/ja/articles/conditional-access-risk-based-authentication/
sources:
  - "n": 1
    title: What is Conditional Access?
    publisher: Microsoft
    url: https://learn.microsoft.com/en-us/entra/identity/conditional-access/overview
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 2
    title: What are risk detections?
    publisher: Microsoft
    url: https://learn.microsoft.com/en-us/entra/id-protection/concept-identity-protection-risks
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 3
    title: Build a Conditional Access policy
    publisher: Microsoft
    url: https://learn.microsoft.com/en-us/entra/identity/conditional-access/concept-conditional-access-policies
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 4
    title: Token Protection in Microsoft Entra Conditional Access
    publisher: Microsoft
    url: https://learn.microsoft.com/en-us/entra/identity/conditional-access/concept-token-protection
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 5
    title: Zero Trust Architecture
    publisher: NIST
    url: https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/207/final
    published: "2020-08-11"
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 6
    title: NIST Special Publication 800-63B
    publisher: NIST
    url: https://pages.nist.gov/800-63-4/sp800-63b.html
    accessed: "2026-11-14"
  - "n": 7
    title: Zero Trust Maturity Model
    publisher: CISA
    url: https://www.cisa.gov/zero-trust-maturity-model
    accessed: "2026-11-14"
---

# Risicogebaseerde authenticatie en voorwaardelijke toegang

Twee collega's melden zich aan bij dezelfde mailomgeving. De een voert zijn wachtwoord in en krijgt toegang tot zijn mail. De ander moet daarnaast een verzoek op zijn telefoon goedkeuren, of krijgt de toegang geweigerd vanaf een computer die het bedrijf niet kent. Het verschil komt door voorwaardelijke toegang: het bedrijf heeft regels vastgesteld die naar de context van elke aanmelding kijken.

Dit artikel beschrijft het principe aan de hand van de documentatie van Microsoft Entra en plaatst het daarna in de Zero Trust-aanpak van het NIST en de CISA. Het eindigt met wat de medewerker kan doen wanneer een onverwachte controle verschijnt.

## In 30 seconden

- Waar het gebeurt: bij elke aanmelding bij een toepassing of dienst van het bedrijf, bijvoorbeeld Microsoft 365 [1].
- Wat het systeem doet: het combineert signalen (gebruiker, locatie, apparaat, toepassing, risico) en beslist de toegang te blokkeren of te verlenen, soms onder voorwaarde [1].
- De reflex: een verzoek om goedkeuring dat u niet hebt gestart, keurt u niet goed, en meldt u als de meldfunctie is ingeschakeld. Een geweigerd en gemeld verzoek leidt tot een risicodetectie [2].
- Als het al gebeurd is: een verzoek om multifactorauthenticatie dat de gebruiker niet heeft gestart, kan erop wijzen dat zijn inloggegevens gecompromitteerd zijn [2].

## Directe vragen

### Waarom wordt mijn aanmelding anders behandeld dan die van een collega?

Beleidsregels voor voorwaardelijke toegang zijn instructies van het type "als… dan": als een gebruiker toegang wil tot een bron, dan moet hij een handeling uitvoeren [1]. Meerdere beleidsregels kunnen voor dezelfde persoon gelden, en dan moet aan alle worden voldaan: als de ene multifactorauthenticatie vereist en een andere een conform apparaat, moet beide gebeuren [3]. Wat u ziet, hangt dus af van de combinatie van regels die voor u geldt.

### Wanneer gelden deze regels?

Na de authenticatie met de eerste factor [1]. Voorwaardelijke toegang is niet bedoeld als eerste verdedigingslinie tegen denial-of-service-aanvallen, maar kan de signalen van die gebeurtenissen gebruiken om over een toegang te beslissen [1].

### Welke elementen van de context worden bekeken?

Microsoft noemt de gebruiker of groep, de locatie van het IP-adres, het apparaat, de toepassing en de risicodetectie in realtime of berekend [1]. Beheerders kunnen ook IP-adresbereiken van hele landen of regio's opgeven om te blokkeren of toe te staan [1].

### Wat kan het systeem beslissen?

De toegang blokkeren is de meest restrictieve beslissing [1]. De andere uitkomst is de toegang verlenen onder een of meer voorwaarden, bijvoorbeeld: multifactorauthenticatie, authenticatiesterkte ("Require authentication strength"), een apparaat dat als conform is gemarkeerd, een apparaat dat hybride aan Microsoft Entra is gekoppeld, een goedgekeurde client-app, een beleid voor appbescherming, een wachtwoordwijziging of de aanvaarding van gebruiksvoorwaarden [1].

### Wat is een risicosignaal?

Het is een detectie die door Microsoft Entra ID Protection wordt geleverd en die beleidsregels voor voorwaardelijke toegang kunnen gebruiken [3]. Beleidsregels op basis van het aanmeldrisico en het risico van de gebruiker vereisen deze functie, die onder de licentie Microsoft Entra ID P2 valt [1].

## Hoe het werkt

### Twee fasen

Microsoft beschrijft een beoordeling in twee fasen. In de eerste verzamelt het systeem de details van de sessie, zoals de netwerklocatie en de identiteit van het apparaat [3]. In de tweede stelt het vast aan welke vereisten niet is voldaan. Als een beleidsregel blokkering voorschrijft, stopt alles daar en wordt de gebruiker geblokkeerd [3]. Anders moet de gebruiker de resterende vereisten vervullen, in deze volgorde: multifactorauthenticatie, conform apparaat, hybride gekoppeld apparaat, goedgekeurde client-app, beleid voor appbescherming, wachtwoordwijziging, gebruiksvoorwaarden, aangepaste controles [3]. Zodra aan deze vereisten is voldaan, gelden sessiecontroles [3].

### Wat sessiecontroles kunnen veranderen

Ze kunnen de ervaring van de gebruiker beperken. Met Microsoft Defender for Cloud Apps kunnen ze bijvoorbeeld het downloaden, knippen en plakken, kopiëren en afdrukken van gevoelige documenten blokkeren [3]. De frequentie van opnieuw aanmelden en het behoud van de sessie nadat de browser is gesloten, worden ook op dit niveau ingesteld [3].

### De risicosignalen die een verzoek uitlokken

De documentatie van Entra ID Protection somt veel detecties op. Enkele voorbeelden aan de aanmeldzijde:

- Atypisch reizen: twee aanmeldingen vanaf ver uit elkaar liggende plaatsen, waarvan er minstens één ongebruikelijk kan zijn voor de gebruiker. Het algoritme houdt rekening met de tijd tussen de twee aanmeldingen en de reistijd. Dit risico kan erop wijzen dat een andere persoon dezelfde inloggegevens gebruikt [2].
- Anoniem IP-adres: aanmelding vanaf een adres zoals die van de Tor-browser of een anonieme VPN, die actoren typisch gebruiken om hun aanmeldgegevens te verbergen [2].
- Ongebruikelijke aanmeldeigenschappen: een ander IP-adres, ASN, een andere locatie, een ander apparaat, andere browser of ander subnet dan in de geschiedenis. Een nieuwe gebruiker doorloopt eerst een leerperiode met een minimale duur van vijf dagen [2].
- Verdachte MFA-goedkeuring: ongebruikelijke eigenschappen (ASN, browser, apparaat, gps-positie) doen denken aan een aanval met social engineering of phishing. De detectie steunt op gegevens van de app Microsoft Authenticator [2].
- Afwijkend token: ongebruikelijke duur van een token, of een token dat vanaf een onbekende plaats opnieuw is afgespeeld. Microsoft preciseert dat een deel van de sessies die als laag of gemiddeld risico worden gemeld, fout-positieven kunnen zijn [2].

Aan de gebruikerszijde leiden geldige inloggegevens die in een bekend datalek zijn teruggevonden altijd tot een detectie van hoog risico [2]. Een authenticatiesessie die aan een schadelijke reverse proxy is gekoppeld (een aanval die "Adversary in the Middle" heet, ofwel tegenstander in het midden), brengt de gebruiker op hoog risico [2].

### Het token zelf beschermen

Tokenbescherming is een sessiecontrole die probeert aanvallen met opnieuw afgespeelde tokens te verminderen, door alleen sessietokens te accepteren die aan het apparaat zijn gebonden [4]. Wanneer een ondersteund apparaat wordt geregistreerd, wordt een primair vernieuwingstoken (PRT) er cryptografisch aan gebonden, zodat een gestolen token niet vanaf een ander apparaat kan worden gebruikt [4]. Om verstoringen door niet-compatibele toepassingen of apparaten te beperken, raadt Microsoft aan te beginnen met een pilootgroep en de beleidsregel eerst in de alleen-rapportmodus aan te maken [4].

### Het Zero Trust-kader

Het NIST (SP 800-207) beschrijft Zero Trust als een geheel van paradigma's die de verdediging verplaatsen van statische netwerkperimeters naar gebruikers, assets en bronnen [5]. Er wordt geen impliciet vertrouwen verleend aan een account of asset enkel vanwege de fysieke of netwerklocatie, of de eigendom (apparaat van het bedrijf of persoonlijk) [5]. Authenticatie en autorisatie zijn afzonderlijke functies, die worden uitgevoerd voordat een sessie met een bron wordt geopend [5]. Microsoft presenteert voorwaardelijke toegang als zijn Zero Trust-beleidsengine, in lijn met drie principes: expliciet verifiëren, de minste rechten gebruiken, uitgaan van compromittering [1].

Het NIST SP 800-63B gaat in dezelfde richting: een authenticatie vanaf een onverwachte geolocatie of een onverwacht blok IP-adressen kan aanvullende, op risico gebaseerde controles in gang zetten [6]. Deze indicatoren vervangen geen authenticatiefactor [6]. Voor de CISA, waarvan de pagina als gearchiveerde inhoud is gemarkeerd, wil Zero Trust de onzekerheid in toegangsbeslissingen bij elk verzoek tot een minimum beperken, waarbij het netwerk als gecompromitteerd wordt beschouwd [7].

## Wat u doet

- Als er een verzoek om goedkeuring binnenkomt terwijl u geen aanmelding hebt gestart, weiger het dan. Een verzoek om multifactorauthenticatie dat de gebruiker niet heeft gestart, kan erop wijzen dat zijn inloggegevens gecompromitteerd zijn [2].
- Meld het als verdachte activiteit wanneer die optie bestaat: de detectie "User reported suspicious activity" (door de gebruiker gemelde verdachte activiteit) verschijnt wanneer een gebruiker een MFA-verzoek weigert en meldt, op voorwaarde dat de meldfunctie is ingeschakeld [2].
- Als de toegang wordt geweigerd terwijl u wel de juiste persoon bent, kan een beleidsregel op locatie blokkeren of een bepaald apparaat vereisen, bijvoorbeeld een apparaat dat als conform is gemarkeerd of door de organisatie wordt beheerd [1]. De weigering komt voort uit een regel die de beheerders hebben vastgesteld [1].
- Als er na een verplaatsing of vanaf een nieuw apparaat een extra controle verschijnt, kunnen een ongebruikelijke locatie of ongebruikelijke aanmeldeigenschappen een risicodetectie uitlokken [2].

## De valkuilen

- De context is niet altijd betrouwbaar: het platform van het apparaat wordt bepaald uit niet-geverifieerde bronnen, zoals user-agentstrings, die kunnen worden gewijzigd [3].
- Een risicosignaal is geen bewijs: een deel van de sessies die door de detectie van een afwijkend token als laag of gemiddeld risico worden gemeld, kan fout-positief zijn [2].
- Het ontbreken van een signaal bewijst niet dat er geen pogingen zijn: de detectie van password spraying wordt pas geactiveerd wanneer de aanvaller het wachtwoord van een gebruiker valideert, en mislukte pogingen leveren geen enkele detectie op [2].
- Zonder passende licentie ontbreken de details: klanten zonder Microsoft Entra ID P2 ontvangen een detectie met de titel "Additional risk detected", zonder toelichting op het risico [2].
- De invoering vraagt ook een verandering in de organisatie: de CISA (gearchiveerde pagina) merkt op dat Zero Trust kan vereisen dat de filosofie en cultuur van een organisatie op het gebied van cyberbeveiliging veranderen [7].

## Bronnen

1. Microsoft, “What is Conditional Access?”. https://learn.microsoft.com/en-us/entra/identity/conditional-access/overview (geraadpleegd op 14 november 2026)
2. Microsoft, “What are risk detections?”. https://learn.microsoft.com/en-us/entra/id-protection/concept-identity-protection-risks (geraadpleegd op 14 november 2026)
3. Microsoft, “Build a Conditional Access policy”. https://learn.microsoft.com/en-us/entra/identity/conditional-access/concept-conditional-access-policies (geraadpleegd op 14 november 2026)
4. Microsoft, “Token Protection in Microsoft Entra Conditional Access”. https://learn.microsoft.com/en-us/entra/identity/conditional-access/concept-token-protection (geraadpleegd op 14 november 2026)
5. NIST, “Zero Trust Architecture”, 11 augustus 2020. https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/207/final (geraadpleegd op 14 november 2026)
6. NIST, “NIST Special Publication 800-63B”. https://pages.nist.gov/800-63-4/sp800-63b.html (geraadpleegd op 14 november 2026)
7. CISA, “Zero Trust Maturity Model”. https://www.cisa.gov/zero-trust-maturity-model (geraadpleegd op 14 november 2026)

---

Oorspronkelijke bron: Cyberpedia, de openbare encyclopedie over cyberveiligheid en AI van Brain. Canonieke versie: https://startbrain.io/cyberpedia/nl/articles/voorwaardelijke-toegang-risicogebaseerde-authenticatie/
U mag deze tekst vrij hergebruiken onder de licentie CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/), mits u “Brain, Cyberpedia” vermeldt met een link naar bovenstaand adres.
